طلاق · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2299

روایت‌شده توسط Umm Habibah, Zaynab bint Jahsh, Umm Salamah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: طلاق
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umm Habibah, Zaynab bint Jahsh, Umm Salamah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ بِهَذِهِ الأَحَادِيثِ الثَّلاَثَةِ، قَالَتْ زَيْنَبُ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ حِينَ تُوُفِّيَ أَبُوهَا أَبُو سُفْيَانَ فَدَعَتْ بِطِيبٍ فِيهِ صُفْرَةٌ خَلُوقٌ أَوْ غَيْرُهُ فَدَهَنَتْ مِنْهُ جَارِيَةً ثُمَّ مَسَّتْ بِعَارِضَيْهَا ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ تُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ زَيْنَبُ وَدَخَلْتُ عَلَى زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ حِينَ تُوُفِّيَ أَخُوهَا فَدَعَتْ بِطِيبٍ فَمَسَّتْ مِنْهُ ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ تُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ زَيْنَبُ وَسَمِعْتُ أُمِّي أُمَّ سَلَمَةَ تَقُولُ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَتِي تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا وَقَدِ اشْتَكَتْ عَيْنَهَا أَفَنَكْحُلُهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرٌ وَقَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تَرْمِي بِالْبَعْرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حُمَيْدٌ فَقُلْتُ لِزَيْنَبَ وَمَا تَرْمِي بِالْبَعْرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ فَقَالَتْ زَيْنَبُ كَانَتِ الْمَرْأَةُ إِذَا تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا دَخَلَتْ حِفْشًا وَلَبِسَتْ شَرَّ ثِيَابِهَا وَلَمْ تَمَسَّ طِيبًا وَلاَ شَيْئًا حَتَّى تَمُرَّ بِهَا سَنَةٌ ثُمَّ تُؤْتَى بِدَابَّةٍ حِمَارٍ أَوْ شَاةٍ أَوْ طَائِرٍ فَتَفْتَضُّ بِهِ فَقَلَّمَا تَفْتَضُّ بِشَىْءٍ إِلاَّ مَاتَ ثُمَّ تَخْرُجُ فَتُعْطَى بَعْرَةً فَتَرْمِي بِهَا ثُمَّ تُرَاجِعُ بَعْدُ مَا شَاءَتْ مِنْ طِيبٍ أَوْ غَيْرِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْحِفْشُ بَيْتٌ صَغِيرٌ ‏.‏

ترجمه

قعنبی برای ما حدیث کرد، از مالک، او از عبدالله بن ابی‌بکر، او از حمید بن نافع، او از زینب دختر ابی‌سلمه که این سه حدیث را به او خبر داد. زینب گفت:

«بر امّ حبیبه وارد شدم هنگامی که پدرش ابوسفیان وفات یافت. او عطری خواست که در آن زعفران (خلوق) یا چیز دیگری بود؛ سپس با آن کنیزی را معطّر ساخت و بر دو گونه‌ی خود نیز مالید. آنگاه گفت: 'به خدا سوگند! مرا نیازی به این عطر نیست، جز اینکه شنیده‌ام رسول الله ﷺ فرمودند: برای زنی که به الله و روز بازپسین ایمان دارد، روا نیست که بر مرده‌ای بیش از سه شب عزاداری کند، مگر بر شوهرش که چهار ماه و ده روز است.'» زینب افزود: «بر زینب دختر جحش نیز وارد شدم وقتی برادرش فوت کرد. او عطری طلبید و از آن استفاده نمود، سپس گفت: 'به خدا سوگند! مرا نیازی به این عطر نیست، جز اینکه شنیده‌ام رسول الله ﷺ بر فراز منبر فرمودند: برای زنی که به الله و روز بازپسین ایمان دارد، روا نیست که بر مرده‌ای بیش از سه شب عزاداری کند، مگر بر شوهرش که چهار ماه و ده روز است.'» زینب گفت: «و از مادرم امّ سلمه شنیدم که می‌گفت: زنی نزد رسول الله ﷺ آمد و عرض کرد: 'یا رسول الله! شوهر دخترم وفات یافته و چشمانش درد می‌کند؛ آیا می‌توانیم چشمانش را سرمه بکشیم؟' رسول الله ﷺ فرمودند: 'خیر.' این سخن را دو یا سه بار تکرار کردند و هر بار فرمودند: 'خیر.' سپس رسول الله ﷺ فرمودند: 'مدّت عدّه تنها چهار ماه و ده روز است. حال آنکه در دوران جاهلیّت یکی از شما زنان پس از سپری شدن یک سال، سرگین پرتاب می‌کرد.'» حمید گفت: «از زینب پرسیدم: منظور از پرتاب سرگین پس از یک سال چیست؟» زینب پاسخ داد: «در جاهلیّت چون شوهر زنی می‌مرد، او وارد اتاقکی کوچک می‌شد و بدترین لباس‌ها را می‌پوشید و تا یک سال تمام نه عطر به کار می‌برد و نه چیز دیگری. پس از گذشت یک سال، حیوانی مانند خر، بز یا پرنده برای او می‌آوردند و او بدن خود را به آن می‌مالید. به ندرت پیش می‌آمد که آن حیوان زنده بماند. سپس بیرون می‌آمد و سرگینی به او داده می‌شد که آن را پرتاب می‌کرد؛ آنگاه می‌توانست هر چه بخواهد از عطر و غیره استفاده کند.» ابوداوود گفته است: «حِفْش به معنای خانه یا اتاقک کوچک است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

بیوه چهار ماه و ده روز عدهٔ وفات نگه می‌دارد و برای دیگران حداکثر سه شب سوگواری می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
اِحداد (سوگواری)

ترک آرایش و عطر به‌عنوان رسم سوگواری.

عده

مدت مقرر پس از درگذشت همسر که زن در آن ازدواج مجدد نمی‌کند.

سُرمه

ماده‌ای برای چشم که برای آرایش یا مراقبت از چشم به کار می‌رفت.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت برداشت کرده‌اند که زن برای درگذشت کسی غیر از همسرش بیش از سه شب سوگواری نمی‌کند، درحالی‌که مدت سوگواری زن بیوه چهار ماه و ده روز است. او در این مدت از آرایش و عطر پرهیز می‌کند. نهی از سرمه نشان می‌دهد که حتی مراقبتی که جنبهٔ آرایشی دارد نیز باید کنار گذاشته شود؛ فقیهان دربارهٔ استثناهایی در صورت ضرورت درمانی بحث کرده‌اند. هر چهار مذهب فقهی اهل‌سنت مدت مقرر سوگواری زن بیوه را می‌پذیرند، هرچند دربارهٔ جزئیات و استثناها تفاوت‌هایی دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در دوران عده از زن بیوه حمایت کنید و به او کمک کنید احکام مقرر را در عمل رعایت کند.
  2. میان سوگواری برای همسر و سوگواری برای دیگر خویشاوندان تفاوت بگذارید؛ احکام و مدت آن‌ها متفاوت است.
  3. اگر در دوران سوگواری به درمان پزشکی نیاز است، دربارهٔ استثناها از عالمی آگاه بپرسید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.