الزكاة · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 1556

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Shadhکتاب: الزكاة
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurairah

Shadh

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالاً كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ - قَالَ - فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ مَعْمَرُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعِقَالُ صَدَقَةُ سَنَةٍ وَالْعِقَالاَنِ صَدَقَةُ سَنَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ رَبَاحُ بْنُ زَيْدٍ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ بِإِسْنَادِهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ عِقَالاً ‏.‏ وَرَوَاهُ ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ قَالَ عَنَاقًا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ وَمَعْمَرٌ وَالزُّبَيْدِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا ‏.‏ وَرَوَى عَنْبَسَةُ عَنْ يُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ عَنَاقًا ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید ثقفی به ما حدیث کرد، لیث به ما حدیث کرد، از عقیل، از زهری، عبیدالله بن عبدالله بن عتبه مرا خبر داد، از ابوهُریره که گفت: چون رسول خدا ﷺ وفات یافتند و ابوبکر پس از ایشان خلیفه شد و گروهی از اعراب مرتد شدند، عمر بن خطاب به ابوبکر گفت: چگونه با مردم می‌جنگی در حالی که رسول خدا ﷺ فرموده‌اند:

«مأمور شدم که با مردم بجنگم تا بگویند لا إله إلا الله، پس هر کس لا إله إلا الله بگوید، مال و جانش را از من محفوظ داشته است مگر به حق آن، و حسابش با الله عزوجل است.» ابوبکر گفت: سوگند به الله، قطعاً با کسی که میان نماز و زکات تفاوت قائل شود خواهم جنگید، زیرا زکات حقِ مال است. سوگند به الله، اگر حتی یک طناب شتر (یا بزغاله‌ای) را که به رسول خدا ﷺ می‌پرداختند از من دریغ کنند، بر سر این امتناع با آنان خواهم جنگید. عمر بن خطاب گفت: سوگند به الله، گویی دیدم که الله عزوجل سینه ابوبکر را برای جنگ گشاده است و دانستم که این حق است. ابوداود گفت: ابوعبیده معمر بن مثنی گفته است: «عقال» صدقه یک سال است و دو «عقال» صدقه دو سال. ابوداود گفت: رباح بن زید و عبدالرزاق از معمر، از زهری با سند خود روایت کرده‌اند و برخی «عقالاً» گفته‌اند. ابن وهب از یونس روایت کرده که گفت: «عناقاً» (بزغاله). ابوداود گفت: شعیب بن ابی حمزه، معمر و زبیدی از زهری در این حدیث گفته‌اند: «لو منعونی عناقاً». عنسبة نیز از یونس، از زهری در این حدیث روایت کرده که گفت: «عناقاً».

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابوبکر نپرداختن زکات را نقض حقی واجب می‌دانست.

پیشینه و سبب بیان

پس از درگذشت پیامبر ﷺ، برخی گروه‌های عرب از پرداخت زکات خودداری کردند. عمر از ابوبکر پرسید چگونه می‌تواند با آنان مقابله کند؛ ابوبکر نیز بر حق واجب زکات تأکید کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

بخشی واجب از دارایی که به دریافت‌کنندگان تعیین‌شده داده می‌شود.

حقِ متعلق به دارایی

سهم زکات واجبی که طبق احکام اسلامی از برخی دارایی‌ها پرداخت می‌شود.

طنابی از شتر

تعبیری برای مقدار بسیار اندک اما همچنان واجب زکات؛ برخی روایت‌های دیگر نیز بزغاله‌ای جوان را ذکر می‌کنند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که زکات تکلیفی مستقل در کنار نماز است و جامعه نمی‌تواند به میل خود تکالیف دینی را کنار بگذارد. تصمیم ابوبکر دربارهٔ اقدام حاکمیت مشروع در برابر گروه‌هایی بود که به‌صورت جمعی از پرداخت زکات سر باز می‌زدند؛ متن به افراد اجازهٔ استفاده از خشونت نمی‌دهد. مذاهب فقهی وجوب زکات را می‌پذیرند و میان کسی که وجوب آن را انکار می‌کند و کسی که آن را می‌پذیرد اما نمی‌پردازد، تفاوت می‌گذارند؛ تشخیص و اجرای احکام در موارد مشخص بر عهدهٔ مراجع صلاحیت‌دار است.

درس‌هایی برای امروز
  1. زکاتِ واجب بر دارایی خود را بپردازید و به‌موقع میزان آن را محاسبه کنید.
  2. اختلاف‌های دینی را با دانش و خرد بررسی کنید و اجرای قوانین را به مراجع صلاحیت‌دار بسپارید.
  3. حقوق واجب، حتی اگر اندک باشند، جدی بگیرید و آن‌ها را بی‌اهمیت نشمارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.