Sunan Abi Dawud، حدیث 3657
روایتشده توسط Abu Hurayrah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از أبو داود تا پیامبر ﷺ
- 1الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّآن را به أبو داود روایت کرد
- 2أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ
- 3سَعِيدٌ
- 4بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو
- 5مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ أَبِي عُثْمَانَ
- 6أَبِي هُرَيْرَةَ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي أَيُّوبَ - عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَفْتَى " . ح وَحَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي نُعَيْمَةَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ الطُّنْبُذِيِّ - رَضِيعِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ - قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أُفْتِيَ بِغَيْرِ عِلْمٍ كَانَ إِثْمُهُ عَلَى مَنْ أَفْتَاهُ " . زَادَ سُلَيْمَانُ الْمَهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ " وَمَنْ أَشَارَ عَلَى أَخِيهِ بِأَمْرٍ يَعْلَمُ أَنَّ الرُّشْدَ فِي غَيْرِهِ فَقَدْ خَانَهُ " . وَهَذَا لَفْظُ سُلَيْمَانَ .
حسن بن علی به ما حدیث کرد، ابوعبدالرحمن مقرئ به ما حدیث کرد، سعید — یعنی پسر ابی ایوب — از بکر بن عمرو، از مسلم بن یسار ابوعثمان، از ابوهُریره روایت کرد که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند:
«هر کس فتوا داد...». و سلیمان بن داوود به ما حدیث کرد، ابن وهب به ما خبر داد، یحیی بن ایوب برایم حدیث کرد از بکر بن عمرو، از عمرو بن ابی نعیمه، از ابوعثمان تونبذی — برادر رضاعی عبدالملک بن مروان — که گفت: شنیدم ابوهُریره میگفت: رسول الله ﷺ فرمودند: «هر کس بدون علم فتوا داده شود، گناه آن بر گردن کسی است که به او فتوا داده است.» سلیمان مهری در حدیث خود افزود: «و هر کس برادرش را به امری راهنمایی کند در حالی که میداند راه درست در غیر آن است، پس به او خیانت کرده است.» و این لفظ سلیمان است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
فتوای بدون علم بر عهده فتوادهنده است و اندرز گمراهکننده خیانت به شمار میآید.
حکم فقهی اسلامی در پاسخ به یک پرسش.
بدون آگاهی کافی از منابع و موضوع برای صدور مسئولانهٔ حکم.
راه درست یا اندرزی که کسی را به سوی خیر هدایت میکند.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که هرکس حکمی دینی صادر میکند، باید نخست دانش کافی داشته باشد و پیامدهای آن را برای پرسشگر با دقت در نظر بگیرد. بار گناه فتوای بیپایه بر عهدهٔ کسی است که آن را صادر کرده است؛ اما این امر خودبهخود مسئولیت شخصی پرسشگر را در قبال انتخابهایش از میان نمیبرد. بخش مربوط به اندرز نیز تأکید میکند که انسان باید با صداقت به نزدیکان خود اندرز دهد و آگاهانه از اعتماد آنان سوءاستفاده نکند. مذاهب فقهی بر اهمیت تخصص و دقت در صدور احکام فقهی تأکید دارند.
- اگر بر موضوع و دانش مرتبط تسلط ندارید، حکم دینی صادر نکنید؛ پرسشگر را به کارشناس ارجاع دهید.
- اگر میدانید اندرز دیگری بهتر است، صادقانه آن را بگویید و برای منفعت شخصی پنهانش نکنید.
- پیش از بازنشر اطلاعات دینی یا ارائهٔ آن به دیگران بهعنوان راهنما، از اعتبارش اطمینان حاصل کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.