منصب القضاء · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3592

روایت‌شده توسط Mu'adh ibn Jabal. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: منصب القضاء
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Mu'adh ibn Jabal

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أَخِي الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنْ أُنَاسٍ، مِنْ أَهْلِ حِمْصَ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا أَرَادَ أَنْ يَبْعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ تَقْضِي إِذَا عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَقْضِي بِكِتَابِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي كِتَابِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ فِي كِتَابِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلاَ آلُو ‏.‏ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَدْرَهُ وَقَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

حفص بن عمر از شعبه، از ابوعون، از حارث بن عمرو بن برادر مغیره بن شعبه، و او از گروهی از مردم حمص که از اصحاب معاذ بن جبل بودند روایت کرده است که چون رسول خدا ﷺ قصد فرستادن معاذ به یمن را داشتند، پرسیدند:

«چگونه داوری می‌کنی آنگاه که امری برای قضاوت پیش آید؟» گفت: «به کتاب خدا داوری می‌کنم.» فرمودند: «اگر در کتاب خدا نیافتی؟» گفت: «پس به سنت رسول خدا ﷺ رجوع می‌کنم.» فرمودند: «اگر در سنت رسول خدا ﷺ و نیز در کتاب خدا نیافتی؟» گفت: «با رأی خود اجتهاد می‌کنم و در این راه کوتاهی نخواهم کرد.» آنگاه رسول خدا ﷺ بر سینه او زدند و فرمودند: «ستایش خدایی را سزاست که فرستادهٔ رسول خدا ﷺ را به آنچه رسول خدا ﷺ را خشنود می‌سازد، توفیق بخشید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

معاذ از داوری بر پایهٔ وحی و کوشش سنجیده سخن می‌گوید.

پیشینه و سبب بیان

متن می‌گوید پیامبر ﷺ قصد داشت معاذ بن جبل را به یمن بفرستد و از او پرسید که چگونه دربارهٔ دعاوی و اختلافات داوری خواهد کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
داوری

صدور حکم دربارهٔ یک اختلاف یا دعوای حقوقی.

سنت

گفتارها، کردارها و تأییدهای نقل‌شده از پیامبر ﷺ.

اجتهاد

استدلال فقهی سنجیده از سوی عالمی واجد صلاحیت، هنگامی که منابع مستقیماً به مسئله‌ای نپرداخته‌اند.

برداشت‌های عالمان

عالمان این روایت را در بحث روش استنباط احکام بررسی می‌کنند: احکام باید بر قرآن و سنت معتبر استوار باشند و در مسائل جدید، استدلال فقهی سنجیده به کار رود. چون زنجیرهٔ روایت ضعیف است، متن به‌تنهایی حجت به شمار نمی‌آید. مذاهب فقهی اهل‌سنت اجتهاد را با رعایت شرایطی، مانند برخورداری از دانش تخصصی و پیروی از اصول معتبر فقهی، می‌پذیرند؛ این روایت به‌تنهایی این روش را تثبیت نمی‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. داوری را بر شناخت معتبر از قرآن و سنت صحیح استوار کنید، نه بر برداشت‌های گذرا.
  2. رسیدگی به اختلاف حقوقی پیچیده را به متخصصی بسپارید که منابع و اصول فقهی را می‌شناسد.
  3. دربارهٔ میزان اعتبار یک روایت صادق باشید و از متن ضعیف، حکمی مستقل نسازید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.