Sunan Abi Dawud، حدیث 2272
روایتشده توسط A'ishah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت A'ishah
روایت
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النِّكَاحَ كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ عَلَى أَرْبَعَةِ أَنْحَاءٍ فَنِكَاحٌ مِنْهَا نِكَاحُ النَّاسِ الْيَوْمَ يَخْطُبُ الرَّجُلُ إِلَى الرَّجُلِ وَلِيَّتَهُ فَيُصْدِقُهَا ثُمَّ يَنْكِحُهَا وَنِكَاحٌ آخَرُ كَانَ الرَّجُلُ يَقُولُ لاِمْرَأَتِهِ إِذَا طَهُرَتْ مِنْ طَمْثِهَا أَرْسِلِي إِلَى فُلاَنٍ فَاسْتَبْضِعِي مِنْهُ وَيَعْتَزِلُهَا زَوْجُهَا وَلاَ يَمَسُّهَا أَبَدًا حَتَّى يَتَبَيَّنَ حَمْلُهَا مِنْ ذَلِكَ الرَّجُلِ الَّذِي تَسْتَبْضِعُ مِنْهُ فَإِذَا تَبَيَّنَ حَمْلُهَا أَصَابَهَا زَوْجُهَا إِنْ أَحَبَّ وَإِنَّمَا يَفْعَلُ ذَلِكَ رَغْبَةً فِي نَجَابَةِ الْوَلَدِ فَكَانَ هَذَا النِّكَاحُ يُسَمَّى نِكَاحَ الاِسْتِبْضَاعِ وَنِكَاحٌ آخَرُ يَجْتَمِعُ الرَّهْطُ دُونَ الْعَشَرَةِ فَيَدْخُلُونَ عَلَى الْمَرْأَةِ كُلُّهُمْ يُصِيبُهَا فَإِذَا حَمَلَتْ وَوَضَعَتْ وَمَرَّ لَيَالٍ بَعْدَ أَنْ تَضَعَ حَمْلَهَا أَرْسَلَتْ إِلَيْهِمْ فَلَمْ يَسْتَطِعْ رَجُلٌ مِنْهُمْ أَنْ يَمْتَنِعَ حَتَّى يَجْتَمِعُوا عِنْدَهَا فَتَقُولُ لَهُمْ قَدْ عَرَفْتُمُ الَّذِي كَانَ مِنْ أَمْرِكُمْ وَقَدْ وَلَدْتُ وَهُوَ ابْنُكَ يَا فُلاَنُ فَتُسَمِّي مَنْ أَحَبَّتْ مِنْهُمْ بِاسْمِهِ فَيُلْحَقُ بِهِ وَلَدُهَا وَنِكَاحٌ رَابِعٌ يَجْتَمِعُ النَّاسُ الْكَثِيرُ فَيَدْخُلُونَ عَلَى الْمَرْأَةِ لاَ تَمْتَنِعُ مِمَّنْ جَاءَهَا وَهُنَّ الْبَغَايَا كُنَّ يَنْصِبْنَ عَلَى أَبْوَابِهِنَّ رَايَاتٍ يَكُنَّ عَلَمًا لِمَنْ أَرَادَهُنَّ دَخَلَ عَلَيْهِنَّ فَإِذَا حَمَلَتْ فَوَضَعَتْ حَمْلَهَا جُمِعُوا لَهَا وَدَعَوْا لَهُمُ الْقَافَةَ ثُمَّ أَلْحَقُوا وَلَدَهَا بِالَّذِي يَرَوْنَ فَالْتَاطَهُ وَدُعِيَ ابْنَهُ لاَ يَمْتَنِعُ مِنْ ذَلِكَ فَلَمَّا بَعَثَ اللَّهُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم هَدَمَ نِكَاحَ أَهْلِ الْجَاهِلِيَّةِ كُلَّهُ إِلاَّ نِكَاحَ أَهْلِ الإِسْلاَمِ الْيَوْمَ .
احمد بن صالح برای ما حدیث کرد، عنسبة بن خالد برای ما حدیث کرد، یونس بن یزید به من حدیث کرد و گفت: محمد بن مسلم بن شهاب گفت: عروة بن زبیر به من خبر داد که عایشه - رضی الله عنها - همسر پیامبر ﷺ به او اطلاع داد که نکاح در دوران جاهلیت بر چهار نوع بود. یکی از آنها همان نکاحی است که امروزه مردم انجام میدهند؛ مردی از ولیِ زن خواستگاری میکند، مهریه را تعیین کرده و با او ازدواج میکند. نوع دیگر این بود که مردی وقتی همسرش از حیض پاک میشد، به او میگفت:
«به نزد فلانی کسی را بفرست و از او فرزند طلب کن.» سپس شوهر خود را کنار میکشید و هرگز همسرش را لمس نمیکرد تا زمانی که بارداری او از آن مرد مشخص شود. هنگامی که بارداری آشکار میگردید، شوهر در صورت تمایل با همسرش آمیزش میکرد. این کار تنها به خاطر میل به داشتن فرزندی نجیب و اصیل انجام میشد و این ازدواج «نکاح استبضاع» نامیده میشد. نوع سوم این بود که گروهی کمتر از ده نفر جمع میشدند و همه با یک زن آمیزش میکردند. وقتی زن باردار شده و زایمان میکرد و چند شب پس از زایمان میگذشت، آنها را فرا میخواند. هیچیک از آنان نمیتوانستند از آمدن امتناع کنند و نزد او جمع میشدند. زن به آنان میگفت: «میدانید که چه اتفاقی افتاده است و اکنون من فرزندی به دنیا آوردهام. ای فلانی! این پسر توست.» سپس هر کس را که دوست داشت نام میبرد و فرزند به او ملحق میشد. نوع چهارم این بود که افراد زیادی جمع میشدند و نزد زنی میرفتند که هیچکس را از خود منع نمیکرد. آنان زنان بدکارهای بودند که بر درهای خانههایشان پرچمهایی نصب میکردند تا نشانهای برای جویندگان باشد. وقتی چنین زنی باردار شده و زایمان میکرد، مردم را برای او جمع میکردند و «قافه» (کارشناسان تشخیص نسب از روی ویژگیهای ظاهری) را فرا میخواندند. سپس فرزند را به کسی که مناسب میدیدند ملحق میکردند و آن مرد نمیتوانست امتناع کند؛ فرزند، پسر او خوانده میشد. اما چون خداوند محمد ﷺ را مبعوث فرمود، ایشان تمام انواع نکاحهای جاهلیت را برانداخت، جز نکاح اهل اسلام در روزگار کنونی.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
اسلام شکلهای ازدواج پیش از اسلام را لغو کرد و ازدواج شرعی را باقی گذاشت.
رسمی پیش از اسلام که در آن مرد، همسرش را نزد مرد دیگری میفرستاد، به امید آنکه فرزندی از تبارِ نژاده داشته باشد.
افرادی که ادعا میکردند از روی ویژگیهای ظاهری میتوانند خویشاوندی یا تبار را تشخیص دهند.
دوره و آداب پیش از اسلام که از آن با عنوان دوران نادانی یاد میشود.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که ازدواج اسلامی بر پیوندی بهرسمیتشناختهشده استوار است، نه بر روابط جنسی مبهم یا مشترک. این روایت همچنین بر اهمیت روشن بودن نسب و پاسداری از پیوندهای خانوادگی تأکید میکند. چهار مذهب فقهی اهلسنت ازدواجی را که با عقد معتبر و مهریه همراه باشد بهرسمیت میشناسند؛ رسمهای پیش از اسلام که در این روایت شرح داده شدهاند، در اسلام شکل معتبر ازدواج بهشمار نمیروند.
- ازدواجی را برگزینید که بر پیوندی روشن و شرعی و مسئولیت متقابل استوار باشد.
- با نسبت دادن یا مورد تردید قرار دادن نسب، شتابزده عمل نکنید و کرامت هر کودک را حفظ کنید.
- اجازه ندهید رسمهای کهن یا محلی بر احکام اسلامیِ ازدواج و خانواده مقدم شوند.
این روایت به رسمهای مرتبط با ازدواج و تعیین پدری میپردازد.
Sunan Abi Dawud · #2273 (Sahih)این روایت بررسی میکند که در چارچوب ازدواج بهرسمیتشناختهشده، کودک به چه مردی نسبت داده میشود.
Sunan Abi Dawud · #2274 (Hasan Sahih)این روایت درباره احکام مربوط به پدری و نسبت دادن کودک، زمینه بیشتری فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.