مقدمه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1091

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: مقدمه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Umar

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ فِي السَّفَرِ يُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ الْعِشَاءِ‏.‏ قَالَ سَالِمٌ وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَفْعَلُهُ إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ‏.‏ وَزَادَ اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَالِمٌ كَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ بِالْمُزْدَلِفَةِ‏.‏ قَالَ سَالِمٌ وَأَخَّرَ ابْنُ عُمَرَ الْمَغْرِبَ، وَكَانَ اسْتُصْرِخَ عَلَى امْرَأَتِهِ صَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدٍ فَقُلْتُ لَهُ الصَّلاَةُ‏.‏ فَقَالَ سِرْ‏.‏ فَقُلْتُ الصَّلاَةُ‏.‏ فَقَالَ سِرْ‏.‏ حَتَّى سَارَ مِيلَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةً ثُمَّ نَزَلَ فَصَلَّى ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَعْجَلَهُ السَّيْرُ يُؤَخِّرُ الْمَغْرِبَ، فَيُصَلِّيهَا ثَلاَثًا ثُمَّ يُسَلِّمُ، ثُمَّ قَلَّمَا يَلْبَثُ حَتَّى يُقِيمَ الْعِشَاءَ فَيُصَلِّيَهَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يُسَلِّمُ، وَلاَ يُسَبِّحُ بَعْدَ الْعِشَاءِ حَتَّى يَقُومَ مِنْ جَوْفِ اللَّيْلِ‏.‏

ترجمه

ابوالیمان برای ما حدیث کرد و گفت: شعیب از زهری به ما خبر داد، او گفت: سالم به من خبر داد، از عبدالله بن عمر — رضي الله عنهما — که گفت: رسول خدا ﷺ را دیدم که هرگاه در سفر عجله داشتند، نماز مغرب را به تأخیر می‌انداختند تا آن را با نماز عشا جمع کنند. سالم گفت: عبدالله بن عمر نیز هرگاه در سفر عجله داشت، همین کار را انجام می‌داد. لیث افزود و گفت: یونس از ابن شهاب برایم حدیث کرد، او گفت: سالم بیان کرد که عبدالله بن عمر — رضي الله عنهما — در مزدلفه نماز مغرب و عشا را جمع می‌کرد. سالم گفت: عبدالله بن عمر نماز مغرب را به تأخیر انداخت زیرا در آن هنگام خبر فوت همسرش صفیه بنت ابی عبید به او رسید. به او گفتم:

«وقت نماز است.» فرمود: «حرکت کن.» دوباره گفتم: «وقت نماز است.» فرمود: «حرکت کن.» تا اینکه دو یا سه میل راه پیمودیم، سپس پیاده شد و نماز خواند و فرمود: «پیامبر ﷺ را دیدم که وقتی در سفر عجله داشتند، بدین گونه نماز می‌خواندند.» عبدالله بن عمر همچنین گفت: پیامبر ﷺ را دیدم که چون در سفر عجله داشتند، نماز مغرب را به تأخیر می‌انداختند و سه رکعت آن را خوانده و سلام می‌دادند، سپس اندکی درنگ کرده و اقامه عشا گفته می‌شد و دو رکعت آن را خوانده و سلام می‌دادند؛ و پس از عشا هیچ نماز نافله‌ای نمی‌خواندند تا اینکه در نیمه شب برای تهجد برمی‌خاستند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام شتاب در سفر، پیامبر ﷺ نماز مغرب و عشا را با هم خواند.

پیشینه و سبب بیان

ابن‌عمر هنگامی که در راه خبر درگذشت همسرش صفیه بنت ابی‌عبید را دریافت کرد، نماز مغرب را به تأخیر انداخت. وقتی از او خواسته شد نماز بخواند، تصمیم گرفت به سفر ادامه دهد و بعداً نمازها را به همان شیوه‌ای ادا کرد که دیده بود پیامبر ﷺ هنگام شتاب در سفر انجام می‌داد.

توضیح واژه‌های دشوار
مغرب

نماز واجب عصرگاهی که سه رکعت دارد.

عشا

نماز واجب شب؛ مسافر این نماز را شکسته و در دو رکعت می‌خواند.

جمع میان دو نماز

خواندن دو نماز در محدودهٔ رخصت سفر، با به‌تأخیر انداختن یکی یا جلو انداختن دیگری.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که مسافر می‌تواند هنگامی که شرایط سفر شتاب را ایجاب می‌کند، مغرب و عشا را با هم بخواند. شکل بیان‌شده، جمع تأخیری است: نماز مغرب تا وقت عشا به تأخیر می‌افتد و سپس ابتدا مغرب و پس از آن عشا به‌صورت شکسته خوانده می‌شود. مذاهب فقهی شرایط دقیق و موقعیت‌های مجاز برای جمع را بررسی می‌کنند و دربارهٔ آن‌ها اختلاف‌نظر دارند؛ این روایت سفر را دلیلی معتبر می‌داند و تأکید می‌کند که هر نماز تعداد رکعت‌های خود را حفظ می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در سفر، زمان نمازها و استراحت را برنامه‌ریزی کنید و اگر شرایط شتاب را ایجاب می‌کند، از رخصت جمع مغرب و عشا استفاده کنید.
  2. هنگام جمع، تعداد مقرر رکعت‌ها را حفظ کنید: سه رکعت برای مغرب و برای مسافر دو رکعت برای عشا.
  3. در شرایط جمع، از احکام مذهب فقهی خود پیروی کنید و نماز واجب را بدون دلیل معتبر به تأخیر نیندازید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.