Sunan Abi Dawud، حدیث 2737
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از أبو داود تا پیامبر ﷺ
- 1وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَآن را به أبو داود روایت کرد
- 2خَالِدٌ
- 3دَاوُدَ
- 4عِكْرِمَةَ
- 5ابْنِ عَبَّاسٍ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، قَالَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ بَدْرٍ " مَنْ فَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَلَهُ مِنَ النَّفْلِ كَذَا وَكَذَا " قَالَ فَتَقَدَّمَ الْفِتْيَانُ وَلَزِمَ الْمَشْيَخَةُ الرَّايَاتِ فَلَمْ يَبْرَحُوهَا فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ قَالَتِ الْمَشْيَخَةُ كُنَّا رِدْءًا لَكُمْ لَوِ انْهَزَمْتُمْ لَفِئْتُمْ إِلَيْنَا فَلاَ تَذْهَبُوا بِالْمَغْنَمِ وَنَبْقَى فَأَبَى الْفِتْيَانُ وَقَالُوا جَعَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ { يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأَنْفَالِ قُلِ الأَنْفَالُ لِلَّهِ } إِلَى قَوْلِهِ { كَمَا أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ وَإِنَّ فَرِيقًا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكَارِهُونَ } يَقُولُ فَكَانَ ذَلِكَ خَيْرًا لَهُمْ فَكَذَلِكَ أَيْضًا فَأَطِيعُونِي فَإِنِّي أَعْلَمُ بِعَاقِبَةِ هَذَا مِنْكُمْ .
وهب بن بقیه برای ما حدیث کرد و گفت: خالد به ما خبر داد، از داوود، از عکرمه، از ابن عباس روایت است که گفت: رسول خدا ﷺ در روز بدر فرمودند:
«هر کس فلان و فلان کار را انجام دهد، از نفایس غنیمت فلان و فلان مقدار خواهد داشت.» پس جوانان پیش تاختند و پیران در کنار پرچمها ایستادند و از جای خود تکان نخوردند. چون خداوند آنان را پیروز گردانید، پیران گفتند: «ما پشتیبان شما بودیم؛ اگر شکست میخوردید به سوی ما بازمیگشتید. پس نباید غنایم را یکجا ببرید و ما بیبهره بمانیم.» اما جوانان نپذیرفتند و گفتند: «رسول خدا ﷺ آن را برای ما قرار داده است.» آنگاه خداوند این آیات را نازل فرمود: {از تو درباره غنایم جنگی میپرسند. بگو: غنایم از آنِ خداست...} تا آنجا که میفرماید: {...همانگونه که پروردگارت تو را به حق از خانهات بیرون برد، هرچند گروهی از مؤمنان ناخشنود بودند.} ایشان فرمودند: «این امر برایشان خیر بود. اکنون نیز چنین است، پس از من اطاعت کنید که من به عاقبت این کار از شما داناترم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
تقسیم غنائم جنگی مستلزم اطاعت و پاسداری از وحدت است.
زمینهٔ این روایت اختلاف بر سر غنائم جنگ بدر است: جوانانی که به میدان پیش رفته بودند به وعدهٔ پیامبر ﷺ استناد میکردند، درحالیکه سالمندان به نقش خود در نگهداری پرچمها اشاره داشتند. این روایت این اختلاف را با نزول سورهٔ انفال، آیات ۱ تا ۵، پیوند میدهد.
غنائم جنگی؛ آیات مورد اشاره مقرر میکنند که تعیین تکلیف آن به خدا و پیامبرش واگذار میشود.
پاداش اضافیِ وعدهدادهشده از غنائم جنگی برای انجام کاری مشخص.
نشانههایی که گروهها در میدان نبرد گرد آنها جمع میشدند؛ سالمندان در آنجا بهعنوان پشتیبان و نقطهٔ گردهمایی باقی مانده بودند.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که تقسیم غنائم جنگی در اختیار رهبرِ دارای صلاحیت است و گروههای جداگانه نباید بنا بر تشخیص خود دربارهٔ آن تصمیم بگیرند. وعدهٔ پاداش باید وفا شود، اما عدالت و وحدت جامعه همچنان اصل راهنماست. تفسیر ابنعباس این ماجرا را به اصل گستردهتری پیوند میدهد: اطاعت از پیامبر ﷺ و توجه به آگاهی ایشان از پیامدها بر ادعاهای شخصی مقدم است.
- اختلاف دربارهٔ منابع مشترک را از راه رهبری روشن و دارای صلاحیت حل کنید، نه با تصاحب خودسرانهٔ آنها.
- سهم کسانی را که در خط مقدم نیستند نیز به رسمیت بشناسید؛ پشتیبانی و نگهبانی میتواند حیاتی باشد.
- هنگامی که تصمیمی در راستای منفعت جمعی است، اجازه ندهید ادعاهای متقابل وحدت را آسیب بزند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.