الوصايا · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2871

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Hasan (خوب)کتاب: الوصايا
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Hasan (خوب)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَلاَ تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ‏}‏ وَ ‏{‏ إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا ‏}‏ الآيَةَ انْطَلَقَ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ يَتِيمٌ فَعَزَلَ طَعَامَهُ مِنْ طَعَامِهِ وَشَرَابَهُ مِنْ شَرَابِهِ فَجَعَلَ يَفْضُلُ مِنْ طَعَامِهِ فَيُحْبَسُ لَهُ حَتَّى يَأْكُلَهُ أَوْ يَفْسُدَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلاَحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ ‏}‏ فَخَلَطُوا طَعَامَهُمْ بِطَعَامِهِ وَشَرَابَهُمْ بِشَرَابِهِ ‏.‏

ترجمه

عثمان بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، جریر از عطاء، او از سعید بن جبیر، و او از ابن عباس روایت کرد که گفت: هنگامی که خداوند عزوجل این آیه را نازل فرمود: {و به مال یتیم نزدیک نشوید مگر به شیوه‌ای که بهتر است} و {همانا کسانی که اموال یتیمان را از روی ستم می‌خورند}، هر کس که یتیمی نزدش بود، غذای خود را از غذای یتیم و نوشیدنی خود را از نوشیدنی او جدا کرد. در نتیجه، باقی‌مانده غذای یتیم ذخیره می‌شد تا اینکه یا خودش آن را می‌خورد یا فاسد می‌گشت. این موضوع بر آنان بسیار دشوار آمد، لذا آن را با رسول الله ﷺ در میان گذاشتند. سپس خداوند عزوجل این آیه را نازل فرمود: {و از تو درباره یتیمان می‌پرسند. بگو: اصلاح کارشان بهتر است؛ و اگر با آنان بیامیزید، پس ایشان برادران شما هستند.} پس از آن، آنان غذا و نوشیدنی خود را با غذا و نوشیدنی یتیمان آمیختند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سرپرستان یتیمان می‌توانند برای تأمین مصلحت یتیمان با آنان هم‌غذا شوند.

پیشینه و سبب بیان

پس از نزول هشدارهایی درباره استفاده ناحق از اموال یتیمان، سرپرستان خوراک و نوشیدنی خود را از یتیمان جدا کردند. چون در نتیجه، غذا باقی می‌ماند و فاسد می‌شد، از پیامبر خدا ﷺ راهنمایی خواستند. سپس وحی شد که مصلحت یتیمان در اولویت است و پرداختن مشترک به امور آنان جایز است.

توضیح واژه‌های دشوار
یتیم

کودکی که پیش از رسیدن به بلوغ پدرش را از دست داده است.

تأمین مصلحت آنان

چنان رفتار کردن که از یتیم حمایت کند و در خدمت منافع او باشد.

با آنان درآمیزید

در زندگی روزمره و برای نمونه در وعده‌های غذایی شریک شوید، بی‌آنکه از اموال یتیم ناحق استفاده کنید.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک این روایت را با آیهٔ ۲۲۰ سورهٔ بقره مرتبط می‌دانند: هم‌غذا شدن و آمیختن امور خانه جایز است، اگر مصلحت یتیم را تأمین کند و اموال او با دقت اداره شود. این اجازه، ممنوعیت تصرف ناحق در اموال را برنمی‌دارد. ازاین‌رو فقیهان تأکید می‌کنند که سرپرست باید منصفانه رفتار کند، هزینه‌های یتیم را به‌طور معقول توضیح دهد و از دارایی او محافظت کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی که از یتیمی سرپرستی می‌کند می‌تواند با او غذا بخورد، اما باید مراقب منافع و دارایی او باشد.
  2. هزینه‌هایی را که از دارایی یتیم پرداخت می‌شود ثبت کنید و آن دارایی را فقط به شیوه‌ای مجاز و معقول به کار ببرید.
  3. کمک به یتیمان را به‌گونه‌ای سامان دهید که حمایت از آنان با مهربانی و زندگی عادی خانوادگی همراه باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.