فرائض · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 2922

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فرائض
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنِي إِدْرِيسُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ مُصَرِّفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ ‏{‏ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ‏}‏ قَالَ كَانَ الْمُهَاجِرُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ تُوَرِّثُ الأَنْصَارَ دُونَ ذَوِي رَحِمِهِ لِلأُخُوَّةِ الَّتِي آخَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمْ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ مِمَّا تَرَكَ ‏}‏ قَالَ نَسَخَتْهَا ‏{‏ وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ فَآتُوهُمْ نَصِيبَهُمْ ‏}‏ مِنَ النُّصْرَةِ وَالنَّصِيحَةِ وَالرِّفَادَةِ وَيُوصِي لَهُ وَقَدْ ذَهَبَ الْمِيرَاثُ ‏.‏

ترجمه

هارون بن عبدالله به ما حدیث کرد، ابواسامه به ما حدیث کرد، ادریس بن یزید برایم حدیث کرد، طلحه بن مصرّف به ما حدیث کرد، از سعید بن جبیر، از ابن عباس در تفسیر سخن خداوند {و کسانی که با آنان پیمان بسته‌اید، سهمشان را بدهید} گفت: هنگامی که مهاجران به مدینه آمدند، به سبب برادری که رسول الله ﷺ میان آنان و انصار برقرار کرده بود، بدون هیچ پیوند خونی از یکدیگر ارث می‌بردند. سپس چون این آیه {و برای هر کس وارثانی از آنچه پدر و مادر و خویشاوندان بر جای گذاشته‌اند قرار دادیم} نازل شد، حکم ارث در آیه {و کسانی که با آنان پیمان بسته‌اید، سهمشان را بدهید} را نسخ کرد. اکنون تنها وظیفه نسبت به آنان یاری رساندن، نصیحت خیرخواهانه و همکاری است و وصیت کردن برای آنان جایز شمرده شد، اما حق ارث بردن از میان رفت.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ارث‌بری بر پایهٔ برادریِ پیمانی از میان رفت، اما یاری و رسیدگی از راه وصیت باقی ماند.

پیشینه و سبب بیان

وقتی مهاجران به مدینه آمدند، برخی از انصار که پیامبر ﷺ آنان را از راه برادری با مهاجران پیوند داده بود، از ایشان ارث می‌بردند. به گفتهٔ ابن‌عباس، این پیوندِ ارث‌بری با نزول مقررات بعدی که وارثان را از میان خویشاوندان تعیین می‌کرد، پایان یافت.

توضیح واژه‌های دشوار
مهاجران

مسلمانانی که به‌سبب ایمانشان از مکه به مدینه هجرت کردند.

انصار

مسلمانان مدینه که از مهاجران استقبال کردند و از آنان پشتیبانی کردند.

وصیت

تصرفی معتبر که به‌موجب آن شخص بخشی از داراییِ پس از مرگش را به دیگری اختصاص می‌دهد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این روایت را توضیحی دربارهٔ تحول احکام ارث می‌دانند: پس از آنکه وارثان معین و پیوندهای خویشاوندی ملاک قرار گرفتند، پیوند ویژهٔ برادری میان مهاجران و انصار دیگر به‌تنهایی سبب ارث‌بری نمی‌شد. این پیوند همچنان برای پشتیبانی، خیرخواهی و یاری اهمیت داشت؛ همچنین شخص می‌توانست در چارچوب مقررات، برای هم‌پیمان خود وصیت کند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت ارث را بر پایهٔ وارثان تعیین‌شده بررسی می‌کنند و وصیت برای کسی را که وارث نیست، در محدودهٔ شناخته‌شدهٔ یک‌سوم می‌پذیرند؛ مگر آنکه وارثان برای مقدار بیشتر اجازه دهند.

درس‌هایی برای امروز
  1. با خیرخواهی صادقانه، یاری عملی و وفاداری، پیوند خود را با کسانی که پشتیبان شما هستند حفظ کنید.
  2. وصیت خود را با دقت تنظیم کنید و آن را با احکام ارث اسلامی بسنجید.
  3. پس از درگذشت شخص، وارثان شرعی و حقوق معین آنان را به‌درستی مشخص کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.