استسقاء · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1020

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Masud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: استسقاء
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Masud

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ أَتَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ إِنَّ قُرَيْشًا أَبْطَئُوا عَنِ الإِسْلاَمِ،، فَدَعَا عَلَيْهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَتَّى هَلَكُوا فِيهَا وَأَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْعِظَامَ، فَجَاءَهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ، جِئْتَ تَأْمُرُ بِصِلَةِ الرَّحِمِ، وَإِنَّ قَوْمَكَ هَلَكُوا، فَادْعُ اللَّهَ‏.‏ فَقَرَأَ ‏{‏فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ‏}‏ ثُمَّ عَادُوا إِلَى كُفْرِهِمْ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى ‏{‏يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى‏}‏ يَوْمَ بَدْرٍ‏.‏ قَالَ وَزَادَ أَسْبَاطٌ عَنْ مَنْصُورٍ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَسُقُوا الْغَيْثَ، فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ سَبْعًا، وَشَكَا النَّاسُ كَثْرَةَ الْمَطَرِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ فَانْحَدَرَتِ السَّحَابَةُ عَنْ رَأْسِهِ، فَسُقُوا النَّاسُ حَوْلَهُمْ‏.‏

ترجمه

محمد بن کثیر از سفیان برای ما حدیث کرد، منصور و اعمش از ابوالضحی، از مسروق روایت کردند که گفت: نزد ابن مسعود رفتم، او گفت: همانا قریش در پذیرش اسلام سستی کردند، پس پیامبر ﷺ علیه آنان دعا کرد و آنها به قحطی یک‌ساله مبتلا شدند تا اینکه بسیاری از آنان هلاک گشتند و مردار و استخوان خوردند. سپس ابوسفیان نزد ایشان آمد و گفت: ای محمد! تو آمده‌ای تا به صله رحم فرمان دهی، در حالی که قوم تو در حال نابودی است؛ پس خدا را بخوان. آنگاه ایشان این آیه را تلاوت فرمودند: {پس منتظر روزی باش که آسمان دود آشکاری بیاورد}. سپس آنان دوباره به کفر خود بازگشتند، و این همان قول خدای متعال است: {روزی که ما انتقام بزرگ را می‌گیریم} که روز جنگ بدر بود. راوی گفت: اسباط از منصور افزود: سپس رسول الله ﷺ دعا کردند و هفت روز پیوسته باران بر آنان بارید. مردم از زیادی باران شکایت کردند، پس ایشان فرمودند:

«خدایا! پیرامون ما باران بده، نه بر سر ما.» ابر از بالای سر ایشان کنار رفت و مردمِ اطرافشان سیراب شدند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ برای باران دعا کرد و از بارندگیِ زیان‌بار و بیش از اندازه پناه خواست.

پیشینه و سبب بیان

قریش پس از آنکه پیامبر ﷺ علیه آنان دعا کرده بود، گرفتار خشکسالی شدند. ابوسفیان از او خواست از خدا یاری بخواهد؛ پس از بارانی که هفت روز ادامه یافت، پیامبر ﷺ دعا کرد باران در اطراف آنان ببارد، نه بر سرشان.

توضیح واژه‌های دشوار
استسقاء

درخواست باران از خدا، معمولاً با دعا یا نمازی ویژه.

غیث

بارانی که مایه یاری و گشایش می‌شود.

گرفتِ بزرگ

عذابی سخت؛ ابن‌مسعود در اینجا این آیه را به روز بدر مربوط می‌داند.

برداشت‌های عالمان

ابن‌مسعود آیات سوره دخان را به قحطی در میان قریش و نبرد بدر پیوند می‌دهد. عالمان از دعای «در اطراف ما، نه بر ما» چنین برداشت می‌کنند که می‌توان از خدا باران خواست و هم‌زمان از زیان بارانِ بیش از اندازه به او پناه برد. این روایت همچنین می‌آموزد که پیامبر ﷺ هنگام درخواست کمک، حتی به کسانی که پیش‌تر با او جنگیده بودند، مهربانی نشان داد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگامی که خشکسالی یا گرفتاری دیگری مردم را دربرمی‌گیرد، از خدا روزی و گشایش بخواهید.
  2. اگر باران زیان‌بار شد، مانند پیامبر ﷺ از خدا گشایش و حفاظت بخواهید.
  3. به نیازمندان مهربانی کنید و یاری‌شان دهید، حتی اگر پیش‌تر میان شما اختلاف بوده است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.