نماز · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 435

روایت‌شده توسط Abu Hurairah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

از أبو داود تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍآن را به أبو داود روایت کرد
  2. 2ابْنُ وَهْبٍ
  3. 3يُونُسُ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5ابْنِ الْمُسَيَّبِ
  6. 6أَبِي هُرَيْرَةَ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَفَلَ مِنْ غَزْوَةِ خَيْبَرَ فَسَارَ لَيْلَةً حَتَّى إِذَا أَدْرَكَنَا الْكَرَى عَرَّسَ وَقَالَ لِبِلاَلٍ ‏"‏ اكْلأْ لَنَا اللَّيْلَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَغَلَبَتْ بِلاَلاً عَيْنَاهُ وَهُوَ مُسْتَنِدٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ فَلَمْ يَسْتَيْقِظِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ بِلاَلٌ وَلاَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى إِذَا ضَرَبَتْهُمُ الشَّمْسُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوَّلَهُمُ اسْتِيقَاظًا فَفَزِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا بِلاَلُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَخَذَ بِنَفْسِي الَّذِي أَخَذَ بِنَفْسِكَ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاقْتَادُوا رَوَاحِلَهُمْ شَيْئًا ثُمَّ تَوَضَّأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَقَامَ لَهُمُ الصَّلاَةَ وَصَلَّى بِهِمُ الصُّبْحَ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ ‏"‏ مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ ‏{‏ أَقِمِ الصَّلاَةَ لِلذِّكْرَى ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يُونُسُ وَكَانَ ابْنُ شِهَابٍ يَقْرَؤُهَا كَذَلِكَ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ قَالَ عَنْبَسَةُ - يَعْنِي عَنْ يُونُسَ - فِي هَذَا الْحَدِيثِ لِذِكْرِي ‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ الْكَرَى النُّعَاسُ ‏.‏

ترجمه

احمد بن صالح برای ما حدیث کرد، ابن وهب برای ما حدیث کرد، یونس به من خبر داد، از ابن شهاب، از ابن مسیب، از ابوهریره رضی الله عنه که چون رسول خدا ﷺ از غزوه خیبر بازمی‌گشتند، شبانه حرکت کردند. هنگامی که خواب بر ما غلبه کرد، ایشان برای استراحت توقف نمودند و به بلال فرمودند:

«شب را برای ما پاس بدار.» او گفت: سپس چشمان بلال در حالی که به مرکب خود تکیه داده بود، مغلوب خواب شد. نه پیامبر ﷺ بیدار شدند، نه بلال و نه هیچ‌یک از یارانشان بیدار شدند تا آنکه آفتاب بر آنان تابید. رسول خدا ﷺ نخستین کسی بودند که بیدار شدند. ایشان با نگرانی فرمودند: «ای بلال!» بلال عرض کرد: همان چیزی که جان مرا گرفت، جان شما را نیز گرفته بود؛ پدر و مادرم فدایت باد ای رسول خدا! سپس مرکبان خود را کمی دورتر بردند. آنگاه پیامبر ﷺ وضو گرفتند و به بلال دستور دادند تا اقامه نماز بگوید. ایشان امامت آنان را در نماز صبح بر عهده گرفتند. پس از پایان نماز فرمودند: «هر کس نمازی را فراموش کند، باید هرگاه آن را به یاد آورد، بخواند؛ زیرا خداوند متعال فرموده است: {نماز را برای یاد من به پا دار}.» یونس گفت: و ابن شهاب آن را همین‌گونه می‌خواند. احمد گفت: عنسبه در این حدیث از قول یونس واژه «لذکری» را ذکر کرده است. و احمد گفت: «الکری» به معنای خواب‌آلودگی است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هرکس نمازی را به‌سبب خواب از دست بدهد، به‌محض بیدار شدن آن را به‌جا آورد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ و یارانش هنگام بازگشت از خیبر، بر اثر خواب نماز صبح را از دست دادند. پس از بیدار شدن، از آنجا حرکت کردند؛ پیامبر ﷺ وضو گرفت و آنان را در نماز امامت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
اقامه

ندایی که اعلام می‌کند نماز جماعت بلافاصله آغاز می‌شود.

الکَری

خواب‌آلودگی یا سنگین شدن پلک‌ها.

لِذِکری

«برای یاد من»؛ حدیث نماز را با یاد خدا پیوند می‌دهد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که هرکس نماز واجبی را به‌سبب خواب یا فراموشی از دست بدهد، به‌محض آنکه متوجه شود آن را به‌جا آورد؛ بنابراین تأخیر عمدی توجیه‌پذیر نیست. این ماجرا همچنین نشان می‌دهد که خواب ممکن است بی‌اختیار بر انسان غلبه کند: به بلال دستور داده شده بود بیدار بماند، اما او نیز به خواب رفت. مذاهب فقهی بر وجوب قضای نماز ازدست‌رفته اتفاق دارند؛ جزئیات مربوط به ترتیب و شرایط در فقه بررسی می‌شود. متن همچنین می‌گوید پیامبر ﷺ پس از آنکه گروه از محل خود جابه‌جا شد و وضو گرفتند، امامت نماز را بر عهده گرفت.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر پس از پایان وقت نماز بیدار شدی، به‌محض آنکه به یادت آمد نماز ازدست‌رفته را به‌جا آور.
  2. برای نماز خواندن در وقت خود تدابیر عملی بیندیش، اما بابت خوابی که اختیارش را نداشتی خود را سرزنش نکن.
  3. پس از بیدار شدن برخیز، وضوی لازم را بگیر و بدون تأخیر غیرضروری نماز بخوان.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.