نماز · Sunan Abi Dawud

Sunan Abi Dawud، حدیث 972

روایت‌شده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نماز
سنن أبي داود
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Musa al-Ash'ari

Sahih (معتبر)

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ، قَالَ صَلَّى بِنَا أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ فَلَمَّا جَلَسَ فِي آخِرِ صَلاَتِهِ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أُقِرَّتِ الصَّلاَةُ بِالْبِرِّ وَالزَّكَاةِ ‏.‏ فَلَمَّا انْفَتَلَ أَبُو مُوسَى أَقْبَلَ عَلَى الْقَوْمِ فَقَالَ أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا فَأَرَمَّ الْقَوْمُ فَقَالَ أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا فَأَرَمَّ الْقَوْمُ قَالَ فَلَعَلَّكَ يَا حِطَّانُ أَنْتَ قُلْتَهَا ‏.‏ قَالَ مَا قُلْتُهَا وَلَقَدْ رَهِبْتُ أَنْ تَبْكَعَنِي بِهَا ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا قُلْتُهَا وَمَا أَرَدْتُ بِهَا إِلاَّ الْخَيْرَ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَمَا تَعْلَمُونَ كَيْفَ تَقُولُونَ فِي صَلاَتِكُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَنَا فَعَلَّمَنَا وَبَيَّنَ لَنَا سُنَّتَنَا وَعَلَّمَنَا صَلاَتَنَا فَقَالَ ‏"‏ إِذَا صَلَّيْتُمْ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ثُمَّ لْيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَرَأَ ‏{‏ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ ‏}‏ فَقُولُوا آمِينَ يُجِبْكُمُ اللَّهُ وَإِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ يَسْمَعِ اللَّهُ لَكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ وَإِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَبِّرُوا وَاسْجُدُوا فَإِنَّ الإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَتِلْكَ بِتِلْكَ فَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمْ أَنْ يَقُولَ التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ لَمْ يَقُلْ أَحْمَدُ ‏"‏ وَبَرَكَاتُهُ ‏"‏ ‏.‏ وَلاَ قَالَ ‏"‏ وَأَشْهَدُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَأَنَّ مُحَمَّدًا ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

عمرو بن عون به ما حدیث کرد، گفت: ابوعوانه از قتاده به ما خبر داد. و احمد بن حنبل به ما حدیث کرد، گفت: یحیی بن سعید به ما حدیث کرد، گفت: هشام از قتاده، از یونس بن جبیر، از حطان بن عبدالله رقاشی برای ما حدیث کرد که گفت: ابوموسی اشعری ما را در نماز امامت کرد. چون در پایان نمازش نشست، مردی از میان جمع گفت:

«نماز با نیکی و زکات برپا شد.» چون ابوموسی از نماز فارغ شد، رو به مردم کرد و فرمود: «کدام یک از شما چنین و چنان سخنی گفت؟» مردم خاموش ماندند. دوباره فرمود: «کدام یک از شما چنین و چنان سخنی گفت؟» باز هم مردم خاموش ماندند. سپس فرمود: «ای حطان! شاید تو آن را گفته باشی؟» او پاسخ داد: «من نگفتم و بیم داشتم که مرا به خاطر آن سرزنش کنی.» آنگاه مردی از جمع گفت: «من آن را گفتم و جز خیر قصدی نداشتم.» ابوموسی فرمود: «آیا نمی‌دانید در نمازتان چه باید بگویید؟ همانا رسول الله ﷺ برای ما خطبه خواند و ما را تعلیم داد و سنت ما را بیان کرد و نمازمان را به ما آموخت. ایشان فرمودند: "چون نماز می‌خوانید، صف‌هایتان را راست کنید، سپس یکی از شما امام شود. چون تکبیر گوید، شما نیز تکبیر گویید. و چون {غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّالِّینَ} را بخواند، بگویید 'آمین' تا الله دعای شما را مستجاب کند. چون تکبیر گوید و رکوع کند، شما نیز تکبیر گویید و رکوع کنید، زیرا امام پیش از شما رکوع می‌کند و پیش از شما سر برمی‌دارد." رسول الله ﷺ فرمودند: "این در برابر آن است." و چون بگوید 'سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ'، بگویید: 'اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ' تا الله سخن شما را بشنود، زیرا الله تعالی بر زبان پیامبرش ﷺ فرموده است: 'الله کسی را که او را ستایش کند، می‌شنود.' و چون تکبیر گوید و سجده کند، شما نیز تکبیر گویید و سجده کنید، زیرا امام پیش از شما سجده می‌کند و پیش از شما سر برمی‌دارد." رسول الله ﷺ فرمودند: "این در برابر آن است." چون هنگام نشستن فرا رسد، نخستین سخن هر یک از شما این باشد: 'التَّحِیَّاتُ الطَّیِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ، السَّلَامُ عَلَیْكَ أَیُّهَا النَّبِیُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَیْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِینَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ'." در روایت احمد واژه «وَبَرَكَاتُهُ» و عبارت «وَأَشْهَدُ» ذکر نشده، بلکه «وَأَنَّ مُحَمَّدًا» آمده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در حرکات مشخص نماز و ذکرهای مقرر، باید از امام پیروی کرد.

پیشینه و سبب بیان

پس از نماز، ابوموسی اشعری پرسید چه کسی سخنی غیرمقرر گفته است. آن مرد گفت که تنها قصد خیر داشته است؛ سپس ابوموسی حاضران را به ذکرهای نماز که آموزش داده شده بود یادآوری کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
تکبیر

گفتن «الله اکبر»؛ یعنی خداوند بزرگ‌تر است.

آمین

دعایی به معنای «خدایا، دعای ما را بپذیر.»

تشهد

شهادتین و درودهایی که هنگام نشستن در نماز خوانده می‌شوند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که صف‌های نماز باید منظم و صاف باشند و نمازگزاران در حرکات از امام پیروی کنند و بر او پیشی نگیرند. متن همچنین ذکرهای مقرر برای برخی موقعیت‌ها را می‌آموزد؛ از جمله گفتن آمین پس از سوره فاتحه. مذاهب فقهی درباره جزئیات برخی ذکرها و اینکه چه کسی آنها را می‌گوید اختلاف دارند؛ اما اصل کلی این است که از امام پیروی شود و ذکرهای نماز مطابق صورت‌های نقل‌شده ادا شوند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از نماز، صف‌ها را صاف و به‌هم‌پیوسته کنید.
  2. در هر حرکت از امام پیروی کنید و پیش از او شروع نکنید.
  3. ذکرهای مقرر نماز را بیاموزید و در زمان مناسب به کار ببرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.