Sunan Abi Dawud، حدیث 198
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي صَدَقَةُ بْنُ يَسَارٍ، عَنْ عَقِيلِ بْنِ جَابِرٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - يَعْنِي فِي غَزْوَةِ ذَاتِ الرِّقَاعِ - فَأَصَابَ رَجُلٌ امْرَأَةَ رَجُلٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَحَلَفَ أَنْ لاَ أَنْتَهِي حَتَّى أُهَرِيقَ دَمًا فِي أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ فَخَرَجَ يَتْبَعُ أَثَرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَنْزِلاً فَقَالَ مَنْ رَجُلٌ يَكْلَؤُنَا فَانْتَدَبَ رَجُلٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَرَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ " كُونَا بِفَمِ الشِّعْبِ " . قَالَ فَلَمَّا خَرَجَ الرَّجُلاَنِ إِلَى فَمِ الشِّعْبِ اضْطَجَعَ الْمُهَاجِرِيُّ وَقَامَ الأَنْصَارِيُّ يُصَلِّي وَأَتَى الرَّجُلُ فَلَمَّا رَأَى شَخْصَهُ عَرَفَ أَنَّهُ رَبِيئَةٌ لِلْقَوْمِ فَرَمَاهُ بِسَهْمٍ فَوَضَعَهُ فِيهِ فَنَزَعَهُ حَتَّى رَمَاهُ بِثَلاَثَةِ أَسْهُمٍ ثُمَّ رَكَعَ وَسَجَدَ ثُمَّ انْتَبَهَ صَاحِبُهُ فَلَمَّا عَرَفَ أَنَّهُمْ قَدْ نَذِرُوا بِهِ هَرَبَ وَلَمَّا رَأَى الْمُهَاجِرِيُّ مَا بِالأَنْصَارِيِّ مِنَ الدَّمِ قَالَ سَبْحَانَ اللَّهِ أَلاَ أَنْبَهْتَنِي أَوَّلَ مَا رَمَى قَالَ كُنْتُ فِي سُورَةٍ أَقْرَأُهَا فَلَمْ أُحِبَّ أَنْ أَقْطَعَهَا .
ابو توبه ربیع بن نافع به ما حدیث کرد، ابن مبارک به ما حدیث کرد از محمد بن اسحاق، صدقه بن یسار برایم حدیث کرد از عقیل بن جابر، او از جابر روایت کرد که گفت: همراه رسول خدا ﷺ خارج شدیم — یعنی در غزوه ذاتالرقاع — آنگاه مردی از مسلمانان همسر یکی از مشرکان را کشت. آن مرد مشرک سوگند یاد کرد که دست نخواهم کشید تا اینکه خونی از یاران محمد بریزم. سپس به دنبال رد پای پیامبر ﷺ راه افتاد. پیامبر ﷺ در مکانی فرود آمدند و فرمودند:
«چه کسی نگهبانی ما را بر عهده میگیرد؟» مردی از مهاجرین و مردی از انصار داوطلب شدند. ایشان فرمودند: «در دهانه شکاف کوه بایستید.» راوی گوید: چون آن دو مرد به دهانه شکاف رسیدند، مرد مهاجر خوابید و مرد انصاری ایستاده نماز خواند. دشمن آمد و چون شخصی را دید، فهمید که او دیدهبان قوم است. تیری به سوی او پرتاب کرد و به هدف زد، اما آن انصاری تیر را بیرون کشید و دور انداخت. دشمن سه تیر دیگر نیز پرتاب کرد، ولی او رکوع و سجده را به جا آورد و سپس یارش را بیدار کرد. وقتی دشمن دریافت که آنان از حضورش آگاه شدهاند، گریخت. چون مرد مهاجر خون را بر بدن انصاری دید، گفت: «سبحانالله! چرا بار اول که تیر زد مرا بیدار نکردی؟» پاسخ داد: «مشغول خواندن سورهای بودم و دوست نداشتم آن را قطع کنم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
مرد انصاری در حالی که نگهبانی میداد، با وجود جراحات به نماز ادامه داد.
این روایت ماجرا را در جریان غزوهٔ ذاتالرّقاع قرار میدهد. مردی سوگند خورد انتقام بگیرد و ردّ پیامبر ﷺ را دنبال کرد؛ دو تن از یاران در گذرگاهی کوهستانی نگهبانی میدادند.
یارانی که از مکه به مدینه هجرت کردند.
ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مهاجران حمایت کردند.
یکی از فصلهای قرآن.
دانشمندان از این روایت نتیجه میگیرند که نماز مستحبی در هنگام نگهبانی جایز است و نگهبان میتواند نگهبانی را با فرد دیگری تقسیم کند. روایت همچنین نشان میدهد که نماز میتواند توجه عمیقی بطلبد، اما وظیفهٔ حفاظت از مردم در برابر خطر نیز باید در نظر گرفته شود. فقیهان هنگام بررسی نماز و نگهبانی، شرایط این واقعه را مطرح میکنند؛ آنان تحمل جراحات را به توصیهای کلی برای نادیدهگرفتن خطر تبدیل نمیکنند.
- وظایف نگهبانیِ توافقشده را جدی بگیرید و با دیگران هماهنگ کنید تا هم به نماز و هم به امنیت توجه شود.
- به نماز توجه کنید، اما اگر خطری فوری پدید آمد، دیگران را بهموقع آگاه سازید.
- در صورت جراحت یا تهدید، از خود و اطرافیانتان محافظت کنید و هرجا لازم بود کمک بخواهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.