نماز · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 507

روایت‌شده توسط Mu'adh ibn Jabal. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Mu'adh ibn Jabal

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، ح وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ الْمُهَاجِرِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ أُحِيلَتِ الصَّلاَةُ ثَلاَثَةَ أَحْوَالٍ وَأُحِيلَ الصِّيَامُ ثَلاَثَةَ أَحْوَالٍ وَسَاقَ نَصْرٌ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ وَاقْتَصَّ ابْنُ الْمُثَنَّى مِنْهُ قِصَّةَ صَلاَتِهِمْ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَطُّ قَالَ الْحَالُ الثَّالِثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَصَلَّى - يَعْنِي نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ - ثَلاَثَةَ عَشَرَ شَهْرًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏ قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضَاهَا فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ ‏}‏ فَوَجَّهَهُ اللَّهُ تَعَالَى إِلَى الْكَعْبَةِ ‏.‏ وَتَمَّ حَدِيثُهُ وَسَمَّى نَصْرٌ صَاحِبَ الرُّؤْيَا قَالَ فَجَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَقَالَ فِيهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ مَرَّتَيْنِ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ مَرَّتَيْنِ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ثُمَّ أَمْهَلَ هُنَيَّةً ثُمَّ قَامَ فَقَالَ مِثْلَهَا إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ زَادَ بَعْدَ مَا قَالَ ‏"‏ حَىَّ عَلَى الْفَلاَحِ ‏"‏ ‏.‏ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةُ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَقِّنْهَا بِلاَلاً ‏"‏ ‏.‏ فَأَذَّنَ بِهَا بِلاَلٌ وَقَالَ فِي الصَّوْمِ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصُومُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَيَصُومُ يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنَ قَبْلِكُمْ ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏ طَعَامُ مِسْكِينٍ ‏}‏ فَكَانَ مَنْ شَاءَ أَنْ يَصُومَ صَامَ وَمَنْ شَاءَ أَنْ يُفْطِرَ وَيُطْعِمَ كُلَّ يَوْمٍ مِسْكِينًا أَجْزَأَهُ ذَلِكَ وَهَذَا حَوْلٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏ شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ ‏}‏ إِلَى ‏{‏ أَيَّامٍ أُخَرَ ‏}‏ فَثَبَتَ الصِّيَامُ عَلَى مَنْ شَهِدَ الشَّهْرَ وَعَلَى الْمُسَافِرِ أَنْ يَقْضِيَ وَثَبَتَ الطَّعَامُ لِلشَّيْخِ الْكَبِيرِ وَالْعَجُوزِ اللَّذَيْنِ لاَ يَسْتَطِيعَانِ الصَّوْمَ وَجَاءَ صِرْمَةُ وَقَدْ عَمِلَ يَوْمَهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

ترجمه

محمد بن مثَنّی از ابوداود برای ما حدیث نقل کرد، و نیز نصر بن مهاجر برای ما نقل کرد که یزید بن هارون از مسعودی، او از عمرو بن مُرّه، او از ابن ابی‌لیلی و او از معاذ بن جبل روایت کرده است که گفت: نماز سه مرحله تغییر یافت و روزه نیز سه مرحله تغییر یافت. نصر این حدیث را به طور کامل و مفصل نقل کرد و ابن مثَنّی بخشی از آن را درباره داستان نماز خواندن به سوی بیت‌المقدس بیان نمود. او گفت: مرحله سوم این بود که رسول خدا ﷺ به مدینه آمدند و سیزده ماه به سوی بیت‌المقدس نماز خواندند. سپس خداوند متعال این آیه را نازل فرمود: {ما بارها چرخش روی تو را به سوی آسمان می‌بینیم؛ پس قطعاً تو را به سوی قبله‌ای که خشنودت سازد بازخواهیم گرداند. پس روی خود را به سوی مسجدالحرام کن و هر کجا که باشید، روی‌هایتان را به سوی آن کنید}. آنگاه خداوند متعال آنان را به سوی کعبه متوجه ساخت. راوی حدیث خود را تمام کرد و نصر نام بیننده خواب را ذکر کرد و گفت: سپس عبدالله بن زید، مردی از انصار آمد و رو به قبله کرد و گفت: الله اکبر، الله اکبر؛ اشهد ان لا اله الا الله، اشهد ان لا اله الا الله؛ اشهد ان محمداً رسول الله، اشهد ان محمداً رسول الله؛ حی علی الصلاة (دو بار)، حی علی الفلاح (دو بار)؛ الله اکبر، الله اکبر؛ لا اله الا الله. سپس اندکی مکث کرد، بعد برخاست و همانند قبل گفت، با این تفاوت که پس از

«حی علی الفلاح» افزود: قد قامت الصلاة، قد قامت الصلاة. آنگاه رسول خدا ﷺ فرمودند: «آن را به بلال بیاموز.» و بلال با همان کلمات اذان گفت. درباره روزه گفت: رسول خدا ﷺ در هر ماه سه روز و نیز روز عاشورا روزه می‌گرفتند. سپس خداوند متعال این آیه را نازل کرد: {روزه بر شما نوشته شد، همان‌گونه که بر کسانی پیش از شما نوشته شده بود} تا سخن خداوند {خوراک یک مسکین}. پس هر که می‌خواست روزه می‌گرفت و هر که می‌خواست روزه نمی‌گرفت و هر روز مسکینی را اطعام می‌کرد و این برایش کافی بود. این یک مرحله تغییر بود. سپس خداوند متعال این آیه را نازل فرمود: {ماه رمضان که قرآن در آن نازل شده است} تا {روزهای دیگر}. بدین ترتیب روزه بر کسی که این ماه را دریابد واجب شد و مسافر باید قضای آن را به جا آورد. همچنین اطعام برای پیرمردان و پیرزنانی که توانایی روزه ندارند مقرر گردید. سپس صِرمه پس از پایان کار روزانه‌اش آمد... و باقی حدیث را نقل کرد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

احکام قبله و روزه به‌تدریج تشریع شدند.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ پس از ورود به مدینه، سیزده ماه به سوی بیت‌المقدس نماز گزارد. سپس وحی مسلمانان را فرمان داد که به سوی کعبه روی آورند. این حدیث همچنین یادآور می‌شود که روزه در چند مرحله تشریع شد.

توضیح واژه‌های دشوار
قبله

جهتی که مسلمانان هنگام نماز رو به آن می‌ایستند.

بیت‌المقدس

اورشلیم؛ جایی که پیامبر ﷺ در آغاز به سوی آن نماز می‌گزارد.

قَدْ قامَتِ الصَّلاة

اعلامی که خبر می‌دهد نماز برپا می‌شود و صف‌های نماز باید آماده باشند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که خداوند می‌تواند احکام را مرحله‌به‌مرحله تشریع کند و مسلمانان هنگام جایگزین‌شدن حکمی پیشین، از وحیِ جاری پیروی می‌کنند. با تغییر قبله، کعبه جهت نماز قرار گرفت. بخش مربوط به روزه، گذار به وجوب روزه رمضان و قضای روزه‌های ازدست‌رفته برای مسافران را بیان می‌کند؛ برای کسی که به‌سبب کهولت سن توان روزه‌گرفتن دائمی ندارد، اطعامِ یادشده مقرر است. مذاهب فقهی درباره شرایط دقیق و چگونگی اجرای این معافیت‌ها بحث کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. از احکام جاری اسلام پیروی کنید و بیاموزید که چگونه در عمل به آن‌ها پایبند باشید.
  2. کسی که به‌دلیل سفرِ موجه روزه رمضان را نگیرد، روزهای ازدست‌رفته را بعداً قضا می‌کند.
  3. اگر ناتوانی دائمی از روزه‌گرفتن دارید، برای اجرای معافیت مناسب با عالمی آگاه مشورت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.