مناسك الحج · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 1989

روایت‌شده توسط Umm Ma'qil. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: مناسك الحج
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umm Ma'qil

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ الْوَهْبِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عِيسَى بْنِ مَعْقِلِ ابْنِ أُمِّ مَعْقِلٍ الأَسَدِيِّ، - أَسَدُ خُزَيْمَةَ - حَدَّثَنِي يُوسُفُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ، عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ مَعْقِلٍ، قَالَتْ لَمَّا حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَجَّةَ الْوَدَاعِ وَكَانَ لَنَا جَمَلٌ فَجَعَلَهُ أَبُو مَعْقِلٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأَصَابَنَا مَرَضٌ وَهَلَكَ أَبُو مَعْقِلٍ وَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ حَجِّهِ جِئْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ يَا أُمَّ مَعْقِلٍ مَا مَنَعَكِ أَنْ تَخْرُجِي مَعَنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ لَقَدْ تَهَيَّأْنَا فَهَلَكَ أَبُو مَعْقِلٍ وَكَانَ لَنَا جَمَلٌ هُوَ الَّذِي نَحُجُّ عَلَيْهِ فَأَوْصَى بِهِ أَبُو مَعْقِلٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلاَّ خَرَجْتِ عَلَيْهِ فَإِنَّ الْحَجَّ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَمَّا إِذْ فَاتَتْكِ هَذِهِ الْحَجَّةُ مَعَنَا فَاعْتَمِرِي فِي رَمَضَانَ فَإِنَّهَا كَحَجَّةٍ ‏"‏ ‏.‏ فَكَانَتْ تَقُولُ الْحَجُّ حَجَّةٌ وَالْعُمْرَةُ عُمْرَةٌ وَقَدْ قَالَ هَذَا لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَدْرِي أَلِيَ خَاصَّةً ‏.‏

ترجمه

محمد بن عوف طایی به ما حدیث کرد، احمد بن خالد وهبی به ما حدیث کرد، محمد بن اسحاق به ما حدیث کرد، از عیسی بن معقل بن امّ معقل اسدی —اسد خزیمه— که گفت: یوسف بن عبدالله بن سلام برایم حدیث کرد، از مادربزرگش امّ معقل. او گفت: هنگامی که رسول الله ﷺ حجّةالوداع را به جا آوردند، ما شتری داشتیم که ابومعقل آن را در راه خدا وقف کرده بود. سپس ما دچار بیماری شدیم و ابومعقل از دنیا رفت و پیامبر ﷺ برای حج خارج شدند. چون از حج فارغ شدند، نزد ایشان رفتم. فرمودند:

«ای امّ معقل! چه چیزی مانع شد که با ما خارج نشوی؟» گفتم: «ما آماده شده بودیم، اما ابومعقل فوت کرد. شتری داشتیم که با آن حج می‌کردیم، ولی ابومعقل آن را در راه خدا وصیت کرده بود.» فرمودند: «چرا با همان شتر خارج نشدی؟ همانا حج نیز در راه خداست. حال که این حج را با ما از دست دادی، در رمضان عمره انجام بده، زیرا همانا آن مانند یک حج است.» او می‌گفت: «حج، حج است و عمره، عمره؛ هرچند رسول الله ﷺ این سخن را به من فرمودند، نمی‌دانم آیا مخصوص من بود یا خیر.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پس از بازماندن از حج، می‌توان در رمضان عمره به‌جا آورد.

پیشینه و سبب بیان

امّ مَعقِل نقل کرد که او و همسرش برای حجّةالوداع آماده شده بودند. شترشان را در راه خدا اختصاص داده بودند، اما سپس بیمار شدند و ابومَعقِل درگذشت. پس از حج، پیامبر ﷺ از او پرسید چرا همراه آنان نرفته بود و او را به انجام عمره در رمضان راهنمایی کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
حجّةالوداع

حجی که پیامبر ﷺ اندکی پیش از وفاتشان انجام دادند.

در راه خدا اختصاص داده‌شده

برای هدفی از عبادت و اطاعت خدا در نظر گرفته‌شده.

عمره

زیارت کوچک‌تر کعبه که می‌توان آن را بیرون از زمان مشخص حج انجام داد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که عمره در رمضان فضیلتی ویژه دارد و پاداش آن مانند پاداش حج است. این به معنای آن نیست که عمره جایگزین حج واجب می‌شود؛ خود امّ مَعقِل تأکید کرد که حج، حج است و عمره، عمره. روایت همچنین نشان می‌دهد که حج در شمار کارهایی است که در راه خدا انجام می‌شود و شتری که برای آن اختصاص یافته، می‌تواند برای حج به‌کار رود. عالمان درباره دامنه این سخن دیدگاه‌های گوناگونی دارند؛ این سخن به معنای برداشته‌شدن وجوب حج دانسته نمی‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی که از انجام حج بازمانده است، می‌تواند درباره دیگر عبادت‌ها، مانند عمره در رمضان، بیاموزد.
  2. پاداش ویژه، حج واجب را بی‌نیازکننده نمی‌کند؛ این دو عبادت را از هم متمایز بدانید.
  3. اگر چیزی را برای قربانی یا نذر اختصاص می‌دهید، از پیش درباره چگونگی استفاده از آن گفت‌وگو کنید تا مقصود روشن باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.