استسقاء · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1033

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: استسقاء
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ أَصَابَتِ النَّاسَ سَنَةٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكَ الْمَالُ وَجَاعَ الْعِيَالُ، فَادْعُ اللَّهَ لَنَا أَنْ يَسْقِيَنَا‏.‏ قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ، وَمَا فِي السَّمَاءِ قَزَعَةٌ، قَالَ فَثَارَ سَحَابٌ أَمْثَالُ الْجِبَالِ، ثُمَّ لَمْ يَنْزِلْ عَنْ مِنْبَرِهِ حَتَّى رَأَيْتُ الْمَطَرَ يَتَحَادَرُ عَلَى لِحْيَتِهِ، قَالَ فَمُطِرْنَا يَوْمَنَا ذَلِكَ، وَفِي الْغَدِ وَمِنْ بَعْدِ الْغَدِ وَالَّذِي يَلِيهِ إِلَى الْجُمُعَةِ الأُخْرَى، فَقَامَ ذَلِكَ الأَعْرَابِيُّ أَوْ رَجُلٌ غَيْرُهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَهَدَّمَ الْبِنَاءُ وَغَرِقَ الْمَالُ، فَادْعُ اللَّهَ لَنَا‏.‏ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ وَقَالَ ‏ "‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَمَا جَعَلَ يُشِيرُ بِيَدِهِ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ السَّمَاءِ إِلاَّ تَفَرَّجَتْ حَتَّى صَارَتِ الْمَدِينَةُ فِي مِثْلِ الْجَوْبَةِ، حَتَّى سَالَ الْوَادِي ـ وَادِي قَنَاةَ ـ شَهْرًا‏.‏ قَالَ فَلَمْ يَجِئْ أَحَدٌ مِنْ نَاحِيَةٍ إِلاَّ حَدَّثَ بِالْجَوْدِ‏.‏

ترجمه

محمد بن مقاتل به ما حدیث کرد و گفت: عبدالله بن مبارک به ما خبر داد و گفت: اوزاعی به ما خبر داد و گفت: اسحاق بن عبدالله بن ابی طلحه انصاری به ما حدیث کرد و گفت: انس بن مالک برایم حدیث کرد و گفت: در دوران رسول خدا ﷺ مردم دچار خشکسالی شدند. در حالی که رسول خدا ﷺ روز جمعه بر فراز منبر مشغول ایراد خطبه بودند، مردی بادیه‌نشین برخاست و عرض کرد:

«ای رسول خدا! دام‌ها تلف شده‌اند و خانواده‌ها گرسنه‌اند، پس از خداوند بخواهید که به ما باران دهد.» راوی می‌گوید: سپس رسول خدا ﷺ دستان خود را بالا بردند، در حالی که هیچ تکه ابری در آسمان نبود. سپس ابرهایی همچون کوه‌ها پدیدار شدند و ایشان از منبر پایین نیامدند مگر اینکه دیدم آب باران از محاسنشان سرازیر است. راوی می‌گوید: آن روز، فردا، پس‌فردا و تا جمعه بعد باران بارید. آنگاه همان مرد بادیه‌نشین یا شخص دیگری برخاست و گفت: «ای رسول خدا! ساختمان‌ها خراب شده و اموال زیر آب رفته‌اند، پس برای ما از خداوند دعا کنید.» رسول خدا ﷺ دستان خود را بلند کردند و فرمودند: «خدایا! باران را در اطراف ما بباران، نه بر سر ما.» راوی می‌گوید: هر سوی از آسمان را که ایشان با دست اشاره می‌کردند، ابرها کنار می‌رفتند تا اینکه مدینه مانند حفره‌ای روشن و صاف شد، اما وادی قنات یک ماه تمام جریان داشت. هیچ‌کس از هیچ سمتی نمی‌آمد مگر اینکه از باران فراوان خبر می‌داد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ باران خواست و سپس برای رفع بارشِ بیش از حد دعا کرد.

پیشینه و سبب بیان

انس بن مالک روایت می‌کند که مردم دچار خشکسالی شدند. هنگام خطبهٔ جمعه، مردی بادیه‌نشین درخواست باران کرد؛ اما وقتی بارندگی ادامه یافت و زیان به بار آورد، پیامبر ﷺ از خدا خواست باران را به اطراف مدینه بفرستد، نه بر خود آن.

توضیح واژه‌های دشوار
استسقاء

درخواست باران از خدا، از جمله با دعا.

منبر

جایگاه یا سکویی در مسجد که امام بر آن خطبه می‌خواند.

قَنات

نام دره‌ای در نزدیکی مدینه که به گفتهٔ انس، باران در آن پیوسته جاری بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که می‌توان هنگام خطبهٔ جمعه از خدا باران خواست و امام در این هنگام دست‌هایش را بلند کند. دعا را می‌توان متناسب با شرایط تغییر داد: نخست برای باران دعا کرد و اگر بارشِ بیش از حد زیان‌بار شد، خواست که باران به اطراف مردم ببارد، نه بر آنان. این روایت تأکید می‌کند که باران و گشایش در نهایت از سوی خداست.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام خشکسالی یا نیازهای دیگر از خدا یاری بخواهید و هم‌زمان برای محافظت از مردم و حیوانات اقدامات عملی انجام دهید.
  2. وقتی نعمتی زیان‌بار می‌شود، از خدا گشایش بخواهید و کمک خود را متوجه آسیب‌دیدگان کنید.
  3. دعای خود را با شرایط هماهنگ کنید و بدانید که گشایش در نهایت از جانب خداست.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.