جهاد · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2765

روایت‌شده توسط Al-Miswar ibn Makhramah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: جهاد
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Miswar ibn Makhramah

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ ثَوْرٍ، حَدَّثَهُمْ عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْحُدَيْبِيَةِ فِي بِضْعَ عَشَرَةَ مِائَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِذِي الْحُلَيْفَةِ قَلَّدَ الْهَدْىَ وَأَشْعَرَهُ وَأَحْرَمَ بِالْعُمْرَةِ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ قَالَ وَسَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى إِذَا كَانَ بِالثَّنِيَّةِ الَّتِي يُهْبَطُ عَلَيْهِمْ مِنْهَا بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ فَقَالَ النَّاسُ حَلْ حَلْ خَلأَتِ الْقَصْوَاءُ ‏.‏ مَرَّتَيْنِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا خَلأَتْ وَمَا ذَلِكَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَسْأَلُونِي الْيَوْمَ خُطَّةً يُعَظِّمُونَ بِهَا حُرُمَاتِ اللَّهِ إِلاَّ أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ زَجَرَهَا فَوَثَبَتْ فَعَدَلَ عَنْهُمْ حَتَّى نَزَلَ بِأَقْصَى الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى ثَمَدٍ قَلِيلِ الْمَاءِ فَجَاءَهُ بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ الْخُزَاعِيُّ ثُمَّ أَتَاهُ - يَعْنِي عُرْوَةَ بْنَ مَسْعُودٍ - فَجَعَلَ يُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَكُلَّمَا كَلَّمَهُ أَخَذَ بِلِحْيَتِهِ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَائِمٌ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهُ السَّيْفُ وَعَلَيْهِ الْمِغْفَرُ فَضَرَبَ يَدَهُ بِنَعْلِ السَّيْفِ وَقَالَ أَخِّرْ يَدَكَ عَنْ لِحْيَتِهِ ‏.‏ فَرَفَعَ عُرْوَةُ رَأْسَهُ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالُوا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ ‏.‏ فَقَالَ أَىْ غُدَرُ أَوَلَسْتُ أَسْعَى فِي غَدْرَتِكَ وَكَانَ الْمُغِيرَةُ صَحِبَ قَوْمًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَتَلَهُمْ وَأَخَذَ أَمْوَالَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَأَسْلَمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمَّا الإِسْلاَمُ فَقَدْ قَبِلْنَا وَأَمَّا الْمَالُ فَإِنَّهُ مَالُ غَدْرٍ لاَ حَاجَةَ لَنَا فِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اكْتُبْ هَذَا مَا قَاضَى عَلَيْهِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَصَّ الْخَبَرَ فَقَالَ سُهَيْلٌ وَعَلَى أَنَّهُ لاَ يَأْتِيكَ مِنَّا رَجُلٌ وَإِنْ كَانَ عَلَى دِينِكَ إِلاَّ رَدَدْتَهُ إِلَيْنَا ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ قَضِيَّةِ الْكِتَابِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏"‏ قُومُوا فَانْحَرُوا ثُمَّ احْلِقُوا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ جَاءَ نِسْوَةٌ مُؤْمِنَاتٌ مُهَاجِرَاتٌ الآيَةَ فَنَهَاهُمُ اللَّهُ أَنْ يَرُدُّوهُنَّ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يَرُدُّوا الصَّدَاقَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَجَاءَهُ أَبُو بَصِيرٍ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ - يَعْنِي فَأَرْسَلُوا فِي طَلَبِهِ - فَدَفَعَهُ إِلَى الرَّجُلَيْنِ فَخَرَجَا بِهِ حَتَّى إِذَا بَلَغَا ذَا الْحُلَيْفَةِ نَزَلُوا يَأْكُلُونَ مِنْ تَمْرٍ لَهُمْ فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ لأَحَدِ الرَّجُلَيْنِ وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى سَيْفَكَ هَذَا يَا فُلاَنُ جَيِّدًا ‏.‏ فَاسْتَلَّهُ الآخَرُ فَقَالَ أَجَلْ قَدْ جَرَّبْتُ بِهِ فَقَالَ أَبُو بَصِيرٍ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْهِ فَأَمْكَنَهُ مِنْهُ فَضَرَبَهُ حَتَّى بَرَدَ وَفَرَّ الآخَرُ حَتَّى أَتَى الْمَدِينَةَ فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ يَعْدُو فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقَدْ رَأَى هَذَا ذُعْرًا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ قَدْ قُتِلَ وَاللَّهِ صَاحِبِي وَإِنِّي لَمَقْتُولٌ فَجَاءَ أَبُو بَصِيرٍ فَقَالَ قَدْ أَوْفَى اللَّهُ ذِمَّتَكَ فَقَدْ رَدَدْتَنِي إِلَيْهِمْ ثُمَّ نَجَّانِي اللَّهُ مِنْهُمْ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيْلَ أُمِّهِ مِسْعَرَ حَرْبٍ لَوْ كَانَ لَهُ أَحَدٌ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ عَرَفَ أَنَّهُ سَيَرُدُّهُ إِلَيْهِمْ فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى سِيفَ الْبَحْرِ وَيَنْفَلِتُ أَبُو جَنْدَلٍ فَلَحِقَ بِأَبِي بَصِيرٍ حَتَّى اجْتَمَعَتْ مِنْهُمْ عِصَابَةٌ ‏.‏

ترجمه

محمد بن عبید به ما حدیث کرد که محمد بن ثور از معمر، او از زهری، او از عروه بن زبیر و او از مسور بن مخرمه روایت کرده است. مسور گفت: پیامبر ﷺ در سال حدیبیه با بیش از هزار تن از یارانش حرکت کردند. چون به ذوالحلیفه رسیدند، حیوانات قربانی را گردنبند نهادند و علامت‌گذاری کردند و برای عمره مُحرم شدند. راوی حدیث را ادامه داد و گفت: پیامبر ﷺ پیش رفتند تا اینکه به گردنه‌ای رسیدند که از آن فرود می‌آیند؛ در آنجا شتر سواری ایشان زانو زد. مردم دو بار گفتند:

«حَل! حَل! (راه برو! راه برو!) قَصوا خسته شده است.» پیامبر ﷺ فرمودند: «او خسته نشده و این خوی او نیست، بلکه همان کسی که فیل را بازداشت، او را نیز بازداشته است.» سپس فرمودند: «سوگند به آنکه جانم در دست اوست، امروز هر درخواستی از من بکنند که در آن بزرگداشت حرمت‌های الهی باشد، به آنان خواهم داد.» آنگاه شتر را برانگیختند و او جهید و برخاست. پیامبر ﷺ از مسیر آنان منحرف شدند تا در دورترین نقطه حدیبیه نزد آبگیری کم‌آب فرود آمدند. سپس بدیل بن ورقاء خزاعی آمد و پس از او عروه بن مسعود رسید. او با پیامبر ﷺ سخن گفت و هر بار که صحبت می‌کرد، ریش ایشان را می‌گرفت. مغیره بن شعبه در کنار پیامبر ﷺ ایستاده بود، شمشیری داشت و کلاه‌خود بر سر داشت. او با غلاف شمشیرش بر دست عروه زد و گفت: «دستت را از ریش ایشان دور کن!» عروه سر بلند کرد و پرسید: «این کیست؟» گفتند: «مغیره بن شعبه.» عروه گفت: «ای نیرنگ‌باز! آیا من نبودم که در ماجرای نیرنگت وساطت کردم؟» در دوران جاهلیت، مغیره با گروهی همراه شد، آنان را کشت و اموالشان را گرفت، سپس آمد و اسلام آورد. رسول الله ﷺ فرمودند: «اسلام را پذیرفتیم، اما این مال از راه خیانت به دست آمده و ما نیازی به آن نداریم.» راوی حدیث را ادامه داد: پیامبر ﷺ فرمودند: «بنویسید: این است آنچه محمد، رسول الله، بر آن حکم کرد.» داستان را نقل کردند؛ سهیل گفت: «و شرط این است که هیچ مردی از سوی ما نزد تو نیاید، حتی اگر بر دین تو باشد، مگر اینکه او را به ما بازگردانی.» چون نگارش سند به پایان رسید، پیامبر ﷺ به یارانش فرمودند: «برخیزید، قربانی کنید و سپس سر بتراشید.» سپس زنان مؤمن مهاجر آمدند و آیه مربوطه نازل شد. خداوند بازگرداندن آنان را ممنوع ساخت و دستور داد مهریه‌شان بازپس داده شود. سپس پیامبر ﷺ به مدینه بازگشتند. ابوبصیر، مردی از قریش که مسلمان شده بود، نزد ایشان آمد. قریش دو نفر را فرستادند و پیامبر ﷺ او را به آن دو تحویل دادند. آنان او را بردند تا اینکه به ذوالحلیفه رسیدند و برای خوردن خرما فرود آمدند. ابوبصیر به یکی از آن دو گفت: «به خدا سوگند، ای فلانی، به نظرم این شمشیرت بسیار خوب است.» دیگری شمشیر را کشید و گفت: «آری، آن را آزموده‌ام.» ابوبصیر گفت: «بگذار ببینم.» او شمشیر را به وی داد و ابوبصیر با آن ضربه‌ای زد تا کارش تمام شد. دیگری گریخت و به مدینه رسید و دوان‌دوان وارد مسجد شد. پیامبر ﷺ فرمودند: «این شخص چیز هولناکی دیده است.» او گفت: «به خدا سوگند، همراهم کشته شد و من نیز در معرض قتلم.» سپس ابوبصیر رسید و گفت: «خداوند عهد تو را وفا کرد؛ تو مرا به آنان بازگرداندی، ولی خدا مرا از دستشان نجات داد.» پیامبر ﷺ فرمودند: «وای بر مادرش! او برافروزنده آتش جنگ است، اگر کسی را داشت!» وقتی ابوبصیر این سخن را شنید، دانست که پیامبر ﷺ او را دوباره بازخواهند گرداند، پس بیرون رفت و به ساحل دریا رفت. ابوجندل نیز گریخت و به ابوبصیر پیوست تا اینکه گروهی از آنان گرد هم آمدند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ حرمت مرزهای مقدس را پاس می‌داشت و به پیمان‌ها وفادار می‌ماند.

پیشینه و سبب بیان

این روایت سفر به حدیبیه و مذاکرات با قریش را توصیف می‌کند که در جریان آن، شروط پیمان تعیین شد.

توضیح واژه‌های دشوار
احرام

حالت ویژه‌ای که زائران برای عمره یا حج اختیار می‌کنند.

حرمت‌های الهی

مرزها و اموری مقدس که خداوند برای آن‌ها حرمت و احترام قرار داده است.

پیمان

توافقی الزام‌آور میان طرف‌ها که آنان به شروط آن پایبند می‌شوند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که مسلمان باید به توافق‌ها و پیمان‌ها وفادار بماند، حتی اگر شروط آن دشوار به نظر برسند. تعهد پیامبر ﷺ به پذیرش پیشنهادی که حرمت‌های الهی را پاس می‌داشت، نشان می‌دهد که صلح و جلوگیری از هتک حرمت‌ها اهمیت فراوان دارد. این روایت همچنین نشان می‌دهد که توکل به خدا با رفتار سنجیده و شکیبایی همراه است. فقیهان شروط پیمان حدیبیه را در چارچوب احکام پیمان‌ها بررسی می‌کنند؛ این رویداد تاریخی مجوزی کلی برای اجرای هر توافقی بدون بررسی نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. به توافق‌ها وفادار بمانید، حتی اگر در کوتاه‌مدت دشوار باشد.
  2. در منازعات، در پی شروطی باشید که از بی‌عدالتی و هتک حرمت‌های مقدس جلوگیری کند.
  3. به خدا توکل کنید و در عین حال سنجیده و شکیبا عمل کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.