طلاق · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2273

روایت‌شده توسط A'ishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: طلاق
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت A'ishah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، اخْتَصَمَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ وَعَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ فَقَالَ سَعْدٌ أَوْصَانِي أَخِي عُتْبَةُ إِذَا قَدِمْتُ مَكَّةَ أَنْ أَنْظُرَ إِلَى ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ فَأَقْبِضَهُ فَإِنَّهُ ابْنُهُ ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي ابْنُ أَمَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي ‏.‏ فَرَأَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَبَهًا بَيِّنًا بِعُتْبَةَ فَقَالَ ‏"‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَاحْتَجِبِي عَنْهُ يَا سَوْدَةُ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ مُسَدَّدٌ فِي حَدِيثِهِ وَقَالَ ‏"‏ هُوَ أَخُوكَ يَا عَبْدُ ‏"‏ ‏.‏ ‏.‏

ترجمه

سعید بن منصور و مُسَدَّد برای ما حدیث کردند، هر دو گفتند: سفیان برای ما از زُهری، او از عُروه و او از عایشه رضی الله عنها روایت کرد که سعد بن ابی‌وقاص و عبد بن زَمعَه درباره پسر کنیز زَمعَه نزد رسول الله ﷺ با یکدیگر اختلاف کردند. سعد گفت:

«برادرم عُتبه به من وصیت کرد که چون به مکه رسیدم، پسر کنیز زَمعَه را بجویم و او را تحویل بگیرم، زیرا او فرزند اوست.» عبد بن زَمعَه گفت: «او برادر من است؛ پسر کنیز پدرم که بر بستر پدرم زاده شده است.» رسول الله ﷺ شباهت آشکاری میان او و عُتبه مشاهده کردند و فرمودند: «فرزند از آنِ صاحب بستر (شوهر قانونی) است و برای زناکار تنها سنگ است (یعنی حقی ندارد). ای سوده! از او حجاب کن.» مُسَدَّد در روایت خود افزود که پیامبر ﷺ فرمودند: «ای عبد! او برادر توست.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نسب بر پایهٔ بستر زناشویی تعیین می‌شود، نه صرفاً بر اساس شباهت ظاهری.

پیشینه و سبب بیان

سعد بن ابی‌وقاص و عبد بن زمعه دربارهٔ نسب پسری، اختلاف خود را نزد پیامبر ﷺ مطرح کردند. سعد به ادعای عتبه استناد می‌کرد و عبد می‌گفت پسر بر بستر پدرش، زمعه، به دنیا آمده است.

توضیح واژه‌های دشوار
فرزند از آنِ بستر زناشویی است

از نظر حقوقی، نسب به بستر زناشویی‌ای نسبت داده می‌شود که کودک در آن متولد شده است.

برای زناکار فقط سنگ است

مردی که خارج از ازدواج ادعای پدری کودکی را دارد، با این ادعا حقِ نسب پیدا نمی‌کند.

در برابر او حجاب داشته باش

به سوده دستور داده شد از او فاصله بگیرد، زیرا شباهت ظاهری دلیلی برای احتیاط بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این سخن چنین برداشت کرده‌اند که نسبِ ثابت‌شده از راه بستر زناشویی بر شباهت ظاهری مقدم است. شباهت کودک به عتبه، انتساب حقوقی او را تغییر نداد؛ بااین‌حال، پیامبر ﷺ از روی احتیاط به سوده دستور داد خود را از او بپوشاند. مذاهب فقهی این اصل را می‌پذیرند، هرچند در کاربرد آن شرایط و استثناهای حقوقی بیشتری در نظر می‌گیرند.

درس‌هایی برای امروز
  1. تنها بر پایهٔ ظاهر دربارهٔ نسب کسی داوری نکنید؛ چنین اختلاف‌هایی باید طبق قواعد معتبر حقوقی بررسی شوند.
  2. هنگام وجود ابهام دربارهٔ نسب، کرامت و حریم خصوصی اعضای خانوادهٔ درگیر را حفظ کنید.
  3. در امور خانوادگی از قواعد معتبر فقه اسلامی پیروی کنید و از اتهام‌زنی بدون مدرک بپرهیزید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.