الزكاة · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 1664

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: الزكاة
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى الْمُحَارِبِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا غَيْلاَنُ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ ‏}‏ قَالَ كَبُرَ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ عُمَرُ - رضى الله عنه أَنَا أُفَرِّجُ عَنْكُمْ ‏.‏ فَانْطَلَقَ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّهُ كَبُرَ عَلَى أَصْحَابِكَ هَذِهِ الآيَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَفْرِضِ الزَّكَاةَ إِلاَّ لِيُطَيِّبَ مَا بَقِيَ مِنْ أَمْوَالِكُمْ وَإِنَّمَا فَرَضَ الْمَوَارِيثَ لِتَكُونَ لِمَنْ بَعْدَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَكَبَّرَ عُمَرُ ثُمَّ قَالَ لَهُ ‏"‏ أَلاَ أُخْبِرُكَ بِخَيْرِ مَا يَكْنِزُ الْمَرْءُ الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ إِذَا نَظَرَ إِلَيْهَا سَرَّتْهُ وَإِذَا أَمَرَهَا أَطَاعَتْهُ وَإِذَا غَابَ عَنْهَا حَفِظَتْهُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

عثمان بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، یحیی بن یعلی محاربی برای ما حدیث کرد، پدرم برای ما حدیث کرد، غیلان برای ما حدیث کرد، از جعفر بن ایاس، از مجاهد، از ابن عباس رضی الله عنه روایت است که فرمود: هنگامی که این آیه نازل شد: {و کسانی که طلا و نقره را گنجینه می‌سازند}، این موضوع بر مسلمانان بسیار گران آمد. عمر رضی الله عنه فرمود:

«من اندوه شما را برطرف می‌کنم.» سپس رفت و عرض کرد: «ای پیامبر خدا! این آیه بر یاران شما سنگین آمده است.» رسول الله ﷺ فرمودند: «خداوند زکات را واجب نکرد مگر برای اینکه باقی‌مانده اموالتان را پاکیزه گرداند، و ارث را واجب نکرد مگر تا برای بازماندگانتان باشد.» پس عمر تکبیر گفت (الله اکبر). سپس پیامبر ﷺ به او فرمودند: «آیا تو را از بهترین گنجینه‌ای که انسان می‌تواند ذخیره کند آگاه نسازم؟ آن زن صالحه است؛ هرگاه شوهرش به او بنگرد، او را شاد می‌کند؛ هرگاه به او فرمان دهد، اطاعت می‌کند؛ و هرگاه شوهرش نزد او نباشد، آبرو و مال او را حفظ می‌نماید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

زکات دارایی را پاک می‌کند و همسر شایسته گنجی ارزشمند است.

پیشینه و سبب بیان

بر پایهٔ متن، آیهٔ مربوط به اندوختن طلا و نقره نازل شد و پس از آن صحابه نگران شدند؛ سپس عمر ﷺ پرسش را با پیامبر ﷺ در میان گذاشت.

توضیح واژه‌های دشوار
اندوختن

نگه‌داشتن و گردآوردن دارایی بدون پرداخت سهمی که از آن واجب است.

زکات

پرداخت واجب از برخی دارایی‌ها به مستحقان تعیین‌شده.

احکام ارث

تقسیمی که الله برای میراث پس از درگذشت شخص مقرر کرده است.

برداشت‌های عالمان

عالمان تأکید می‌کنند که زکات حقی مقرر است و پرداخت آن داراییِ باقی‌مانده را پاک می‌کند. وجوب و احکام عملی آن بر پایهٔ قرآن و روایات معتبر ثابت می‌شود، نه صرفاً با این زنجیرهٔ ضعیف. تشبیه همسر شایسته به گنجی ارزشمند، وفاداری و مراقبت از خانواده را می‌ستاید؛ اما اطاعت را مجوزی برای انجام دستوری مخالف احکام الله قرار نمی‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. زکات خود را با دقت محاسبه کن و سهم واجب را به‌موقع بپرداز.
  2. دارایی را امانتی بدان و برای حقوق دیگران در آن جایی در نظر بگیر.
  3. در زندگی زناشویی، وفاداری، مراقبت متقابل و خوش‌رفتاری در چارچوب احکام الله را ارج بنه.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.