Kasame, Kısas ve Diyet Kitabı · Sunan an-Nasa'i

Sunan an-Nasa'i, 4710. hadis

Sahl ibn Abi Hathmah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.

Sahih (güvenilir)Kitap: Kasame, Kısas ve Diyet Kitabı
سنن النسائي
Kim rivayet etti?

Sahl ibn Abi Hathmah tarafından rivayet edildi

Sahih (güvenilir)

Rivayet

Arapça metin

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمَا فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ ‏.‏ فَقَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَحُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَخُوهُ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏ ‏.‏ وَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذَنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ تَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا مُسْلِمِينَ ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ بِمِائَةِ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ ‏.‏

Çeviri

Ahmed b. Amr b. es-Serh bize haber verdi, dedi ki: İbn Vehb bize bildirdi, dedi ki: Mâlik b. Enes bana haber verdi; Ebû Leylâ b. Abdullah b. Abdurrahmân el-Ensârî'den, o da Sehl b. Ebî Hasme'nin kendisine şunu haber verdiğini rivayet etti: Abdullah b. Sehl ve Muhayyısa, başlarına gelen bir sıkıntı sebebiyle Hayber'e gitmişlerdi. Muhayyısa'ya gelinerek Abdullah b. Sehl'in öldürüldüğü ve bir kuyuya veya su kaynağına atıldığı haber verildi. Bunun üzerine Yahudilere geldi ve:

"Vallahi onu siz öldürdünüz!" dedi. Onlar da: "Vallahi biz öldürmedik!" diye cevap verdiler. Sonra geri dönüp Resûlullah ﷺ'ın huzuruna geldi ve durumu O'na anlattı. Daha sonra kendisi, kendisinden büyük olan kardeşi Huveyyısa ve Abdurrahmân b. Sehl birlikte geldiler. Hayber'de bulunmuş olan Muhayyısa konuşmak için öne atılınca, Resûlullah ﷺ: "Büyüğe öncelik ver, büyüğe öncelik ver!" buyurdu. Önce Huveyyısa konuştu, ardından Muhayyısa konuştu. Resûlullah ﷺ buyurdu ki: "Ya arkadaşınızın diyetini öderler ya da onlara savaş ilan edilir." Bunun üzerine Nebî ﷺ bu hususta onlara bir mektup yazdı; onlar da: "Vallahi biz onu öldürmedik!" diye yazılı cevap verdiler. Resûlullah ﷺ, Huveyyısa, Muhayyısa ve Abdurrahmân'a: "Yemin ederek arkadaşınızın kan bedelini talep eder misiniz?" diye sordu. Onlar: "Hayır" dediler. Buyurdu ki: "O halde Yahudiler sizin için yemin etsin mi?" Dediler ki: "Onlar Müslüman değiller ki!" Bunun üzerine Resûlullah ﷺ diyeti kendi malından ödedi ve yüz dişi deve gönderdi; develer onların evlerine kadar sokuldu. Sehl dedi ki: "O develerden kızıl renkli bir deve beni teklemişti."

Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.

Temel mesaj

Çözüme kavuşmamış bir cinayet davasında Peygamber ﷺ adaleti gözetti ve canı korudu.

Arka plan ve bağlam

Abdullah ibn Sehl, Hayber’e yaptığı yolculuk sırasında öldürülmüş hâlde bulundu. Yakınları Hayber Yahudilerini suçladı, ancak onlar cinayeti inkâr etti. Peygamber ﷺ davayı delil ve yemin kurallarına göre ele aldı ve sonunda kan bedelini kendi malından ödedi.

Kavramlar ve açıklamalar
Kasâme

Delillerin açık olmadığı bir cinayet davasında yeminlere dayanan hukuki bir usul.

Diyet

Haksız yere öldürülen kişinin yakınlarına ödenen maddi tazminat.

Kan bedeli

Öldürülen kişi için ödenen tazminat; sorumluluğun dikkatle belirlenmesinin yerini tutmaz.

Âlimlerin çıkarımları

Âlimler buradan, suçlamanın tek başına suçluluğu kanıtlamadığı ve kasâme uygulamasında yemin ve delillere ilişkin belirli kuralların bulunduğu sonucunu çıkarır. Rivayet ayrıca bir toplulukta yaşça en büyüğe önce konuşma hakkı tanınabileceğini gösterir. Fıkıh mezhepleri kasâmenin kesin uygulanışında farklı görüşlere sahip olsa da delilin, usul adaletinin ve canın korunmasının önemini kabul eder. Peygamber ﷺ’in diyeti kendi malından ödemesi, yakınların uğradığı haksızlığın karşılıksız kalmaması için üstlenilen sorumlu bir davranış olarak değerlendirilir.

Günümüz için dersler
  1. Delil olmadan kimseyi suçla itham etmeyin; şüpheleri hukuka uygun ve dikkatli bir süreçle bildirin.
  2. Birden fazla kişinin katıldığı konuşmalarda yaşça büyüklerin önce konuşmasına uygun biçimde fırsat verin.
  3. Bir dava çözümsüz kaldığında mağdurların ve yakınlarının desteksiz bırakılmamasını sağlayın.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Her gün kendi dilinde bir hadis

Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.