Sunan Abi Dawud، حدیث 4751
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Anas ibn Malik
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ الْخَفَّافُ أَبُو نَصْرٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ : إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ نَخْلاً لِبَنِي النَّجَّارِ فَسَمِعَ صَوْتًا فَفَزِعَ فَقَالَ : " مَنْ أَصْحَابُ هَذِهِ الْقُبُورِ " . قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ نَاسٌ مَاتُوا فِي الْجَاهِلِيَّةِ . فَقَالَ : " تَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ وَمِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ " . قَالُوا : وَمِمَّ ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ : " إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ أَتَاهُ مَلَكٌ فَيَقُولُ لَهُ : مَا كُنْتَ تَعْبُدُ فَإِنِ اللَّهُ هَدَاهُ قَالَ : كُنْتُ أَعْبُدُ اللَّهَ . فَيُقَالُ لَهُ : مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ : هُوَ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ فَمَا يُسْأَلُ عَنْ شَىْءٍ غَيْرَهَا فَيُنْطَلَقُ بِهِ إِلَى بَيْتٍ كَانَ لَهُ فِي النَّارِ، فَيُقَالُ لَهُ : هَذَا بَيْتُكَ كَانَ لَكَ فِي النَّارِ وَلَكِنَّ اللَّهَ عَصَمَكَ وَرَحِمَكَ فَأَبْدَلَكَ بِهِ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ فَيَقُولُ : دَعُونِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأُبَشِّرَ أَهْلِي . فَيُقَالُ لَهُ : اسْكُنْ . وَإِنَّ الْكَافِرَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ أَتَاهُ مَلَكٌ فَيَنْتَهِرُهُ فَيَقُولُ لَهُ : مَا كُنْتَ تَعْبُدُ فَيَقُولُ : لاَ أَدْرِي . فَيُقَالُ لَهُ : لاَ دَرَيْتَ وَلاَ تَلَيْتَ . فَيُقَالُ لَهُ : فَمَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ : كُنْتُ أَقُولُ مَا يَقُولُ النَّاسُ . فَيَضْرِبُهُ بِمِطْرَاقٍ مِنْ حَدِيدٍ بَيْنَ أُذُنَيْهِ فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا الْخَلْقُ غَيْرَ الثَّقَلَيْنِ " .
محمد بن سلیمان انباری به ما حدیث کرد، عبدالوهاب بن عطاء خفاف ابونصر به ما حدیث کرد، از سعید، از قتاده، از انس بن مالک که گفت: همانا پیامبر خدا ﷺ وارد نخلستانی از بنینجار شدند و صدایی شنیدند و هراسان گشتند و فرمودند:
«صاحبان این قبرها چه کسانی هستند؟» گفتند: «ای رسول خدا! مردمی که در دوران جاهلیت مردهاند.» پس فرمودند: «به الله از عذاب آتش و از فتنه دجال پناه ببرید.» گفتند: «چرا چنین است ای رسول خدا؟» فرمودند: «همانا چون مؤمن در قبرش نهاده شود، فرشتهای نزد او میآید و میگوید: چه کسی را میپرستیدی؟ اگر الله او را هدایت کند، میگوید: الله را میپرستیدم. سپس به او گفته میشود: درباره این مرد چه میگفتی؟ میگوید: او بنده الله و رسول اوست. پس از چیز دیگری جز این دو پرسیده نمیشود. آنگاه او را به سوی خانهای که در دوزخ برایش بود میبرند و به او گفته میشود: این خانه تو در دوزخ بود، ولی الله تو را حفظ کرد و بر تو رحم نمود و به جای آن خانهای در بهشت به تو داد. میگوید: مرا رها کنید تا بروم و خانوادهام را بشارت دهم. به او گفته میشود: آرام بگیر. و همانا چون کافر در قبرش نهاده شود، فرشتهای نزد او میآید و بر او فریاد میزند و میگوید: چه کسی را میپرستیدی؟ میگوید: نمیدانم. به او گفته میشود: نه دانستی و نه خواندی (پیروی کردی). سپس به او گفته میشود: درباره این مرد چه میگفتی؟ میگوید: همان را میگفتم که مردم میگفتند. پس فرشته با چکشی آهنین میان دو گوشش میکوبد و او چنان فریادی میزند که همه مخلوقات جز انسان و جن آن را میشنوند.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
آزمون قبر بر اهمیت ایمان صادقانه و پناهجویی به الله تأکید میکند.
آزمون دشوار ایمان که با دجّال، مسیحای دروغین، مرتبط است.
دورهٔ پیش از اسلام که مردم در آن بتپرستی و دیگر شکلهای کفر را پیروی میکردند.
از الله خواستن که در برابر بدیها و آزمونها پناه و حفاظت عطا کند.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که پرسش در قبر واقعاً رخ میدهد و پایداری در آن، نعمتی از سوی الله است. پاسخهای مؤمن از ایمانی سرچشمه میگیرد که در زندگیاش ریشه دوانده است، نه صرفاً از تکرار سخنان دیگران. بنابراین، دعای پناهجویی از عذاب آتش و آزمون دجّال مستحب است؛ عالمان کلاسیک همچنین پناهجویی از عذاب قبر را نیز یادآور شدهاند.
- در دعاهای روزانهتان از الله بخواهید شما را از عذاب قبر و آزمون دجّال در امان بدارد.
- ایمان را با فهم بیاموزید و به آن عمل کنید تا باورتان صرفاً تکرار سخنان دیگران نباشد.
- با عبادت خالصانهٔ الله و پیروی از هدایت پیامبرش ﷺ برای آخرت آماده شوید.
این روایت صحیح از براء بن عازب نیز پرسش از درگذشته و تفاوت میان مؤمن و کافر را توصیف میکند.
Sunan Abi Dawud · #4752 (Sahih)این روایت سند و عبارتبندی مشابهی دارد و توصیف پرسش و سرانجام درگذشته را تأیید میکند.
Sahih al-Bukhari · #86 (Sahih)این روایت صحیح به پناهجویی به الله از عذاب قبر میپردازد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.