منصب القضاء · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 3637

روایت‌شده توسط Abdullah ibn az-Zubayr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: منصب القضاء
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

از أبو داود تا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّآن را به أبو داود روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3الزُّهْرِيِّ
  4. 4عُرْوَةَ
  5. 5عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّ رَجُلاً خَاصَمَ الزُّبَيْرَ فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا فَقَالَ الأَنْصَارِيُّ سَرِّحِ الْمَاءَ يَمُرُّ ‏.‏ فَأَبَى عَلَيْهِ الزُّبَيْرُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلزُّبَيْرِ ‏"‏ اسْقِ يَا زُبَيْرُ ثُمَّ أَرْسِلْ إِلَى جَارِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَغَضِبَ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَلَوَّنَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اسْقِ ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الزُّبَيْرُ فَوَاللَّهِ إِنِّي لأَحْسِبُ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ ‏{‏ فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ ‏}‏ الآيَةَ ‏.‏

ترجمه

ابوالولید طیالسی به ما حدیث کرد، لیث به ما حدیث کرد، از زهری، از عروه، که عبدالله بن زبیر به او خبر داد که مردی با زبیر بر سر جوی‌های آب در حرّه که با آن آبیاری می‌کردند، اختلاف پیدا کرد. مرد انصاری گفت:

«آب را رها کن تا بگذرد.» اما زبیر امتناع ورزید. سپس رسول خدا ﷺ به زبیر فرمودند: «ای زبیر! آبیاری کن، سپس آب را برای همسایه‌ات رها کن.» مرد انصاری خشمگین شد و گفت: «یا رسول الله! آیا چون پسر عمه‌ات است؟» پس رنگ چهره رسول خدا ﷺ تغییر کرد و فرمودند: «آبیاری کن، سپس آب را نگه دار تا به لبه دیوار بازگردد.» زبیر گفت: «به خدا سوگند! گمان می‌کنم این آیه درباره همین ماجرا نازل شده است: {پس به پروردگارت سوگند، ایمان نمی‌آورند مگر اینکه تو را داور خود قرار دهند}。」

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

قاضی باید عادلانه داوری کند، حتی وقتی پیوندهای خانوادگی در میان است.

پیشینه و سبب بیان

مردی انصاری و زبیر بن عوام ﷺ بر سر آبِ آبیاری اختلاف داشتند. پیامبر ﷺ ابتدا میان آن‌ها سازش برقرار کرد و پس از آنکه به جانبداری متهم شد، حکم داد که زبیر حق کامل خود را از آب بگیرد.

توضیح واژه‌های دشوار
جوی‌های آب در حَرّه

کانال‌ها یا جویبارهایی که زمین‌های کشاورزی در منطقهٔ سنگلاخی را آبیاری می‌کردند.

بند

خاکریز کوتاه یا مرزی که آب را در زمین کشاورزی نگه می‌داشت.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که قاضی می‌تواند ابتدا در پی سازش و انصاف باشد، اما اگر به جانبداری متهم شد، باید حق را به‌روشنی تعیین کند. سرانجام به زبیر اجازه داده شد آب را تا بند بگیرد، زیرا این تمام حق او بود؛ پس از آن همسایه می‌توانست آب بگیرد. اشارهٔ قرآنی تأکید می‌کند که مؤمنان داوری پیامبر ﷺ را می‌پذیرند، حتی اگر نتیجه به مذاقشان خوش نیاید. مذاهب فقهی نیز بر اهمیت تقسیم عادلانهٔ آب و جلوگیری از زیان به همسایگان تأکید دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. توافق‌های مربوط به منابع آب مشترک را از پیش روشن کنید و آب را عادلانه تقسیم کنید.
  2. اختلاف را بر پایهٔ دلیل و حقوق بسنجید، نه پیوندهای خانوادگی یا احساسات شخصی.
  3. اگر کسی به حکمی اعتراض کرد، آرام برخورد کنید و به‌جای اتهام‌زنی، توضیحی منصفانه بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.