Sunan Abi Dawud، حدیث 5012
روایتشده توسط Buraydah ibn al-Hasib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از أبو داود تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍآن را به أبو داود روایت کرد
- 2سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ
- 3أَبُو تُمَيْلَةَ
- 4أَبُو جَعْفَرٍ النَّحْوِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ثَابِتٍ
- 5صَخْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ
- 6أَبِيهِ
- 7جَدِّهِ
- 8رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ النَّحْوِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ثَابِتٍ، قَالَ حَدَّثَنِي صَخْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ سِحْرًا وَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ جَهْلاً وَإِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حُكْمًا وَإِنَّ مِنَ الْقَوْلِ عِيَالاً " . فَقَالَ صَعْصَعَةُ بْنُ صُوحَانَ صَدَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَّا قَوْلُهُ " إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ سِحْرًا " . فَالرَّجُلُ يَكُونُ عَلَيْهِ الْحَقُّ وَهُوَ أَلْحَنُ بِالْحُجَجِ مِنْ صَاحِبِ الْحَقِّ فَيَسْحَرُ الْقَوْمَ بِبَيَانِهِ فَيَذْهَبُ بِالْحَقِّ وَأَمَّا قَوْلُهُ " إِنَّ مِنَ الْعِلْمِ جَهْلاً " . فَيَتَكَلَّفُ الْعَالِمُ إِلَى عِلْمِهِ مَا لاَ يَعْلَمُ فَيُجَهِّلُهُ ذَلِكَ وَأَمَّا قَوْلُهُ " إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حُكْمًا " . فَهِيَ هَذِهِ الْمَوَاعِظُ وَالأَمْثَالُ الَّتِي يَتَّعِظُ بِهَا النَّاسُ وَأَمَّا قَوْلُهُ " إِنَّ مِنَ الْقَوْلِ عِيَالاً " . فَعَرْضُكَ كَلاَمَكَ وَحَدِيثَكَ عَلَى مَنْ لَيْسَ مِنْ شَأْنِهِ وَلاَ يُرِيدُهُ .
محمد بن یحیی بن فارس برای ما حدیث کرد، سعید بن محمد برای ما حدیث کرد، ابوتُمَیله برای ما حدیث کرد و گفت: ابوجعفر نَحوی، عبدالله بن ثابت، برایم حدیث کرد و گفت: صخر بن عبدالله بن بُریده از پدرش و او از جدّش برایم حدیث کرد که گفت: شنیدم رسول الله ﷺ میفرمودند:
«همانا پارهای از بیان، سحر است؛ و پارهای از علم، جهل است؛ و پارهای از شعر، حکمت است؛ و پارهای از سخن، عیال (بار و سنگینی) است.» سپس صعصعه بن صوحان گفت: پیامبر خدا ﷺ راست فرمودند. اما قول ایشان که «پارهای از بیان، سحر است» بدین معناست که شخصی بر گردن دیگری حقی دارد، ولی آن شخص در اقامه دلیل از صاحب حق فصیحتر است؛ پس با بیان خود مردم را مسحور میکند و حق را از بین میبرد. و اما قول ایشان که «پارهای از علم، جهل است» بدین معناست که عالم در آنچه نمیداند تکلف میورزد و همین امر او را جاهل میسازد. و اما قول ایشان که «پارهای از شعر، حکمت است» منظور همان موعظهها و امثالی است که مردم از آن پند میگیرند. و اما قول ایشان که «پارهای از سخن، عیال است» یعنی سخنان و گفتگوی خود را نزد کسی عرضه کنی که نه شأن فهم آن را دارد و نه خواهان آن است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
شیواگویی میتواند بیعدالتی را بپوشاند؛ دانش به مرزبندی و خرد نیاز دارد.
زبان قانعکننده میتواند بر شنوندگان اثر بگذارد و حتی موضوعی نادرست را باورپذیر جلوه دهد.
دانشمندی که دربارهٔ چیزی سخن میگوید که نمیداند، با این کار نادانی خود را نشان میدهد.
وقتی سخنان خطاب به کسی باشد که آنها را نمیفهمد یا نیازی به آنها ندارد، ممکن است بارآور یا نامناسب باشد.
شرحی که صعصعة بن صوحان از این سخنان ارائه میدهد، تأکید میکند که شیواگویی دلیل بر حقانیت کسی نیست: فن بیان میتواند حق دیگری را پنهان کند. متن همچنین بر اهمیت آگاهی از مرزهای دانش و سودمندی پندهای خردمندانه و ارتباط متناسب تأکید دارد. از آنجا که این روایت ضعیف است، مبنای مستقل فقهی به شمار نمیرود؛ این اصول باید با دلایل معتبر سنجیده شوند.
- در اختلافنظر، تنها تحت تأثیر کسی قرار نگیر که قانعکنندهتر سخن میگوید؛ واقعیتها و حق هر دو طرف را نیز بررسی کن.
- وقتی چیزی را نمیدانی، روشن بگو و پرسشهای تخصصی را به فردی با دانش مرتبط ارجاع بده.
- سخنانت را با مخاطبت متناسب کن و برای پنددادن یا توضیحدادن، زمان مناسب را برگزین.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.