معاملات · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3392

روایت‌شده توسط Rafi ibn Khadij. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: معاملات
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Rafi ibn Khadij

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، كِلاَهُمَا عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - وَاللَّفْظُ لِلأَوْزَاعِيِّ - حَدَّثَنِي حَنْظَلَةُ بْنُ قَيْسٍ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ سَأَلْتُ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ، بِالذَّهَبِ وَالْوَرِقِ فَقَالَ لاَ بَأْسَ بِهَا إِنَّمَا كَانَ النَّاسُ يُؤَاجِرُونَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَا عَلَى الْمَاذِيَانَاتِ وَأَقْبَالِ الْجَدَاوِلِ وَأَشْيَاءَ مِنَ الزَّرْعِ فَيَهْلِكُ هَذَا وَيَسْلَمُ هَذَا وَيَسْلَمُ هَذَا وَيَهْلِكُ هَذَا وَلَمْ يَكُنْ لِلنَّاسِ كِرَاءٌ إِلاَّ هَذَا فَلِذَلِكَ زَجَرَ عَنْهُ فَأَمَّا شَىْءٌ مَضْمُونٌ مَعْلُومٌ فَلاَ بَأْسَ بِهِ ‏.‏ وَحَدِيثُ إِبْرَاهِيمَ أَتَمُّ وَقَالَ قُتَيْبَةُ عَنْ حَنْظَلَةَ عَنْ رَافِعٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ رِوَايَةُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَنْظَلَةَ نَحْوَهُ ‏.‏

ترجمه

ابراهیم بن موسی رازی به ما حدیث کرد، عیسی به ما خبر داد، اوزاعی به ما حدیث کرد؛ و قتیبة بن سعید به ما حدیث کرد، لیث به ما حدیث کرد—هر دو از ربیعة بن ابی عبدالرحمن، و این لفظ از اوزاعی است—حنظلة بن قیس انصاری برایم حدیث کرد و گفت: از رافع بن خدیج درباره اجاره زمین در برابر طلا و نقره پرسیدم. او گفت: اشکالی ندارد. مردم در عهد رسول الله ﷺ زمین را بر اساس آنچه در کنار جریان آب، حاشیه جویبارها و بخش‌هایی از زراعت می‌رویید اجاره می‌دادند. گاهی این بخش نابود می‌شد و آن بخش سالم می‌ماند، یا برعکس. در آن زمان مردم جز این شیوه اجاره‌ای نداشتند، به همین دلیل پیامبر ﷺ از آن نهی فرمودند. اما اگر چیزی تضمین‌شده و مشخص باشد، اشکالی ندارد. حدیث ابراهیم کامل‌تر است. قتیبة گفت: از حنظلة، از رافع. ابوداود گفت: روایت یحیی بن سعید از حنظلة نیز مشابه آن است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اجارهٔ زمین در برابر مبلغی پول جایز است، به شرط آنکه عوض و شرایط مشخص باشند.

توضیح واژه‌های دشوار
اجارهٔ زمین

توافقی که بر اساس آن مالک، زمین را در برابر عوضی در اختیار شخص دیگری می‌گذارد.

تضمین‌شده و معین

عوضی که از پیش تعیین شده و به محصول بخش خاصی از زمین وابسته نیست.

جریان‌های آب و کناره‌های جویبار

بخش‌های حاصلخیز زمین که در شیوهٔ قدیمی اجاره، محصولشان به‌عنوان عوض تعیین می‌شد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که اجاره دادن زمین در برابر مبلغ پولیِ معلوم جایز است. رافع توضیح می‌دهد که شکل ممنوع، مالک یا مستأجر را در معرض نتیجه‌ای نابرابر قرار می‌داد: ممکن بود محصول بخش تعیین‌شده از بین برود و محصول بقیهٔ زمین به دست آید، یا برعکس. فقیهان همچنین دربارهٔ اجاره در برابر سهمی از کل محصول بحث کرده‌اند؛ شرایط دقیق در مذاهب فقهی متفاوت است. شرط اصلی این است که عوض و نحوهٔ تقسیم روشن باشد و هیچ‌یک از طرفین به‌سبب تعیین انحصاریِ بخشی نامطمئن از محصول، زیان نبیند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در قرارداد اجاره، عوض، مدت و نحوهٔ تقسیم را از پیش روشن کنید.
  2. عوض را به بخش آسیب‌پذیری از محصول وابسته نکنید تا همهٔ خطرِ حاصل‌نشدن محصول بر دوش یک طرف نیفتد.
  3. اگر دربارهٔ قراردادی تردید دارید، پیش از متعهد شدن طرفین، از فردی آگاه مشورت بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.