اخلاق و آداب پیامبر ﷺ · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 4726

روایت‌شده توسط Jubayr ibn Mut'im. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Da'if (ضعیف)کتاب: اخلاق و آداب پیامبر ﷺ
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jubayr ibn Mut'im

Da'if (ضعیف)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الرِّبَاطِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، - قَالَ أَحْمَدُ كَتَبْنَاهُ مِنْ نُسْخَتِهِ وَهَذَا لَفْظُهُ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْحَاقَ يُحَدِّثُ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ جُهِدَتِ الأَنْفُسُ وَضَاعَتِ الْعِيَالُ وَنُهِكَتِ الأَمْوَالُ وَهَلَكَتِ الأَنْعَامُ فَاسْتَسْقِ اللَّهَ لَنَا فَإِنَّا نَسْتَشْفِعُ بِكَ عَلَى اللَّهِ وَنَسْتَشْفِعُ بِاللَّهِ عَلَيْكَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَيْحَكَ أَتَدْرِي مَا تَقُولُ ‏"‏ وَسَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا زَالَ يُسَبِّحُ حَتَّى عُرِفَ ذَلِكَ فِي وُجُوهِ أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ وَيْحَكَ إِنَّهُ لاَ يُسْتَشْفَعُ بِاللَّهِ عَلَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِهِ شَأْنُ اللَّهِ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَيْحَكَ أَتَدْرِي مَا اللَّهُ إِنَّ عَرْشَهُ عَلَى سَمَوَاتِهِ لَهَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ بِأَصَابِعِهِ مِثْلَ الْقُبَّةِ عَلَيْهِ ‏"‏ وَإِنَّهُ لَيَئِطُّ بِهِ أَطِيطَ الرَّحْلِ بِالرَّاكِبِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ بَشَّارٍ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ فَوْقَ عَرْشِهِ وَعَرْشُهُ فَوْقَ سَمَوَاتِهِ ‏"‏ ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ عَبْدُ الأَعْلَى وَابْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ وَجُبَيْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَالْحَدِيثُ بِإِسْنَادِ أَحْمَدَ بْنِ سَعِيدٍ هُوَ الصَّحِيحُ وَافَقَهُ عَلَيْهِ جَمَاعَةٌ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَعَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ وَرَوَاهُ جَمَاعَةٌ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ كَمَا قَالَ أَحْمَدُ أَيْضًا وَكَانَ سَمَاعُ عَبْدِ الأَعْلَى وَابْنِ الْمُثَنَّى وَابْنِ بَشَّارٍ مِنْ نُسْخَةٍ وَاحِدَةٍ فِيمَا بَلَغَنِي ‏.‏

ترجمه

عبدالاعلی بن حماد، محمد بن مثَنّی، محمد بن بَشّار و احمد بن سعید رباطی به ما حدیث کردند و گفتند: وهب بن جریر به ما حدیث کرد — احمد گفت: آن را از نسخه‌اش نوشتیم و این لفظ اوست — گفت: پدرم به ما حدیث کرد و گفت: شنیدم محمد بن اسحاق از یعقوب بن عتبه، از جبیر بن محمد بن جبیر بن مطعم، از پدرش، از جدش حدیث می‌کرد که گفت: مردی بادیه‌نشین نزد رسول خدا ﷺ آمد و عرض کرد:

«ای رسول خدا! جان‌ها به تنگ آمده، خانواده‌ها نابود شده‌اند، اموال از بین رفته و چهارپایان هلاک گشته‌اند؛ پس برای ما از الله طلب باران کن، زیرا ما تو را نزد الله شفیع قرار می‌دهیم و الله را نزد تو شفیع قرار می‌دهیم.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «وای بر تو! آیا می‌دانی چه می‌گویی؟» سپس رسول خدا ﷺ به تسبیح و تنزیه الله پرداختند و پیوسته تسبیح می‌گفتند تا اینکه اثر آن در چهره‌های یارانشان نمایان شد. آنگاه فرمودند: «وای بر تو! همانا الله را نمی‌توان نزد هیچ‌یک از مخلوقاتش شفیع قرار داد. شأن و مقام الله بالاتر از آن است. وای بر تو! آیا می‌دانی الله کیست؟ همانا عرش او بر فراز آسمان‌هایش بدین گونه است» — و با انگشتانش مانند گنبدی بر بالای سر اشاره کردند — «و همانا عرش به سبب عظمت او صدا می‌دهد، همچنان که زین زیر بار سوار صدا می‌دهد.» ابن بَشّار در روایت خود گفت: «همانا الله بر فراز عرش خویش است و عرش او بر فراز آسمان‌هایش قرار دارد.» سپس باقی حدیث را ذکر کرد. عبدالاعلی، ابن مثَنّی و ابن بَشّار آن را از یعقوب بن عتبه و جبیر بن محمد بن جبیر، از پدرش، از جدش روایت کرده‌اند. ابوداوود گفت: این حدیث با سند احمد بن سعید صحیح است و گروهی از جمله یحیی بن معین و علی بن مدینی بر صحت آن توافق دارند. همان‌طور که احمد نیز گفته است، گروهی آن را از ابن اسحاق روایت کرده‌اند. و تا جایی که به من رسیده است، عبدالاعلی، ابن مثَنّی و ابن بَشّار آن را از یک نسخه شنیده بودند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

جلال Allah اقتضا می‌کند که در سخنان و دعاهایمان حرمت او را نگه داریم.

توضیح واژه‌های دشوار
شفاعت‌خواه

کسی که برای دیگری درخواست می‌کند؛ در اینجا منظور درخواست از Allah است.

عرش

العرش، آفریده‌ای عظیم از Allah؛ چگونگی دقیق آن را نمی‌دانیم.

اعلام جلال Allah

بزرگ شمردن Allah و اذعان به کمال او.

برداشت‌های عالمان

این متن دربارهٔ سخنانی هشدار می‌دهد که Allah را همچون میانجی نزد یکی از آفریدگان نشان می‌دهند و بر احترام به جلال او تأکید می‌کند. ابوداوود خود موافقت برخی محدثان را با زنجیرهٔ نقل ذکر کرده است، اما درجهٔ تعیین‌شده در اینجا ضعیف است؛ ازاین‌رو متن به‌تنهایی نمی‌تواند اصل اعتقادی یا حکم شرعی را ثابت کند. اعتقادات با دلایل معتبر اثبات می‌شوند؛ در عین حال، برتری Allah تأیید می‌شود، بی‌آنکه او را با آفریدگانش همانند بدانیم یا چگونگی آن را تعیین کنیم.

درس‌هایی برای امروز
  1. دعاهایتان را مستقیماً به Allah عرضه کنید و از او یاری و گشایش بخواهید.
  2. هنگام سخن گفتن دربارهٔ اعتقاد و عبادت، واژگانی برگزینید که به برتری و جلال Allah احترام می‌گذارند.
  3. پیش از استناد به روایتی برای اثبات وجوب، حرمت یا یک اصل اعتقادی، اعتبار آن را بررسی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.