Sunan Abi Dawud، حدیث 4555
روایتشده توسط Zayd ibn Thabit. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Zayd ibn Thabit
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، فِي الدِّيَةِ الْمُغَلَّظَةِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ سَوَاءً . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ وَعَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ إِذَا دَخَلَتِ النَّاقَةُ فِي السَّنَةِ الرَّابِعَةِ فَهُوَ حِقٌّ وَالأُنْثَى حِقَّةٌ لأَنَّهُ يَسْتَحِقُّ أَنْ يُحْمَلَ عَلَيْهِ وَيُرْكَبَ فَإِذَا دَخَلَ فِي الْخَامِسَةِ فَهُوَ جَذَعٌ وَجَذَعَةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي السَّادِسَةِ وَأَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَثَنِيَّةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي السَّابِعَةِ فَهُوَ رَبَاعٌ وَرَبَاعِيَةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي الثَّامِنَةِ وَأَلْقَى السِّنَّ الَّذِي بَعْدَ الرَّبَاعِيَةِ فَهُوَ سَدِيسٌ وَسَدَسٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي التَّاسِعَةِ وَفَطَرَ نَابُهُ وَطَلَعَ فَهُوَ بَازِلٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي الْعَاشِرَةِ فَهُوَ مُخْلِفٌ ثُمَّ لَيْسَ لَهُ اسْمٌ وَلَكِنْ يُقَالُ بَازِلُ عَامٍ وَبَازِلُ عَامَيْنِ وَمُخْلِفُ عَامٍ وَمُخْلِفُ عَامَيْنِ إِلَى مَا زَادَ . وَقَالَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ بِنْتُ مَخَاضٍ لِسَنَةٍ وَبِنْتُ لَبُونٍ لِسَنَتَيْنِ وَحِقَّةٌ لِثَلاَثٍ وَجَذَعَةٌ لأَرْبَعٍ وَالثَّنِيُّ لِخَمْسٍ وَرَبَاعٌ لِسِتٍّ وَسَدِيسٌ لِسَبْعٍ وَبَازِلٌ لِثَمَانٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَبُو حَاتِمٍ وَالأَصْمَعِيُّ وَالْجَذُوعَةُ وَقْتٌ وَلَيْسَ بِسِنٍّ . قَالَ أَبُو حَاتِمٍ قَالَ بَعْضُهُمْ فَإِذَا أَلْقَى رَبَاعِيَتَهُ فَهُوَ رَبَاعٌ وَإِذَا أَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَقَالَ أَبُو عُبَيْدٍ إِذَا أُلْقِحَتْ فَهِيَ خَلِفَةٌ فَلاَ تَزَالُ خَلِفَةً إِلَى عَشْرَةِ أَشْهُرٍ فَإِذَا بَلَغَتْ عَشْرَةَ أَشْهُرٍ فَهِيَ عُشَرَاءُ . قَالَ أَبُو حَاتِمٍ إِذَا أَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَإِذَا أَلْقَى رَبَاعِيَتَهُ فَهُوَ رَبَاعٌ .
محمد بن مثَنّی به ما حدیث کرد، محمد بن عبدالله به ما حدیث کرد، سعید از قتاده، او از سعید بن مُسَیِّب، و او از زید بن ثابت درباره دیه مُغَلَّظَه (دیه سنگین) روایت کرد و همانند آن را ذکر نمود. ابوداوود گفت: ابوعُبَید و دیگران گفتهاند: هنگامی که شتر ماده وارد سال چهارم شود،
«حِقّه» نامیده میشود و نر آن «حِقّ» خوانده میشود، زیرا شایسته باربری و سواری است. وقتی وارد سال پنجم شود، نر آن «جَذَع» و ماده آن «جَذَعه» نام دارد. چون وارد سال ششم شود و دندان پیشین خود را بیندازد، نر آن «ثَنِی» و ماده آن «ثَنِیّه» خوانده میشود. هنگامی که وارد سال هفتم شود، نر آن «رَباع» و ماده آن «رَباعیّه» نامیده میشود. وقتی وارد سال هشتم شود و دندان پس از رَباعیّه را بیندازد، نر آن «سَدیس» و ماده آن «سَدَس» خوانده میشود. چون وارد سال نهم شود و دندان نیش آن بروید، «بازِل» نامیده میشود. هنگامی که وارد سال دهم شود، «مُخلِف» خوانده میشود. پس از آن نام خاصی ندارد، بلکه «بازِل عام» (بازِل یکساله)، «بازِل عامَین» (بازِل دوساله)، «مُخلِف عام» و «مُخلِف عامَین» نامیده میشود تا هر چه سنش بیشتر شود. نَضر بن شُمَیل گفت: «بنت مَخاض» شتر ماده یکساله، «بنت لَبون» دوساله، «حِقّه» سهساله، «جَذَعه» چهارساله، «ثَنِی» پنجساله، «رَباع» ششساله، «سَدیس» هفتساله و «بازِل» هشتساله است. ابوداوود گفت: ابوحاتم و اَسمَعی گفتهاند: «جَذوعه» یک دوره زمانی است و بر اساس دندان نیست. ابوحاتم گفت: برخی گفتهاند: وقتی دندان رَباعیّه خود را بیندازد، «رَباع» است و وقتی دندان پیشین را بیندازد، «ثَنِی» است. ابوعُبَید گفت: وقتی آبستن شود، «خَلیفه» نامیده میشود و ده ماه خلیفه میماند؛ چون ده ماه تمام شد، «عُشاراء» خوانده میشود. ابوحاتم گفت: وقتی دندان پیشین را بیندازد، «ثَنِی» است و وقتی دندان میان پیشین و نیش را بیندازد، «رَباع» است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
این روایت، سنها و نامهای شتران را در دیه روشن میکند.
نوعی غرامت خونبهای تشدیدشده که ترکیب آن در منابع فقهی بهتفصیل بررسی شده است.
شتر مادهای که وارد چهارمین سال زندگی خود شده است؛ متن این نام را با قابلیت سواری و باربری پیوند میدهد.
شتری که به مرحلهای از سن رسیده است که دندانهای پیشینش میافتند و جایگزین میشوند؛ تعیین دقیق سن در توضیحات نقلشده متفاوت است.
این روایت ارزشگذاری شترها را در دیه با سن و رشد دندانهایشان مرتبط میسازد. ابو عبید، نضر بن شمَیل، ابوحاتم و اصمعی نامها و مراحل سنی را بیان میکنند، اما دربارهٔ تقسیمبندی دقیق و نقش دندانها در اصطلاحاتی مانند جذعه و ثنی اختلاف دارند. توضیحاتشان نشان میدهد که برای فهم دقیق دستهبندیهای حقوقی، آگاهی از اصطلاحات عربی مربوط به سن شتر لازم است. متن، مقررات کامل دیه را در چهار مذهب فقهی ذکر نمیکند؛ بنابراین نمیتوان از آن دربارهٔ همهٔ جزئیات، حکمی فراگیر میان مذاهب استنباط کرد.
- هنگام تعیین غرامت، دسته و ارزشگذاریِ مورد نظر را بهدقت مشخص کنید تا طرفهای مربوط از معیار یکسانی پیروی کنند.
- هنگام اجرای یک حکم فقهی، میان سخن روایتشده و توضیحات عالمان دربارهٔ اصطلاحات تخصصی تفاوت بگذارید.
- در مسائل پیچیدهٔ دیه، از عالمی صلاحیتدار که متون مرتبط و مذهب فقهی را میشناسد راهنمایی بگیرید.
این روایت صحیح در همان بخش از کتاب الدیات آمده و با بحث دربارهٔ ترکیب و ارزشگذاری خونبها ارتباط دارد.
Sunan Abi Dawud · #4553 (Daif)این روایت نیز دستههای خونبها را بررسی میکند؛ درجهٔ آن ضعیف (ضعیف/Da'if) است، بنابراین در کنار روایات صحیح نباید آن را مبنای مستقل قرار داد.
Sunan Abi Dawud · #4556 (Sahih)پیامبر ﷺ در آن برای انگشتان غرامتی تعیین میکند و بدینترتیب به بحث گستردهتر این باب دربارهٔ جبران جراحت و خونبها میافزاید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.