معاملات · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3410

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: معاملات
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ بُرْقَانَ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ افْتَتَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ وَاشْتَرَطَ أَنَّ لَهُ الأَرْضَ وَكُلَّ صَفْرَاءَ وَبَيْضَاءَ ‏.‏ قَالَ أَهْلُ خَيْبَرَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِالأَرْضِ مِنْكُمْ فَأَعْطِنَاهَا عَلَى أَنَّ لَكُمْ نِصْفَ الثَّمَرَةِ وَلَنَا نِصْفٌ ‏.‏ فَزَعَمَ أَنَّهُ أَعْطَاهُمْ عَلَى ذَلِكَ فَلَمَّا كَانَ حِينَ يُصْرَمُ النَّخْلُ بَعَثَ إِلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ رَوَاحَةَ فَحَزَرَ عَلَيْهِمُ النَّخْلَ وَهُوَ الَّذِي يُسَمِّيهِ أَهْلُ الْمَدِينَةِ الْخَرْصَ فَقَالَ فِي ذِهْ كَذَا وَكَذَا قَالُوا أَكْثَرْتَ عَلَيْنَا يَا ابْنَ رَوَاحَةَ ‏.‏ فَقَالَ فَأَنَا أَلِي حَزْرَ النَّخْلِ وَأُعْطِيكُمْ نِصْفَ الَّذِي قُلْتُ ‏.‏ قَالُوا هَذَا الْحَقُّ وَبِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ قَدْ رَضِينَا أَنْ نَأْخُذَهُ بِالَّذِي قُلْتَ ‏.‏

ترجمه

ایوب بن محمد رقی به ما حدیث کرد، عمر بن ایوب به ما حدیث کرد، جعفر بن برقان از میمون بن مهران، او از مقسم، و او از ابن عباس روایت کرد که گفت: رسول خدا ﷺ خیبر را گشودند و شرط کردند که زمین و تمام طلا و نقره متعلق به ایشان باشد. اهل خیبر گفتند:

«ما به این زمین از شما داناتریم، پس آن را به ما بسپارید به این شرط که نیمی از میوه برای شما و نیمی برای ما باشد.» پیامبر ﷺ نیز بر همین شرط آن را به آنان واگذار کردند. چون هنگام چیدن خرما فرا رسید، عبدالله بن رواحه را نزد آنان فرستادند تا درختان خرما را برآورد کند؛ کاری که مردم مدینه آن را «خرص» می‌نامند. او گفت: «در این درختان فلان مقدار میوه است.» آنان گفتند: «ای پسر رواحه! بر ما سخت گرفتی و زیاد برآورد کردی.» او پاسخ داد: «پس من مسئولیت برآورد خرما را بر عهده می‌گیرم و نیمی از آنچه گفتم را به شما می‌دهم.» آنان گفتند: «این همان حق است و آسمان‌ها و زمین بر پایه آن برپاست؛ ما راضی شدیم که به همان مقداری که گفتی دریافت کنیم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

خیبر بر پایهٔ توافقی عادلانه اداره می‌شد که نیمی از محصول را دربر می‌گرفت.

پیشینه و سبب بیان

متن، این توافق را در دورهٔ پس از فتح خیبر قرار می‌دهد و توضیح می‌دهد که محصول خرما چگونه برآورد می‌شد.

توضیح واژه‌های دشوار
خَرص

برآورد محصول درختان خرما پیش از چیدن میوه‌ها.

عبدالله بن رواحه

صحابی‌ای که بنا بر روایت، محصول خرمای خیبر را برآورد می‌کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این توافق چنین برداشت کرده‌اند که می‌توان بخشی از محصول را به‌عنوان دستمزدِ کسی که زمین را کشت می‌کند، مقرر کرد؛ به‌شرط آنکه سهم‌ها روشن باشد. برآورد عبدالله بن رواحه نشان می‌دهد که ارزیابیِ قابل‌بررسی و بی‌طرفی اهمیت دارد، به‌ویژه هنگامی که یکی از طرف‌ها نتیجه را مورد اعتراض قرار دهد. این روایت، ترتیبی مشخص در خیبر را توصیف می‌کند و مجوزی عام برای بستن هر نوع قرارداد کشاورزی بدون رعایت شروط دیگر نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از آغاز همکاری، سهم هر طرف از محصول را روشن و دقیق تعیین کنید.
  2. برآورد محصولِ مورد اختلاف را با دقت و بی‌طرفی انجام دهید.
  3. به اعتراض‌ها منصفانه رسیدگی کنید و در پی توافقی باشید که هر دو طرف بپذیرند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.