نکاح · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2061

روایت‌شده توسط Aishah and Umm Salamah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نکاح
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aishah and Umm Salamah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأُمِّ سَلَمَةَ أَنَّ أَبَا حُذَيْفَةَ بْنَ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ بْنِ عَبْدِ شَمْسٍ كَانَ تَبَنَّى سَالِمًا وَأَنْكَحَهُ ابْنَةَ أَخِيهِ هِنْدَ بِنْتَ الْوَلِيدِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ وَهُوَ مَوْلًى لاِمْرَأَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ كَمَا تَبَنَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَيْدًا وَكَانَ مَنْ تَبَنَّى رَجُلاً فِي الْجَاهِلِيَّةِ دَعَاهُ النَّاسُ إِلَيْهِ وَوُرِّثَ مِيرَاثَهُ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي ذَلِكَ ‏{‏ ادْعُوهُمْ لآبَائِهِمْ ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ ‏}‏ فَرُدُّوا إِلَى آبَائِهِمْ فَمَنْ لَمْ يُعْلَمْ لَهُ أَبٌ كَانَ مَوْلًى وَأَخًا فِي الدِّينِ فَجَاءَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو الْقُرَشِيِّ ثُمَّ الْعَامِرِيِّ - وَهِيَ امْرَأَةُ أَبِي حُذَيْفَةَ - فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَرَى سَالِمًا وَلَدًا وَكَانَ يَأْوِي مَعِي وَمَعَ أَبِي حُذَيْفَةَ فِي بَيْتٍ وَاحِدٍ وَيَرَانِي فُضْلاً وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِمْ مَا قَدْ عَلِمْتَ فَكَيْفَ تَرَى فِيهِ فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْضِعِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَرْضَعَتْهُ خَمْسَ رَضَعَاتٍ فَكَانَ بِمَنْزِلَةِ وَلَدِهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ فَبِذَلِكَ كَانَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - تَأْمُرُ بَنَاتِ أَخَوَاتِهَا وَبَنَاتِ إِخْوَتِهَا أَنْ يُرْضِعْنَ مَنْ أَحَبَّتْ عَائِشَةُ أَنْ يَرَاهَا وَيَدْخُلَ عَلَيْهَا وَإِنْ كَانَ كَبِيرًا خَمْسَ رَضَعَاتٍ ثُمَّ يَدْخُلَ عَلَيْهَا وَأَبَتْ أُمُّ سَلَمَةَ وَسَائِرُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُدْخِلْنَ عَلَيْهِنَّ بِتِلْكَ الرَّضَاعَةِ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ حَتَّى يَرْضَعَ فِي الْمَهْدِ وَقُلْنَ لِعَائِشَةَ وَاللَّهِ مَا نَدْرِي لَعَلَّهَا كَانَتْ رُخْصَةً مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لِسَالِمٍ دُونَ النَّاسِ ‏.‏

ترجمه

احمد بن صالح به ما حدیث کرد، عنبسه به ما حدیث کرد، یونس برایم حدیث کرد، از ابن شهاب، عروة بن زبیر برایم حدیث کرد، از عایشه همسر پیامبر ﷺ و ام سلمه که ابوحذیفه بن عتبه بن ربیعه بن عبد شمس، سالم را به فرزندی پذیرفت و او را با دختر برادرش هند بنت ولید بن عتبه بن ربیعه ازدواج داد. سالم مولای زنی از انصار بود، همان‌گونه که رسول الله ﷺ زید را به فرزندی پذیرفته بود. در دوران جاهلیت هرگاه کسی مردی را به فرزندی می‌پذیرفت، مردم او را به نام آن شخص می‌خواندند و از میراث او سهم می‌برد، تا اینکه الله سبحانه و تعالی در این باره نازل فرمود: {آن‌ها را به نام پدرانشان بخوانید} تا سخن خداوند: {پس آنان برادران دینی شما و موالیان شما هستند}. سپس آنان را به پدران واقعی‌شان بازگرداندند؛ بنابراین هر کس که پدرش شناخته نمی‌شد، مولا و برادر دینی محسوب می‌گشت. آنگاه سهله بنت سهیل بن عمرو قریشی و سپس عامری — که همسر ابوحذیفه بود — آمد و گفت:

«ای رسول الله، ما پیش‌تر سالم را فرزند خود می‌دانستیم. او با من و ابوحذیفه در یک خانه زندگی می‌کرد و مرا در لباس سبک دیده است. اما الله عزوجل درباره آنان آنچه را که می‌دانید نازل کرده است، اکنون نظر شما در این باره چیست؟» پیامبر ﷺ به او فرمود: «به او شیر بده.» پس پنج بار به او شیر داد و سالم بدین وسیله مانند فرزند رضاعی او شد. به همین دلیل عایشه رضی الله عنها به دختران خواهرانش و دختران برادرانش دستور می‌داد که هر کس را عایشه دوست داشت ببیند و اجازه ورود به نزد او را داشته باشد، حتی اگر بزرگسال بود، پنج بار شیر دهند تا بتواند وارد شود. اما ام سلمه و سایر همسران پیامبر ﷺ از اجازه دادن به کسی برای ورود به نزدشان بر اساس چنین شیردهی امتناع کردند، مگر آنکه شیردهی در دوران خردسالی صورت گرفته باشد. آنان به عایشه گفتند: «به الله سوگند، نمی‌دانیم، شاید این رخصتی ویژه از سوی پیامبر ﷺ فقط برای سالم بوده و شامل دیگران نمی‌شود.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

فرزندخواندگی نسب ایجاد نمی‌کند، اما خویشاوندیِ رضاعی می‌تواند موجب حرمت ازدواج شود.

پیشینه و سبب بیان

سهله بنت سهیل از پیامبر ﷺ پرسید که با سالم چگونه رفتار کند؛ سالم در خانهٔ او و ابوحذیفه همچون پسرشان بزرگ شده بود. در حدیث آمده است که پیامبر ﷺ به او دستور داد پنج بار به سالم شیر بدهد؛ دیگر همسران پیامبر ﷺ این حکم را رخصتی ویژه برای سالم می‌دانستند.

توضیح واژه‌های دشوار
فرزندخواندگی

پرورش دادن کسی به‌عنوان فرزند. بر اساس احکام اسلامی، این کار هویت پدر زیستی او را تغییر نمی‌دهد و به‌خودی‌خود نسب، ارث یا محرمیت ایجاد نمی‌کند.

خویشاوندیِ رضاعی

پیوند خانوادگی‌ای که از شیرخوردن در دوران شیرخوارگی پدید می‌آید و موجب برخی حرمت‌های ازدواج می‌شود.

مَحرَم

کسی که ازدواج با او برای همیشه حرام است؛ ازاین‌رو، میان آن دو احکام ویژه‌ای دربارهٔ معاشرت و پوشش برقرار است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از وحی چنین برداشت می‌کنند که فرزندخوانده باید به پدر زیستیِ شناخته‌شده‌اش نسبت داده شود و فرزندخواندگی به‌تنهایی پیوند محرمیت یا ارث ایجاد نمی‌کند. روایت از اختلاف‌نظر دربارهٔ شیر دادن به فرد بالغ حکایت دارد: عایشه رخصت مربوط به سالم را گسترده‌تر به کار می‌برد، درحالی‌که ام‌سلمه و دیگر همسران پیامبر ﷺ آن را ویژهٔ سالم می‌دانستند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت، در اصل، آثار شرعیِ شیرخوردن را به تغذیه در دوران شیرخوارگی پیوند می‌دهند؛ جزئیات شرایط و تعداد لازمِ دفعات شیرخوردن میان مذاهب متفاوت است.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی که کودکی را پرورش می‌دهد می‌تواند به او محبت و امنیت ببخشد، اما باید نسب شناخته‌شدهٔ او را حفظ کند.
  2. در فرزندخواندگی یا سرپرستی، به‌موقع با متخصصی مشورت کنید تا احکام محرمیت و شیوهٔ مناسب معاشرت روشن شود.
  3. از وضعیت استثنایی سالم قاعده‌ای همگانی نسازید و دیدگاه مذهب فقهی‌ای را که پیروی می‌کنید در نظر بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.