Sunan Abi Dawud، حدیث 2284
روایتشده توسط Fatimah bint Qais. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Fatimah bint Qais
روایت
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، مَوْلَى الأَسْوَدِ بْنِ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ، أَنَّ أَبَا عَمْرِو بْنَ حَفْصٍ، طَلَّقَهَا الْبَتَّةَ وَهُوَ غَائِبٌ فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا وَكِيلَهُ بِشَعِيرٍ فَتَسَخَّطَتْهُ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا لَكِ عَلَيْنَا مِنْ شَىْءٍ . فَجَاءَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ لَهَا " لَيْسَ لَكِ عَلَيْهِ نَفَقَةٌ " . وَأَمَرَهَا أَنْ تَعْتَدَّ فِي بَيْتِ أُمِّ شَرِيكٍ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ تِلْكَ امْرَأَةٌ يَغْشَاهَا أَصْحَابِي اعْتَدِّي فِي بَيْتِ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍ فَإِنَّهُ رَجُلٌ أَعْمَى تَضَعِينَ ثِيَابَكِ وَإِذَا حَلَلْتِ فَآذِنِينِي " . قَالَتْ فَلَمَّا حَلَلْتُ ذَكَرْتُ لَهُ أَنَّ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ وَأَبَا جَهْمٍ خَطَبَانِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَّا أَبُو جَهْمٍ فَلاَ يَضَعُ عَصَاهُ عَنْ عَاتِقِهِ وَأَمَّا مُعَاوِيَةُ فَصُعْلُوكٌ لاَ مَالَ لَهُ انْكِحِي أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ " . قَالَتْ فَكَرِهْتُهُ ثُمَّ قَالَ " انْكِحِي أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ . فَنَكَحْتُهُ فَجَعَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا وَاغْتَبَطْتُ بِهِ .
قَعْنَبی برای ما حدیث کرد، از مالک، از عبدالله بن یزید (غلام آزادشدهی اسود بن سفیان)، از ابوسلمه بن عبدالرحمن، از فاطمه بنت قیس که ابوعمر بن حفص در حالی که دور از خانه بود، او را طلاق بائن داد. سپس نمایندهاش مقداری جو برای او فرستاد، اما فاطمه از آن ناراضی شد. نماینده گفت:
«به خدا سوگند! تو هیچ حقی بر گردن ما نداری.» آنگاه فاطمه نزد رسول الله ﷺ آمد و ماجرا را با ایشان در میان گذاشت. پیامبر ﷺ به او فرمودند: «هیچ نفقهای از جانب او بر تو واجب نیست.» ایشان دستور دادند که عدّه را در خانهی امّ شریک سپری کند، اما سپس فرمودند: «آن خانهای است که یارانم زیاد به آن رفتوآمد میکنند؛ پس عدّه را در خانهی ابن امّ مکتوم بگذران، زیرا او مردی نابیناست و تو میتوانی در آنجا راحت لباسهایت را عوض کنی. هرگاه عدّهات تمام شد، مرا خبر کن.» فاطمه گفت: «وقتی حلال شدم، به ایشان اطلاع دادم که معاویه بن ابوسفیان و ابوجهیم از من خواستگاری کردهاند.» رسول الله ﷺ فرمودند: «اما ابوجهیم، چوبدستیاش را از دوشش زمین نمیگذارد (یعنی همسرانش را کتک میزند) و معاویه نیز مردی تهیدست و بیمال است؛ با اسامة بن زید ازدواج کن.» فاطمه گفت: «از این پیشنهاد خوشم نیامد، اما پیامبر ﷺ دوباره فرمودند: ‘با اسامة بن زید ازدواج کن.’ سرانجام با او ازدواج کردم و خداوند متعال خیر فراوانی در او قرار داد و من به واسطهی این ازدواج بسیار سربلند و خرسند شدم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
فاطمه پس از طلاق بائن درباره عده و ازدواج راهنمایی شد.
طلاقی که شوهر نمیتواند در مدت عده صرفاً با رجوع، آن را برهم بزند.
مدت انتظار مقرر پس از طلاق یا درگذشت همسر که پیش از ازدواج جدید باید سپری شود.
تأمین مالی، مانند پرداخت هزینههای نیازهای زندگی.
دانشمندان این روایت را در بحث حقوق زن پس از طلاق بائن بررسی میکنند. چهار مذهب فقهی اهلسنت درباره جزئیات نفقه و محل سکونت در دوران عده اختلافنظر دارند؛ فقیهان در این زمینه، از جمله نوع طلاق و روایات دیگر را در نظر میگیرند. راهنمایی برای اقامت نزد ابناممکتوم همچنین نشان میدهد که امنیت و رعایت خلوت شرعی نیز اهمیت دارد. توصیه درباره خواستگاران نمونهای از خیرخواهی صادقانه است که در آن ویژگیهای مرتبط، صادقانه بیان میشود.
- در زمان طلاق، توافقهای مربوط به نفقه و محل سکونت را با دقت مشخص کنید و در صورت اختلاف، از متخصص دینی مشورت بگیرید.
- در دوران عده، احکام مقرر را رعایت کنید و محل اقامتی برگزینید که امنیت و معاشرت شایسته را تأمین کند.
- اگر کسی در فکر ازدواج است، درباره ویژگیهای مرتبط خواستگار به او صادقانه و سنجیده مشورت دهید.
این روایت صحیح از همان باب نیز درباره فاطمه بنت قیس و احکام طلاق و عده اوست.
Sunan Abi Dawud · #2286 (Sahih)این روایت صحیح درباره فاطمه بنت قیس، زمینه بیشتری برای بررسی فقهی وضعیت او پس از طلاق فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #2639 (Sahih)این روایت صحیح درباره مسئله ازدواج پس از طلاق پیشین است و با موضوع ازدواج مجدد پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.