Sunan Abi Dawud، حدیث 4534
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از أبو داود تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ سُفْيَانَآن را به أبو داود روایت کرد
- 2عَبْدُ الرَّزَّاقِ
- 3مَعْمَرٌ
- 4الزُّهْرِيِّ
- 5عُرْوَةَ
- 6عَائِشَةَ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ أَبَا جَهْمِ بْنَ حُذَيْفَةَ مُصَدِّقًا فَلاَجَّهُ رَجُلٌ فِي صَدَقَتِهِ فَضَرَبَهُ أَبُو جَهْمٍ فَشَجَّهُ فَأَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا الْقَوَدَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَكُمْ كَذَا وَكَذَا " . فَلَمْ يَرْضَوْا فَقَالَ " لَكُمْ كَذَا وَكَذَا " . فَلَمْ يَرْضَوْا فَقَالَ " لَكُمْ كَذَا وَكَذَا " . فَرَضُوا . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي خَاطِبٌ الْعَشِيَّةَ عَلَى النَّاسِ وَمُخْبِرُهُمْ بِرِضَاكُمْ " . فَقَالُوا نَعَمْ . فَخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّ هَؤُلاَءِ اللَّيْثِيِّينَ أَتَوْنِي يُرِيدُونَ الْقَوَدَ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِمْ كَذَا وَكَذَا فَرَضُوا أَرَضِيتُمْ " . قَالُوا لاَ . فَهَمَّ الْمُهَاجِرُونَ بِهِمْ فَأَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَكُفُّوا عَنْهُمْ فَكَفُّوا ثُمَّ دَعَاهُمْ فَزَادَهُمْ فَقَالَ " أَرَضِيتُمْ " . فَقَالُوا نَعَمْ . قَالَ " إِنِّي خَاطِبٌ عَلَى النَّاسِ وَمُخْبِرُهُمْ بِرِضَاكُمْ " . قَالُوا نَعَمْ . فَخَطَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَرَضِيتُمْ " . قَالُوا نَعَمْ .
محمد بن داوود بن سفیان برای ما حدیث کرد، عبدالرزاق برای ما حدیث کرد، مَعمَر از زُهری، او از عُروه، و او از عایشه رضیالله عنها خبر داد که پیامبر ﷺ ابوجهْم بن حذیفه را به عنوان جمعآورنده زکات فرستادند. مردی بر سر زکاتش با او مشاجره کرد و ابوجهْم ضربهای به او زد و سرش را شکست. آنان نزد پیامبر ﷺ آمدند و گفتند:
«ای رسول خدا، قصاص میخواهیم!» پیامبر ﷺ فرمودند: «فلان و فلان مقدار دیه به شما تعلق میگیرد.» اما آنان راضی نشدند. دوباره فرمودند: «فلان و فلان مقدار.» باز هم راضی نشدند. بار سوم فرمودند: «فلان و فلان مقدار.» آنگاه پذیرفتند. پیامبر ﷺ فرمودند: «من عصر امروز برای مردم خطبه خواهم خواند و رضایت شما را به آنان اعلام میکنم.» گفتند: «بله.» سپس رسول خدا ﷺ خطبه خواندند و فرمودند: «این قوم لیثی نزد من آمدند و طلب قصاص کردند؛ من فلان و فلان مقدار به آنان پیشنهاد دادم و پذیرفتند. آیا شما نیز راضی هستید؟» گفتند: «خیر.» مهاجرین برآشفتند و قصد برخورد با آنان را کردند، اما رسول خدا ﷺ ایشان را از این کار بازداشتند و آنان دست کشیدند. سپس پیامبر ﷺ آن قوم را فراخواندند، مبلغ دیه را افزایش دادند و پرسیدند: «آیا راضی هستید؟» گفتند: «بله.» فرمودند: «من برای مردم خطبه میخوانم و رضایت شما را اعلام میکنم.» گفتند: «بله.» آنگاه پیامبر ﷺ خطبه خواندند و پرسیدند: «آیا راضی هستید؟» گفتند: «بله.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
النبي ﷺ در پروندهٔ آسیب جسمی میانجیگری کرد و رضایت همهٔ طرفهای درگیر را جویا شد.
پیامبر ﷺ ابوجهم بن حذیفه را برای گردآوری زکات فرستاده بود. پس از اختلافی دربارهٔ زکات، ابوجهم مردی را زد و به سر او آسیب رساند. خویشاوندان آن مرد خواستار قصاص شدند؛ پیامبر ﷺ برای پرداخت غرامت میانجیگری کرد و بارها از آنان پرسید که آیا رضایت دارند.
مجازات قانونی در برابر آسیب جسمی، در چارچوب شرایط فقه اسلامی.
فردی منصوب که زکات را از طرف حکومت جمعآوری میکند.
قبیلهای که مرد آسیبدیده و خویشاوندانش به آن تعلق داشتند.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که پروندهٔ آسیب جسمی باید با دقت و عدالت رسیدگی شود. قصاص حقی است، اما زیاندیده میتواند با دریافت غرامت موافقت کند. رضایت باید واقعی و روشن باشد؛ از همین رو پیامبر ﷺ بارها از افراد ذیربط پرسید که آیا موافقاند. فقیهان چهار مذهب اهلسنت در همین چارچوب، شرایط قصاص و امکان سازش با رضایت دوطرفه را بررسی میکنند.
- اختلاف دربارهٔ آسیب جسمی را به مرجعی صالح و بیطرف بسپارید، نه اینکه خودتان دست به انتقام بزنید.
- در سازش، میزان غرامت را روشن کنید و رضایت صریح همهٔ صاحبان حق را بگیرید.
- هنگامی که گروهی خشمگین است، آرامش خود را حفظ کنید و نگذارید درگیری تشدید شود.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.