فرائض · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2894

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: فرائض
سنن أبي داود

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ خَرَشَةَ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَتِ الْجَدَّةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا فَقَالَ مَا لَكِ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى شَىْءٌ وَمَا عَلِمْتُ لَكِ فِي سُنَّةِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا فَارْجِعِي حَتَّى أَسْأَلَ النَّاسَ ‏.‏ فَسَأَلَ النَّاسَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ حَضَرْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْطَاهَا السُّدُسَ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هَلْ مَعَكَ غَيْرُكَ فَقَامَ مُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَقَالَ مِثْلَ مَا قَالَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَأَنْفَذَهُ لَهَا أَبُو بَكْرٍ ثُمَّ جَاءَتِ الْجَدَّةُ الأُخْرَى إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رضى الله عنه تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا فَقَالَ مَا لَكِ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى شَىْءٌ وَمَا كَانَ الْقَضَاءُ الَّذِي قُضِيَ بِهِ إِلاَّ لِغَيْرِكِ وَمَا أَنَا بِزَائِدٍ فِي الْفَرَائِضِ وَلَكِنْ هُوَ ذَلِكَ السُّدُسُ فَإِنِ اجْتَمَعْتُمَا فِيهِ فَهُوَ بَيْنَكُمَا وَأَيَّتُكُمَا خَلَتْ بِهِ فَهُوَ لَهَا ‏.‏

ترجمه

قَعنَبی برای ما حدیث کرد، از مالک، از ابن شهاب، از عثمان بن اسحاق بن خَرَشه، از قبیصه بن ذُؤیب که گفت: مادربزرگی نزد ابوبکر صدیق آمد و درباره سهم‌الارث خود پرسید. ابوبکر فرمود:

«در کتاب خداوند متعال سهمی برای تو تعیین نشده است و من نیز در سنت پیامبر خدا ﷺ چیزی برای تو نمی‌دانم؛ پس بازگرد تا من از مردم بپرسم.» سپس از مردم پرسید و مغیره بن شعبه گفت: «من در محضر رسول خدا ﷺ حاضر بودم آنگاه که ایشان به مادربزرگ یک‌ششم دادند.» ابوبکر پرسید: «آیا کس دیگری هم با توست؟» محمد بن مَسلَمه برخاست و همان سخنی را گفت که مغیره بن شعبه گفته بود. بدین ترتیب ابوبکر این حکم را برای آن مادربزرگ اجرا کرد. سپس مادربزرگ دیگری نزد عمر بن خطاب رضی الله عنه آمد و درباره سهم‌الارث خود پرسید. عمر فرمود: «در کتاب خداوند متعال سهمی برای تو تعیین نشده است و حکمی که پیش از این صادر شد، مخصوص مادربزرگی غیر از تو بود. من چیزی بر فرائض (احکام ارث) نمی‌افزایم؛ بلکه همان یک‌ششم است. اگر هر دو نفر شما جمع باشید، این سهم میان شما تقسیم می‌شود؛ و اگر تنها یکی از شما باقی بماند، تمام آن سهم متعلق به اوست.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

مادربزرگ یک‌ششم ارث را دریافت می‌کند و اگر چند مادربزرگ واجد شرایط باشند، این سهم میان آن‌ها تقسیم می‌شود.

پیشینه و سبب بیان

مادربزرگی سهم ارث خود را از ابوبکر خواست. او با دیگران مشورت کرد؛ مُغیره بن شعبه و محمد بن مسلمه گواهی دادند که پیامبر ﷺ به یک مادربزرگ یک‌ششم داده بود.

توضیح واژه‌های دشوار
سهم ارث

بخشی از دارایی که شخص پس از مرگ کسی دریافت می‌کند.

یک‌ششم

یکی از شش بخش مساویِ ماترک.

سهم‌های الزامی

سهم‌هایی که قانون برای تقسیم ماترک تعیین کرده است.

برداشت‌های عالمان

فقیهان کلاسیک از قاعدهٔ پذیرفته‌شدهٔ ارث چنین برداشت می‌کنند که مادربزرگ واجد شرایط، در کنار دیگر وارثان، یک‌ششم دریافت می‌کند. اگر بیش از یک مادربزرگ حق ارث داشته باشد، این یک‌ششم را میان خود تقسیم می‌کنند. جزئیات مربوط به اینکه کدام مادربزرگ‌ها ارث می‌برند و کدام‌یک به‌سبب خویشاوند نزدیک‌تر محروم می‌شوند، در مذاهب فقهی تفاوت دارد؛ بنابراین بررسی یک ماترک مشخص به نظر متخصص نیاز دارد. زنجیرهٔ نقل ضعیف این روایت، به‌تنهایی دلیل اثبات یک حکم الزام‌آور نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. در موضوع ارث با متخصصی مشورت کنید تا وارثان و سهم‌های قانونی آنان را با دقت مشخص کند.
  2. پیش از صدور تصمیم الزام‌آور، تأیید بگیرید و گواهی‌ها را با هم بسنجید.
  3. با وارثان عادلانه رفتار کنید و بر پایهٔ گمان، سهمی را تقسیم نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.