نماز: احکام تفصیلی نماز مسافر · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 1236

روایت‌شده توسط Abu Ayyash al-Zuraqi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز: احکام تفصیلی نماز مسافر
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

از أبو داود تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍآن را به أبو داود روایت کرد
  2. 2جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ
  3. 3مَنْصُورٍ
  4. 4مُجَاهِدٍ
  5. 5أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعُسْفَانَ وَعَلَى الْمُشْرِكِينَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَصَلَّيْنَا الظُّهْرَ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ لَقَدْ أَصَبْنَا غِرَّةً لَقَدْ أَصَبْنَا غَفْلَةً لَوْ كُنَّا حَمَلْنَا عَلَيْهِمْ وَهُمْ فِي الصَّلاَةِ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْقَصْرِ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ فَلَمَّا حَضَرَتِ الْعَصْرُ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ وَالْمُشْرِكُونَ أَمَامَهُ فَصَفَّ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَفٌّ وَصَفَّ بَعْدَ ذَلِكَ الصَّفِّ صَفٌّ آخَرُ فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكَعُوا جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَ الصَّفُّ الَّذِينَ يَلُونَهُ وَقَامَ الآخَرُونَ يَحْرُسُونَهُمْ فَلَمَّا صَلَّى هَؤُلاَءِ السَّجْدَتَيْنِ وَقَامُوا سَجَدَ الآخَرُونَ الَّذِينَ كَانُوا خَلْفَهُمْ ثُمَّ تَأَخَّرَ الصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ إِلَى مَقَامِ الآخَرِينَ وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الأَخِيرُ إِلَى مَقَامِ الصَّفِّ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكَعُوا جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدَ الصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَقَامَ الآخَرُونَ يَحْرُسُونَهُمْ فَلَمَّا جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ سَجَدَ الآخَرُونَ ثُمَّ جَلَسُوا جَمِيعًا فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ جَمِيعًا فَصَلاَّهَا بِعُسْفَانَ وَصَلاَّهَا يَوْمَ بَنِي سُلَيْمٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى أَيُّوبُ وَهِشَامٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ هَذَا الْمَعْنَى عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَذَلِكَ رَوَاهُ دَاوُدُ بْنُ حُصَيْنٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَكَذَلِكَ عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ وَكَذَلِكَ قَتَادَةُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ حِطَّانَ عَنْ أَبِي مُوسَى فِعْلَهُ وَكَذَلِكَ عِكْرِمَةُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَذَلِكَ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ ‏.‏

ترجمه

سعید بن منصور به ما حدیث کرد، جریر بن عبدالحمید به ما حدیث کرد، از منصور، از مجاهد، از ابوعیّاش زُرَقی که گفت: ما همراه رسول الله ﷺ در عُسفان بودیم و خالد بن ولید فرمانده مشرکان بود. نماز ظهر را خواندیم، پس مشرکان گفتند:

«فرصتی طلایی به دست آوردیم! آنان را غافل یافتیم! کاش وقتی در نماز بودند بر آنان حمله می‌کردیم!» سپس آیه مربوط به نماز خوف میان ظهر و عصر نازل شد. چون وقت عصر فرا رسید، رسول الله ﷺ رو به قبله ایستادند و مشرکان پیش روی ایشان بودند. صفی پشت سر رسول الله ﷺ تشکیل شد و صفی دیگر پشت آن صف قرار گرفت. رسول الله ﷺ رکوع کردند و همه با هم رکوع کردند. سپس سجده کردند و صف نزدیک به ایشان نیز سجده کرد، در حالی که گروه دیگر ایستاده و نگهبانی می‌دادند. وقتی این گروه اول دو سجده را انجام دادند و برخاستند، گروه عقب سجده کردند. سپس صف جلو به جای صف عقب رفت و صف عقب به جای صف جلو آمد. آنگاه رسول الله ﷺ رکوع کردند و همه با هم رکوع کردند. سپس ایشان سجده کردند و صف نزدیک به ایشان نیز سجده کرد، و گروه دیگر ایستاده و نگهبانی می‌دادند. هنگامی که رسول الله ﷺ و صف نزدیک به ایشان نشستند، گروه دیگر سجده کردند، سپس همه با هم نشستند و ایشان به همه سلام دادند. پیامبر ﷺ این نماز را در عُسفان و نیز در روز بنی‌سلیم بدین شیوه خواندند. ابوداوود گوید: ایوب و هشام از ابوالزبیر از جابر همین مضمون را از پیامبر ﷺ روایت کرده‌اند. همچنین داوود بن حسین از عکرمه از ابن عباس آن را نقل کرده است. و نیز عبدالملک از عطاء از جابر، و قتاده از حسن از حطّان از ابوموسی عملکرد ایشان را روایت نموده‌اند. همچنین عکرمه بن خالد از مجاهد از پیامبر ﷺ، و هشام بن عروه از پدرش از پیامبر ﷺ این حدیث را نقل کرده‌اند. و این قول ثوری است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نماز خوف، برای حفاظت از جماعت، نماز خواندن و نگهبانی را میان گروه‌ها تقسیم می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

صحابه در عُسفان نماز می‌خواندند، در حالی که خالد بن ولید همراه مخالفان بود. پس از آنکه آنان بعد از نماز ظهر درباره فرصت ازدست‌رفته برای حمله گفت‌وگو کردند، بنا بر روایت، آیه مربوط به نماز در هنگام خطر نازل شد. در نماز عصر، گروهی نماز خواندند و گروه دیگر نگهبانی دادند؛ سپس جای خود را عوض کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
نماز خوف

نمازی که در شرایط تهدید به شیوه‌ای متناسب ادا می‌شود تا مؤمنان بتوانند نماز بخوانند و هم‌زمان هوشیار بمانند.

قبله

جهت نماز به سوی کعبه در مکه.

دو سجده

دو عمل سجده که در هر رکعت نماز انجام می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که نماز جماعت حتی هنگام خطر نیز برپا داشته می‌شود و می‌توان نگهبانی را در آرایش نمازگزاران گنجاند. تقسیم‌بندی توصیف‌شده نشان می‌دهد که گروه‌ها به نوبت نماز می‌خوانند و نگهبانی می‌دهند. فقیهان شکل‌های گوناگون نماز خوف را بررسی کرده‌اند، زیرا شرایط و روایت‌های نقل‌شده متفاوت‌اند؛ شکل نماز با توجه به وضعیت و امنیت تعیین می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. اجازه نده خطر یا مشغله تو را از نماز غافل کند؛ راهی امن برای ادای به‌موقع آن بیاب.
  2. هنگام خطر فوری، وظایف را روشن تقسیم کنید تا هم نماز و هم حفاظت مورد توجه قرار گیرند.
  3. در وضعیت ناامن از راهنمایی رهبران صلاحیت‌دار پیروی کنید و شکلی از نماز را برگزینید که امنیت گروه را حفظ کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.