اخلاق و آداب پیامبر ﷺ · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 4611

روایت‌شده توسط Mu'adh ibn Jabal. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اخلاق و آداب پیامبر ﷺ
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Mu'adh ibn Jabal

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيَّ، عَائِذَ اللَّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّ يَزِيدَ بْنَ عُمَيْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَخْبَرَهُ قَالَ كَانَ لاَ يَجْلِسُ مَجْلِسًا لِلذِّكْرِ حِينَ يَجْلِسُ إِلاَّ قَالَ اللَّهُ حَكَمٌ قِسْطٌ هَلَكَ الْمُرْتَابُونَ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ يَوْمًا إِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ فِتَنًا يَكْثُرُ فِيهَا الْمَالُ وَيُفْتَحُ فِيهَا الْقُرْآنُ حَتَّى يَأْخُذَهُ الْمُؤْمِنُ وَالْمُنَافِقُ وَالرَّجُلُ وَالْمَرْأَةُ وَالصَّغِيرُ وَالْكَبِيرُ وَالْعَبْدُ وَالْحُرُّ فَيُوشِكُ قَائِلٌ أَنْ يَقُولَ مَا لِلنَّاسِ لاَ يَتَّبِعُونِي وَقَدْ قَرَأْتُ الْقُرْآنَ مَا هُمْ بِمُتَّبِعِيَّ حَتَّى أَبْتَدِعَ لَهُمْ غَيْرَهُ فَإِيَّاكُمْ وَمَا ابْتُدِعَ فَإِنَّ مَا ابْتُدِعَ ضَلاَلَةٌ وَأُحَذِّرُكُمْ زَيْغَةَ الْحَكِيمِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الضَّلاَلَةِ عَلَى لِسَانِ الْحَكِيمِ وَقَدْ يَقُولُ الْمُنَافِقُ كَلِمَةَ الْحَقِّ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لِمُعَاذٍ مَا يُدْرِينِي رَحِمَكَ اللَّهُ أَنَّ الْحَكِيمَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الضَّلاَلَةِ وَأَنَّ الْمُنَافِقَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الْحَقِّ قَالَ بَلَى اجْتَنِبْ مِنْ كَلاَمِ الْحَكِيمِ الْمُشْتَهِرَاتِ الَّتِي يُقَالُ لَهَا مَا هَذِهِ وَلاَ يُثْنِيَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ فَإِنَّهُ لَعَلَّهُ أَنْ يُرَاجِعَ وَتَلَقَّ الْحَقَّ إِذَا سَمِعْتَهُ فَإِنَّ عَلَى الْحَقِّ نُورًا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا وَلاَ يُنْئِيَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ مَكَانَ يُثْنِيَنَّكَ ‏.‏ وَقَالَ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا الْمُشَبَّهَاتِ مَكَانَ الْمُشْتَهِرَاتِ وَقَالَ لاَ يُثْنِيَنَّكَ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ بَلَى مَا تَشَابَهَ عَلَيْكَ مِنْ قَوْلِ الْحَكِيمِ حَتَّى تَقُولَ مَا أَرَادَ بِهَذِهِ الْكَلِمَةِ ‏.‏

ترجمه

یزید بن خالد بن عبدالله بن موهب همدانی به ما حدیث کرد، لیث به ما حدیث کرد، از عقیل، از ابن شهاب، که ابواِدریس خَولانی، عائذالله، به او خبر داد که یزید بن عمیره، که از اصحاب معاذ بن جبل بود، به او خبر داد و گفت: هرگاه در مجلس ذکر می‌نشست، نمی‌نشست مگر اینکه می‌گفت:

«الله حکم قسط است؛ مرتابان هلاک شدند.» روزی معاذ بن جبل فرمود: «پشت سر شما فتنه‌هایی خواهد آمد که مال در آن فراوان می‌شود و قرآن چنان گشوده و آسان می‌گردد که مؤمن و منافق، مرد و زن، کوچک و بزرگ، برده و آزاد همه آن را فرا می‌گیرند. پس نزدیک است که گوینده‌ای بگوید: چرا مردم از من پیروی نمی‌کنند با اینکه من قرآن خوانده‌ام؟ آنان از من پیروی نخواهند کرد تا اینکه چیزی غیر از قرآن برایشان بدعت‌گذاری کنم.» پس از آنچه در دین بدعت نهاده شده بپرهیزید، زیرا هر بدعتی گمراهی است. و شما را از لغزش حکیم (دانشمند) برحذر می‌دارم، زیرا شیطان ممکن است کلمه گمراهی را بر زبان حکیم جاری سازد و منافق نیز ممکن است کلمه حق را بگوید.» راوی گفت: به معاذ گفتم: «خداوند رحمتت کند، چگونه بدانم که حکیم ممکن است سخن گمراهی بگوید و منافق ممکن است سخن حق بگوید؟» پاسخ داد: «آری، از سخنان حکیم آن موارد مشهور اما مبهمی را که درباره‌شان گفته می‌شود "این چیست؟" کنار بگذار، اما این امر تو را از او باز ندارد، زیرا چه بسا که او بازگردد (و اشتباهش را جبران کند). و چون حق را شنیدی، آن را دریاب، زیرا بر حق نوری است.» ابوداوود گفت: معمر از زهری در این حدیث به جای «لا یُثنینَّک» عبارت «لا یُنئینَّک» را نقل کرده است. صالح بن کیسان از زهری به جای «المشتهرات» واژه «المشبّهات» را آورده و مانند عقیل گفته است «لا یُثنینَّک». ابن اسحاق از زهری نقل کرده است: «آری، آنچه از گفتار حکیم بر تو مشتبه شد، تا آنجا که بگویی: منظور او از این کلمه چه بود؟»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

معاذ از نوآوری دینی برحذر می‌دارد و می‌آموزد چگونه حق را از گمراهی تشخیص دهیم.

توضیح واژه‌های دشوار
بدعت

نوآوری‌ای که به‌عنوان عملی دینی وارد شود، بی‌آنکه در منابع اسلامی مبنایی داشته باشد.

لغزشِ فرد دانا

سخن نادرستِ کسی که دانش دارد؛ جایگاه او به‌خودی‌خود آن سخن را درست نمی‌کند.

حق نور دارد

حق را می‌توان از پشتوانه روشن آن در وحی و از دلایلش شناخت.

برداشت‌های عالمان

عالمان از سخنان معاذ این هشدار را برداشت می‌کنند که نوآوری‌های دینی باید با قرآن و سنت صحیح سنجیده شوند. همچنین می‌آموزند که دانش و جایگاه، کسی را معصوم نمی‌کند و سخن باید بر پایه محتوا و دلیلش ارزیابی شود، نه فقط بر اساس گوینده آن. سفارش به اینکه فرد دانا را به‌کلی ترک نکنیم، تفاوت میان اصلاح یک خطا و رد کردن تمام دانش او را برجسته می‌کند. چهار مذهب فقهی اهل سنت قرآن و سنت را سرچشمه‌های هدایت می‌دانند؛ این روایت به‌تنهایی دلیلی برای حرام دانستن هر وسیله یا عادت تازه‌ای نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. سخنان دینی را با دلایل معتبر بسنجید و تنها به‌خاطر جایگاه گوینده از او پیروی نکنید.
  2. سخن نادرست را اصلاح کنید، بی‌آنکه همه دانش سودمند گوینده را رد کنید.
  3. وقتی حق را می‌شنوید، دلیلش را بررسی کنید و حتی اگر گوینده مطابق میل شما نیست، آن را بپذیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.