جهاد · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2694

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Amr ibn al-As. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: جهاد
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Amr ibn al-As

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، فِي هَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رُدُّوا عَلَيْهِمْ نِسَاءَهُمْ وَأَبْنَاءَهُمْ فَمَنْ مَسَكَ بِشَىْءٍ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ فَإِنَّ لَهُ بِهِ عَلَيْنَا سِتَّ فَرَائِضَ مِنْ أَوَّلِ شَىْءٍ يُفِيئُهُ اللَّهُ عَلَيْنَا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ دَنَا - يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - مِنْ بَعِيرٍ فَأَخَذَ وَبَرَةً مِنْ سَنَامِهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَيْسَ لِي مِنَ الْفَىْءِ شَىْءٌ وَلاَ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَرَفَعَ أُصْبُعَيْهِ ‏"‏ إِلاَّ الْخُمُسَ وَالْخُمُسُ مَرْدُودٌ عَلَيْكُمْ فَأَدُّوا الْخِيَاطَ وَالْمِخْيَطَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ رَجُلٌ فِي يَدِهِ كُبَّةٌ مِنْ شَعْرٍ فَقَالَ أَخَذْتُ هَذِهِ لأُصْلِحَ بِهَا بَرْذَعَةً لِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا مَا كَانَ لِي وَلِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَهُوَ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَمَّا إِذْ بَلَغَتْ مَا أَرَى فَلاَ أَرَبَ لِي فِيهَا ‏.‏ وَنَبَذَهَا ‏.‏

ترجمه

موسی بن اسماعیل به ما حدیث کرد و گفت: حماد به ما حدیث کرد، از محمد بن اسحاق، از عمرو بن شعیب، از پدرش، از جدش، در این ماجرا نقل است که گفت: رسول خدا ﷺ فرمودند:

«زنان و فرزندانشان را به آنان بازگردانید. هر کس از این غنیمت چیزی نزد خود نگه دارد، برای او شش شتر از اولین غنیمتی که خداوند به ما عطا کند، بر عهده ماست.» سپس پیامبر ﷺ به سوی شتری رفتند و مویی از کوهان آن برداشتند و فرمودند: «ای مردم! من از این غنیمت سهمی ندارم، حتی این را نیز،» و دو انگشت خود را بالا بردند، «مگر خُمس (یک‌پنجم)، و همان خُمس نیز به شما بازگردانده می‌شود؛ پس نخ و سوزن را نیز پس بدهید.» مردی برخاست در حالی که مشتی مو در دست داشت و گفت: «این را گرفتم تا زینم را با آن تعمیر کنم.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «اما آنچه سهم من و بنی عبدالمطلب است، مال توست.» آن مرد گفت: «حال که کار به جایی رسیده که می‌بینم، نیازی به آن ندارم.» و آن را دور انداخت.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

الغنیمت باید عادلانه تقسیم شود و حتی چیزهای کوچک نیز باید بازگردانده شوند.

پیشینه و سبب بیان

این رویداد پس از نبرد با هوازن رخ داد. پیامبر ﷺ دستور داد زنان و کودکان آنان بازگردانده شوند.

توضیح واژه‌های دشوار
فَیء

اموالی که پس از درگیری تحت اختیار جامعهٔ مسلمانان قرار می‌گیرند.

خُمس

یک‌پنجم غنیمت جنگی که طبق احکام، مصرف جداگانه‌ای دارد.

بِردَعه

زیرانداز یا پارچه‌ای که زیر زین قرار می‌گیرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که نگه‌داشتن غنیمت بدون حق جایز نیست و حتی چیزهای کم‌ارزش، مانند نخ یا سوزن، باید تحویل داده شوند. رهبر باید تقسیم را شفاف انجام دهد و از اعتماد جامعه پاسداری کند. فقیهان بخش مربوط به یک‌پنجم را در چارچوب احکام تقسیم غنیمت جنگی تفسیر می‌کنند؛ جزئیات میان مذاهب فقهی متفاوت است. این ماجرا همچنین نشان می‌دهد که پیامبر ﷺ با مدارا با خطایی آشکار برخورد می‌کرد، بی‌آنکه تکلیف رعایت عدالت را کنار بگذارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. چیزهایی را که ناحق برداشته‌اید فوراً پس بدهید، حتی اگر ارزش اندکی داشته باشند.
  2. پیشاپیش روشن کنید که چه کسی و چگونه می‌تواند اموال مشترک را تقسیم کند.
  3. با کسی که به اشتباهش اعتراف می‌کند منصفانه و با مدارا رفتار کنید، بی‌آنکه حقوق دیگران را فراموش کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.