Sunan an-Nasa'i, 4656. hadis
Aishah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aishah tarafından rivayet edildi
Rivayet
أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي رِجَالٌ، مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ يُونُسُ وَاللَّيْثُ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ أَخْبَرَهُمْ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَتْ بَرِيرَةُ إِلَىَّ فَقَالَتْ يَا عَائِشَةُ إِنِّي كَاتَبْتُ أَهْلِي عَلَى تِسْعِ أَوَاقٍ فِي كُلِّ عَامٍ أُوقِيَّةٌ فَأَعِينِينِي . وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ وَنَفِسَتْ فِيهَا ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أُعْطِيَهُمْ ذَلِكَ جَمِيعًا وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ . فَذَهَبَتْ بَرِيرَةُ إِلَى أَهْلِهَا فَعَرَضَتْ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونَ ذَلِكَ لَنَا . فَذَكَرَتْ ذَلِكَ عَائِشَةُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ يَمْنَعُكِ ذَلِكَ مِنْهَا ابْتَاعِي وَأَعْتِقِي فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْتَقَ " . فَفَعَلَتْ وَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ فَحَمِدَ اللَّهَ تَعَالَى ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَمَا بَالُ النَّاسِ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ قَضَاءُ اللَّهِ أَحَقُّ وَشَرْطُ اللَّهِ أَوْثَقُ وَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ " .
Yûnus b. Abdil-A'lâ bize haber verdi ve dedi ki: İbn Vehb bize bildirdi ve dedi ki: Ehl-i ilimden bazı kimseler -ki bunların arasında Yûnus ve Leys de vardır- bana şunu haber verdiler: İbn Şihâb onlara, Urve'den, o da Âişe'den nakletmiştir ki Âişe şöyle demiştir: Berîre yanıma geldi ve dedi ki: 'Ey Âişe! Ben efendilerimle dokuz ukıyye karşılığında kitabet akdi yaptım; her yıl bir ukıyye ödeyeceğim, bana yardım et.' Henüz kitabet bedelinden hiçbir şey ödememişti. Kendisine karşı sevgi besleyen Âişe ona dedi ki: 'Efendilerine dön; eğer kabul ederlerse ben bu parayı peşin olarak ödeyeyim ve velâ hakkın bana ait olsun, bunu yaparım.' Berîre efendilerine gitti ve durumu kendilerine arz etti, ancak onlar kabul etmediler ve dediler ki: 'Eğer sevap kazanmak için onu azat etmek istiyorsa yapsın, ama velâ hakkı bizimdir.' Âişe bunu Resûlullah ﷺ'a anlattığında o şöyle buyurdu: 'Bu durum seni engellemesin; onu satın al ve azat et, çünkü velâ azat edene aittir.' Bunun üzerine Âişe bunu yaptı. Sonra Resûlullah ﷺ insanların huzurunda ayağa kalktı, Allah Teâlâ'ya hamd etti ve ardından şöyle buyurdu: 'Amma ba'du, insanlara ne oluyor ki Allah'ın Kitabı'nda olmayan şartlar koşuyorlar? Kim Allah'ın Kitabı'nda olmayan bir şart koşarsa, yüz tane bile olsa o şart bâtıldır. Allah'ın hükmü daha haklıdır ve Allah'ın şartı daha sağlamdır. Velâ ancak azat edene aittir.'
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Velâ hakkı azat edene aittir; buna aykırı sözleşme şartları geçersizdir.
Berîre, özgürlüğüne kavuşmak için yaptığı taksitli ödeme anlaşması konusunda Âişe’den yardım istedi. Efendileri, azat edilmesine rağmen velâ hakkının kendilerinde kalmasını istediler; Peygamber ﷺ bu şartı reddetti.
Kölenin özgürlüğüne kavuşmak için kararlaştırılmış bir meblağı ödediği anlaşma.
Bu bağlamda azat yoluyla doğan, bağlılık ve mirasla ilgili hukuki bağ.
Tarihî bir ağırlık ve para ölçüsü; Berîre’nin her yıl bir evkıyye ödemesi gerekiyordu.
Klasik âlimler buradan velâ hakkının azadı gerçekleştiren kişiye ait olduğu, bu hakkı sözleşmeyle elinde tutmaya çalışan satıcıya ait olmadığı sonucunu çıkarırlar. Şartlara ilişkin söz, Allah’ın hukukuna aykırı şartlarla ilgilidir; sözleşmedeki her hükmün geçersiz olduğu anlamına gelmez. Dört Sünnî mezhep velâ hakkına ilişkin bu ilkeyi kabul eder ve geçerli şartlarla şeriata aykırı şartları birbirinden ayırır.
- Sözleşmeleri dikkatle okuyun ve açık İslami hükümlere aykırı şartları kabul etmeyin.
- Zor durumda olan kişilere pratik destek sunmak için imkânlarınızı kullanın.
- Sonradan anlaşmazlık çıkmasını önlemek için ödeme koşullarını ve hakları açıkça belirleyin.
Bu sahih rivayet de Berîre’nin özgürlüğünü satın almak için yardım istemesini anlatır ve azat edilmesinin bağlamını açıklar.
Sunan an-Nasa'i · #4654 (Sahih)Bu sahih rivayet aynı konuyu ele alır ve velâ hakkına ilişkin hukuki ilkenin bağlam içinde anlaşılmasına yardımcı olur.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.