الزكاة · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 1568

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: الزكاة
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Umar

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كِتَابَ الصَّدَقَةِ فَلَمْ يُخْرِجْهُ إِلَى عُمَّالِهِ حَتَّى قُبِضَ فَقَرَنَهُ بِسَيْفِهِ فَعَمِلَ بِهِ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى قُبِضَ ثُمَّ عَمِلَ بِهِ عُمَرُ حَتَّى قُبِضَ فَكَانَ فِيهِ ‏ "‏ فِي خَمْسٍ مِنَ الإِبِلِ شَاةٌ وَفِي عَشْرٍ شَاتَانِ وَفِي خَمْسَ عَشَرَةَ ثَلاَثُ شِيَاهٍ وَفِي عِشْرِينَ أَرْبَعُ شِيَاهٍ وَفِي خَمْسٍ وَعِشْرِينَ ابْنَةُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاَثِينَ فَإِنْ زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا حِقَّةٌ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةً فَفِيهَا حِقَّتَانِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ كَانَتِ الإِبِلُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ وَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي الْغَنَمِ فِي كُلِّ أَرْبَعِينَ شَاةً شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِنْ زَادَتْ وَاحِدَةً فَشَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِنْ زَادَتْ وَاحِدَةً عَلَى الْمِائَتَيْنِ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَإِنْ كَانَتِ الْغَنَمُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَفِي كُلِّ مِائَةِ شَاةٍ شَاةٌ وَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ حَتَّى تَبْلُغَ الْمِائَةَ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ مَخَافَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَلاَ يُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَيْبٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَقَالَ الزُّهْرِيُّ إِذَا جَاءَ الْمُصَدِّقُ قُسِمَتِ الشَّاءُ أَثْلاَثًا ثُلُثًا شِرَارًا وَثُلُثًا خِيَارًا وَثُلُثًا وَسَطًا فَأَخَذَ الْمُصَدِّقُ مِنَ الْوَسَطِ وَلَمْ يَذْكُرِ الزُّهْرِيُّ الْبَقَرَ ‏.‏

ترجمه

عبدالله بن محمد نفیلی برای ما حدیث کرد، عباد بن عوام برای ما حدیث کرد، از سفیان بن حسین، از زهری، از سالم، از پدرش که گفت: رسول خدا ﷺ کتابی درباره صدقه (زکات) نوشتند، اما پیش از آنکه آن را به سوی کارگزاران خود بفرستند، رحلت کردند. سپس آن را با شمشیر خود همراه ساختند. ابوبکر تا هنگام وفاتش بر اساس آن عمل کرد و سپس عمر نیز تا هنگام وفاتش بر اساس آن عمل نمود. در آن نوشته شده بود:

«در پنج شتر یک گوسفند است؛ در ده شتر دو گوسفند؛ در پانزده شتر سه گوسفند؛ در بیست شتر چهار گوسفند؛ و در بیست و پنج تا سی و پنج شتر یک «بنت مخاض» (شتر ماده دو ساله) واجب است. اگر یکی اضافه شود تا چهل و پنج، یک «بنت لبون» (شتر ماده سه ساله) واجب است. اگر یکی دیگر اضافه شود تا شصت، یک «حقّه» (شتر ماده چهار ساله) واجب است. اگر یکی دیگر اضافه شود تا هفتاد و پنج، یک «جذعه» (شتر ماده پنج ساله) واجب است. اگر یکی دیگر اضافه شود تا نود، دو «بنت لبون» واجب است. اگر یکی دیگر اضافه شود تا صد و بیست، دو «حقّه» واجب است. اگر شتران بیش از این باشند، در هر پنجاه شتر یک «حقّه» و در هر چهل شتر یک «بنت لبون» واجب است. در مورد گوسفندان، در هر چهل تا صد و بیست گوسفند، یک گوسفند واجب است. اگر یکی اضافه شود تا دویست، دو گوسفند واجب است. اگر بیش از دویست یکی اضافه شود تا سیصد، سه گوسفند واجب است. اگر گوسفندان بیش از این باشند، در هر صد گوسفند یک گوسفند واجب است. تا زمانی که به صد نرسد، چیزی بر آن نیست. به خاطر ترس از زکات، نه چیزِ جمع‌شده پراکنده گردد و نه چیزِ پراکنده جمع شود. و آنچه میان دو شریک باشد، آنان به طور مساوی با یکدیگر حساب می‌کنند. در زکات نه حیوان پیر گرفته می‌شود و نه حیوان معیوب.» راوی گفت: زهری همچنین فرمود: هنگامی که مأمور زکات بیاید، گوسفندان به سه بخش تقسیم می‌شوند: یک‌سوم بد، یک‌سوم خوب و یک‌سوم متوسط. مأمور زکات از بخش متوسط برمی‌دارد. اما زهری اشاره‌ای به تقسیم‌بندی سه‌گانه برای گاوها نکرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

زکات دام بر اساس نصاب‌های مشخص است و نباید در آن دست‌کاری کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

سهمی واجب از برخی دارایی‌ها، از جمله دامی که شرایط لازم را داشته باشد.

بنتِ مَخاض و بنتِ لَبون

نام شترهای ماده در دومین و سومین سال زندگی‌شان.

جمع نکردن یا جدا نکردن

هشداری در برابر تغییر دادن گله‌ها برای کم کردن یا نپرداختن زکات واجب.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که زکات دام بر اساس تعدادهای تعیین‌شده و دسته‌بندی حیوانات محاسبه می‌شود. حکمِ جمع نکردن یا جدا نکردن گله‌ها مانع فرار از پرداخت و بی‌عدالتی در گرفتن زکات می‌شود؛ شرکای مالکیت نیز سهم هر یک را منصفانه میان خود تسویه می‌کنند. همچنین مأمور جمع‌آوری زکات نباید حیوان پیر یا معیوب را به‌عنوان زکات بگیرد و نباید سهم زکات بی‌جهت از بهترین دام‌ها باشد. مذاهب فقهی شناخته‌شده جزئیات نصاب، شرایط و شیوهٔ محاسبه را با استناد به این روایت و روایات دیگر بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. زکات دام را بر اساس تعدادها و دسته‌بندی درست حیوانات محاسبه کنید و در صورت تردید از عالمی آگاه بپرسید.
  2. برای نپرداختن زکات واجب، گله‌ها را تغییر ندهید و دریافت ناعادلانه را نپذیرید.
  3. با شرکای مالکیت منصفانه رفتار کنید و تسویه‌حساب‌های میان خود را روشن ثبت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.