Sunan Abi Dawud، حدیث 3542
روایتشده توسط Al-Nu'man ibn Bashir. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Al-Nu'man ibn Bashir
روایت
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، وَأَخْبَرَنَا مُغِيرَةُ، وَأَخْبَرَنَا دَاوُدُ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، وَأَنْبَأَنَا مُجَالِدٌ، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ أَنْحَلَنِي أَبِي نُحْلاً - قَالَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ مِنْ بَيْنِ الْقَوْمِ نِحْلَةً غُلاَمًا لَهُ - قَالَ فَقَالَتْ لَهُ أُمِّي عَمْرَةُ بِنْتُ رَوَاحَةَ إِيتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَشْهِدْهُ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَشْهَدَهُ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنِّي نَحَلْتُ ابْنِي النُّعْمَانَ نُحْلاً وَإِنَّ عَمْرَةَ سَأَلَتْنِي أَنْ أُشْهِدَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ فَقَالَ " أَلَكَ وَلَدٌ سِوَاهُ " . قَالَ قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " فَكُلَّهُمْ أَعْطَيْتَ مِثْلَ مَا أَعْطَيْتَ النُّعْمَانَ " . قَالَ لاَ قَالَ فَقَالَ بَعْضُ هَؤُلاَءِ الْمُحَدِّثِينَ " هَذَا جَوْرٌ " . وَقَالَ بَعْضُهُمْ " هَذَا تَلْجِئَةٌ فَأَشْهِدْ عَلَى هَذَا غَيْرِي " . قَالَ مُغِيرَةُ فِي حَدِيثِهِ " أَلَيْسَ يَسُرُّكَ أَنْ يَكُونُوا لَكَ فِي الْبِرِّ وَاللُّطْفِ سَوَاءً " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَأَشْهِدْ عَلَى هَذَا غَيْرِي " . وَذَكَرَ مُجَالِدٌ فِي حَدِيثِهِ " إِنَّ لَهُمْ عَلَيْكَ مِنَ الْحَقِّ أَنْ تَعْدِلَ بَيْنَهُمْ كَمَا أَنَّ لَكَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْحَقِّ أَنْ يَبَرُّوكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ قَالَ بَعْضُهُمْ " أَكُلَّ بَنِيكَ " . وَقَالَ بَعْضُهُمْ " وَلَدِكَ " . وَقَالَ ابْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ فِيهِ " أَلَكَ بَنُونَ سِوَاهُ " . وَقَالَ أَبُو الضُّحَى عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ " أَلَكَ وَلَدٌ غَيْرُهُ " .
احمد بن حنبل برای ما حدیث کرد، هشیم برای ما حدیث کرد، سیّار به ما خبر داد، مغیره به ما خبر داد و داوود از شعبی به ما خبر داد؛ و مجالد و اسماعیل بن سالم از شعبی به ما اطلاع دادند، از نعمان بن بشیر که گفت: پدرم هدیهای به من داد. (اسماعیل بن سالم در میان راویان گفت: غلام خود را به عنوان هدیه به او داد.) گفت: مادرم عَمره دختر رَواحه به او گفت: نزد رسول خدا ﷺ برو و او را گواه بگیر. پس نزد پیامبر ﷺ آمد و ایشان را گواه گرفت و موضوع را با ایشان در میان گذاشت. پیامبر ﷺ پرسید:
«آیا فرزند دیگری جز او داری؟» گفتم: بله. فرمود: «آیا به همهٔ آنان همانند آنچه به نعمان دادهای، دادهای؟» گفت: خیر. برخی از راویان این حدیث گفتند که پیامبر ﷺ فرمود: «این ستم است.» و برخی دیگر گفتند: «این اجبار است، پس غیر از من کسی را بر این امر گواه بگیر.» مغیره در روایت خود آورده است: «آیا دوست نداری که همهٔ آنان در نیکی و مهربانی نسبت به تو یکسان باشند؟» گفت: بله. فرمود: «پس غیر از من کسی را بر این امر گواه بگیر.» مجالد در روایت خود ذکر کرده است: «آنان بر تو حق دارند که میان ایشان عدالت ورزی، چنانکه تو بر آنان حق داری که با تو نیکی کنند.» ابوداود در حدیث زهری گفته است: برخی گفتند: «به همهٔ پسرانت؟» و برخی گفتند: «فرزندانت؟» ابن ابی خالد از شعبی روایت کرده است: «آیا پسران دیگری جز او داری؟» ابوالضحی از نعمان بن بشیر روایت کرده است: «آیا فرزندی جز او داری؟»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
والدین باید در بخششها با فرزندان خود عادلانه رفتار کنند.
پدر نعمان به او هدیهای داد. به درخواست مادر نعمان، از پیامبر ﷺ خواست تا بر این کار گواهی دهد. وقتی پیامبر ﷺ شنید که دیگر فرزندان همان هدیه را دریافت نکردهاند، بر ضرورت عدالت تأکید کرد.
بخشش داوطلبانهای که کسی در زمان حیات خود به دیگری میدهد.
رفتار نابرابری که بدون دلیل موجه، کسی را محروم یا دیگری را برخوردارتر میکند.
حضور یافتن برای تأیید یک رویداد یا توافق.
عالمان از این روایت چنین برداشت کردهاند که والدین باید هنگام بخشش به فرزندان خود عادلانه رفتار کنند. پیامبر ﷺ از گواهی دادن بر بخششی نابرابر خودداری کرد و به پدر یادآور شد که فرزندان حق دارند با آنان منصفانه رفتار شود، همانگونه که والدین از آنان نیکی انتظار دارند. عالمان درباره حکم دقیق فقهی و چگونگی رعایت برابری دیدگاههای متفاوتی دارند؛ در این زمینه، دلیل موجهی مانند نیاز ویژه نیز میتواند در نظر گرفته شود.
- بخششِ در نظر گرفتهشده برای یکی از فرزندان را با والد دیگر در میان بگذارید و همه فرزندان را در نظر بگیرید.
- اگر هدایا نابرابرند، نیاز یا دلیل مشخصی را که این تفاوت را توجیه میکند، روشن و ثبت کنید.
- اگر درباره بخششی تردید دارید، پیش از قطعی کردن آن از عالم آگاه مشورت بگیرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.