اخلاق و آداب پیامبر ﷺ · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 4643

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اخلاق و آداب پیامبر ﷺ
سنن أبي داود

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ عَاصِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَجَّاجَ، وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ اتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ لَيْسَ فِيهَا مَثْنَوِيَّةٌ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا لَيْسَ فِيهَا مَثْنَوِيَّةٌ لأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَبْدِ الْمَلِكِ وَاللَّهِ لَوْ أَمَرْتُ النَّاسَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنْ بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ فَخَرَجُوا مِنْ بَابٍ آخَرَ لَحَلَّتْ لِي دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ وَاللَّهِ لَوْ أَخَذْتُ رَبِيعَةَ بِمُضَرَ لَكَانَ ذَلِكَ لِي مِنَ اللَّهِ حَلاَلاً وَيَا عَذِيرِي مِنْ عَبْدِ هُذَيْلٍ يَزْعُمُ أَنَّ قِرَاءَتَهُ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا هِيَ إِلاَّ رَجَزٌ مِنْ رَجَزِ الأَعْرَابِ مَا أَنْزَلَهَا اللَّهُ عَلَى نَبِيِّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَعَذِيرِي مِنْ هَذِهِ الْحَمْرَاءِ يَزْعُمُ أَحَدُهُمْ أَنَّهُ يَرْمِي بِالْحَجَرِ فَيَقُولُ إِلَى أَنْ يَقَعَ الْحَجَرُ قَدْ حَدَثَ أَمْرٌ فَوَاللَّهِ لأَدَعَنَّهُمْ كَالأَمْسِ الدَّابِرِ ‏.‏ قَالَ فَذَكَرْتُهُ لِلأَعْمَشِ فَقَالَ أَنَا وَاللَّهِ سَمِعْتُهُ مِنْهُ ‏.‏

ترجمه

محمد بن علاء به ما حدیث کرد، ابوبکر از عاصم برای ما حدیث کرد، او گفت: شنیدم حجاج در حالی که بر منبر بود می‌گفت:

«تا جایی که توان دارید از الله پروا کنید؛ در این امر هیچ استثنایی وجود ندارد. سخن امیرالمؤمنین عبدالملک را بشنوید و اطاعت کنید؛ در این نیز هیچ استثنایی نیست. سوگند به الله، اگر به مردم دستور دهم که از دری خاص از مسجد خارج شوند و آنان از در دیگری خارج گردند، خون و اموالشان بر من حلال خواهد شد. سوگند به الله، اگر قبیله ربیعه را به خاطر قبیله مضر نابود سازم، این کار از جانب الله برای من حلال است. چه کسی از جانب غلام هذیل (یعنی عبدالله بن مسعود) نزد من عذرخواهی خواهد کرد؟ او گمان می‌کند که قرائت قرآنش از جانب الله است. سوگند به الله، آن چیزی جز سجع بدویان نیست؛ الله آن را بر پیامبرش ﷺ نازل نکرده است. و چه کسی از جانب این موالی (غیر عرب‌ها) نزد من عذرخواهی خواهد کرد؟ یکی از آنان گمان می‌کند که وقتی سنگی پرتاب می‌کند، پیش از آنکه سنگ به زمین برسد، حادثه‌ای جدید رخ داده است. سوگند به الله، قطعاً آنان را مانند روزگار سپری‌شده‌ی دیروز نابود خواهم کرد.» راوی گفت: این ماجرا را برای اعمش ذکر کردم، او گفت: «سوگند به الله، من خودم آن را از او شنیده‌ام.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اطاعت از حاکمان هرگز ستم یا تحریف وحی خدا را توجیه نمی‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
حجاج

حاکمی از دوره اموی که در این روایت به برخورد سخت‌گیرانه‌اش اشاره شده است.

موالی

مسلمانان غیرعرب و دیگر افرادی که از طریق پیمان حمایت یا هم‌پیمانی با قبایل عرب پیوند داشتند.

ربیعه و مُضَر

نام دو قبیله عرب که حجاج در سخنی تهدیدآمیز درباره به‌کارگرفتن یک گروه علیه گروه دیگر از آنها یاد می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان میان اطاعت از حاکم در امور مجاز و اطاعت در گناه یا ستم تفاوت می‌گذارند: فرمانی که به نافرمانی از خدا می‌انجامد، نباید پیروی شود. سخنان حجاج دلیلی بر این نیست که حاکمی بتواند خون یا دارایی مردم را به خواست خود مباح اعلام کند. رد کردن قرائت قرآنی ابن‌مسعود نیز نشان‌دهنده سنگینیِ خوار شمردن یا تحریف وحی است. چهار مکتب فقهی اهل‌سنت اطاعت از صاحبان قدرت را در چارچوب حدود شریعت اسلامی می‌پذیرند، نه به‌عنوان اختیاری نامحدود برای ستمگری.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر فرمان حاکمی از تو می‌خواهد از خدا نافرمانی کنی یا به کسی ستم روا داری، از آن پیروی نکن.
  2. از جان و دارایی دیگران پاسداری کن؛ قدرت‌مدار نمی‌تواند با مباح خواندن ستم، آن را مشروع سازد.
  3. درباره قرآن با دقت سخن بگو و بدون آگاهی و دادگری، قرائت یا جامعه‌ای را خوار مشمار.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.