کسوف و خسوف · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1046

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کسوف و خسوف
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aisha

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ، فَكَبَّرَ فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِرَاءَةً طَوِيلَةً، ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ‏.‏ فَقَامَ وَلَمْ يَسْجُدْ، وَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً، هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى، ثُمَّ كَبَّرَ وَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ‏.‏ ثُمَّ سَجَدَ، ثُمَّ قَالَ فِي الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ مِثْلَ ذَلِكَ، فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ، وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ، ثُمَّ قَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏ "‏ هُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ يُحَدِّثُ كَثِيرُ بْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ يُحَدِّثُ يَوْمَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ حَدِيثِ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ‏.‏ فَقُلْتُ لِعُرْوَةَ إِنَّ أَخَاكَ يَوْمَ خَسَفَتْ بِالْمَدِينَةِ لَمْ يَزِدْ عَلَى رَكْعَتَيْنِ مِثْلَ الصُّبْحِ‏.‏ قَالَ أَجَلْ لأَنَّهُ أَخْطَأَ السُّنَّةَ‏.‏

ترجمه

یحیی بن بُکیر برای ما حدیث کرد و گفت: لیث برایم حدیث کرد، از عقیل، از ابن شهاب؛ و نیز احمد بن صالح برایم حدیث کرد و گفت: عنبسه برای ما حدیث کرد و گفت: یونس برای ما حدیث کرد، از ابن شهاب؛ عروه برایم حدیث کرد، از عایشه همسر پیامبر ﷺ که فرمود: در زمان حیات پیامبر ﷺ خورشید گرفت. ایشان به مسجد رفتند و مردم پشت سرشان صف بستند. ایشان تکبیر گفتند و رسول الله ﷺ قرائتی طولانی کردند، سپس تکبیر گفته و رکوعی طولانی نمودند. آنگاه فرمودند:

«سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ». سپس بدون اینکه سجده کنند، برخاستند و قرائتی طولانی کردند که کوتاه‌تر از قرائت اول بود. دوباره تکبیر گفته و رکوعی طولانی کردند که کوتاه‌تر از رکوع اول بود و فرمودند: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ». سپس سجده کردند و در رکعت دوم نیز همین کار را انجام دادند؛ بدین ترتیب چهار رکوع و چهار سجده را کامل کردند. پیش از آنکه نماز تمام شود، خورشید باز شد. سپس ایشان برخاستند و خداوند را چنان‌که شایسته‌ی اوست ثنا گفتند و فرمودند: «این دو (خورشید و ماه) دو نشانه از نشانه‌های خداوند هستند و به خاطر مرگ یا زندگی کسی نمی‌گیرند. پس هرگاه آن‌ها را دیدید، به سوی نماز بشتابید.» کثیر بن عباس بسیار نقل می‌کرد که عبدالله بن عباس رضی الله عنهما در روزی که خورشید گرفت، همانند حدیث عروه از عایشه سخن می‌گفت. من به عروه گفتم: «برادرت در روزی که در مدینه خورشید گرفت، بیش از دو رکعت مانند نماز صبح نخواند.» او پاسخ داد: «آری، زیرا او سنت را اشتباه کرده بود.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام خورشیدگرفتگی، پیامبر ﷺ نمازی با شیوه‌ای ویژه به‌جا آورد.

پیشینه و سبب بیان

در زمان زندگی پیامبر ﷺ خورشیدگرفتگی رخ داد. ایشان به مسجد رفت و نماز را امامت کرد؛ خورشیدگرفتگی پیش از پایان نماز برطرف شد.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

یک واحد نماز که شامل ایستادن، رکوع و سجده است.

تکبیر

گفتن «الله اکبر»؛ یعنی الله بزرگ‌تر است.

سَمِعَ اللهُ لِمَن حَمِدَه

ذکری هنگام برخاستن از رکوع: الله کسی را که او را ستایش کند، می‌شنود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که نماز خورشیدگرفتگی، مطابق سنتِ بیان‌شده، در هر رکعت دو قرائت و دو رکوع دارد و پس از آن سجده‌ها انجام می‌شود. هر چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این نماز را مشروع می‌دانند، هرچند در برخی جزئیاتِ شیوهٔ اجرا و حکم فقهی آن اختلاف دارند. متن همچنین می‌آموزد که گرفتگی‌ها از نشانه‌های الله هستند و نباید آن‌ها را به تولد یا وفات کسی نسبت داد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام خورشیدگرفتگی یا ماه‌گرفتگی، نمازِ مقرر را به‌جا آور و در عبادت به الله روی آور.
  2. شیوهٔ نقل‌شدهٔ نماز را با دقت بیاموز تا در عمل از سنت پیروی کنی.
  3. گرفتگی را به تولد یا وفات کسی نسبت نده؛ بلکه به یاد داشته باش که آن نشانه‌ای از الله است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.