زکات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 1478

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: زکات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَهْطًا وَأَنَا جَالِسٌ فِيهِمْ قَالَ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ رَجُلاً لَمْ يُعْطِهِ، وَهُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَىَّ، فَقُمْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلاَنٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُرَاهُ مُؤْمِنًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوْ مُسْلِمًا ‏"‏ قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلاً ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ فِيهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ مَا لَكَ عَنْ فُلاَنٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُرَاهُ مُؤْمِنًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوْ مُسْلِمًا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلاً ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ فِيهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلاَنٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُرَاهُ مُؤْمِنًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوْ مُسْلِمًا ـ يَعْنِي فَقَالَ ـ إِنِّي لأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْهُ، خَشْيَةَ أَنْ يُكَبَّ فِي النَّارِ عَلَى وَجْهِهِ ‏"‏‏.‏ وَعَنْ أَبِيهِ عَنْ صَالِحٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ هَذَا فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ فَجَمَعَ بَيْنَ عُنُقِي وَكَتِفِي ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَقْبِلْ أَىْ سَعْدُ إِنِّي لأُعْطِي الرَّجُلَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ‏{‏فَكُبْكِبُوا‏}‏ قُلِبُوا ‏{‏مُكِبًّا‏}‏ أَكَبَّ الرَّجُلُ إِذَا كَانَ فِعْلُهُ غَيْرَ وَاقِعٍ عَلَى أَحَدٍ، فَإِذَا وَقَعَ الْفِعْلُ قُلْتَ كَبَّهُ اللَّهُ لِوَجْهِهِ، وَكَبَبْتُهُ أَنَا‏.‏

ترجمه

محمد بن غریر زهری به ما حدیث کرد، یعقوب بن ابراهیم از پدرش، از صالح بن کیسان، از ابن شهاب روایت نمود. او گفت: عامر بن سعد از پدرش به من خبر داد که گفت: رسول الله ﷺ میان گروهی از مردم مالی را تقسیم کردند و من نیز در میان آنان نشسته بودم. رسول الله ﷺ مردی را که نزد من محبوب‌ترینِ آن جمع بود، نادیده گرفتند و چیزی به او ندادند. پس برخاستم و نزد رسول الله ﷺ رفتم و آهسته گفتم:

«چرا فلانی را رها کردید؟ به خدا سوگند من او را مؤمن می‌دانم.» فرمودند: «یا فقط مسلمان؟» اندکی سکوت کردم، اما آنچه درباره او می‌دانستم بر من غلبه کرد و دوباره گفتم: «ای رسول الله ﷺ! چرا فلانی را رها کردید؟ به خدا سوگند من او را مؤمن می‌دانم.» فرمودند: «یا فقط مسلمان؟» باز اندکی سکوت کردم، ولی دانسته‌هایم درباره او بار دیگر مرا وادار به سخن کرد. گفتم: «ای رسول الله ﷺ! چرا فلانی را رها کردید؟ به خدا سوگند من او را مؤمن می‌دانم.» فرمودند: «یا فقط مسلمان.» سپس رسول الله ﷺ فرمودند: «من به مردی عطا می‌کنم در حالی که دیگری نزد من محبوب‌تر از اوست، از بیم آنکه او به رو در آتش افکنده شود.» و از پدرش، از صالح، از اسماعیل بن محمد روایت شده است که گفت: شنیدم پدرم این حدیث را نقل می‌کرد و در روایت خود افزود: رسول الله ﷺ دستشان را زدند و گردن و شانه‌ام را به هم فشردند و فرمودند: «ای سعد! بشنو، من به مردی عطا می‌کنم...» ابوعبدالله گفته است: «فَکُبْکِبُوا» یعنی واژگون شدند، و «مُکِبًّا» یعنی به رو افتادن. وقتی فعل کسی بر شخص خاصی واقع نشود «أَکَبَّ» گفته می‌شود، اما چون فعل واقع گردد، می‌گویند «خداوند او را به رو افکند» یا «من او را به رو افکندم».

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ گاهی برای پاسداری از ایمان کسی به او کمک می‌کرد، نه از روی ترجیح شخصی.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

صدقهٔ واجبی که بر اساس احکام اسلامی به گروه‌های تعیین‌شده پرداخت می‌شود.

«یا مسلمانی»

پیامبر ﷺ میان تسلیم ظاهری در برابر اسلام و ایمان عمیق‌تری که در دل جای دارد تفاوت گذاشت.

بر چهره‌اش در آتش دوزخ افکنده شود

هشداری جدی دربارهٔ خطر ترک اسلام و در پی آن گرفتار عذاب شدن.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که رهبر هنگام تقسیم اموال می‌تواند وضعیت افراد و هدف بخشش را در نظر بگیرد. ممکن است بخششی برای جلب دل کسی یا استوار نگه‌داشتن او در ایمان انجام شود، حتی اگر بخشنده شخص دیگری را بیشتر دوست داشته باشد. عبارت «یا مسلمانی» نیز می‌آموزد که نباید بدون آگاهی، مردم را مؤمنانی کامل دانست: اسلام ظاهری قابل مشاهده است، اما حقیقت کامل ایمان در دل را خداوند می‌داند. این حدیث به‌تنهایی اجازه نمی‌دهد زکات واجب به‌دلخواه تقسیم شود؛ احکام جاری و گروه‌های مستحق همچنان ملاک‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. دربارهٔ ایمان درونی کسی با قطعیت داوری نکنید؛ دربارهٔ آنچه تنها خداوند کاملاً می‌داند با احتیاط سخن بگویید.
  2. با حکمت حمایت کنید: گاهی بخشش به کسی کمک می‌کند تا استوار بماند.
  3. صدقهٔ واجب را مطابق احکام تقسیم کنید و هم‌زمان نیازهای دریافت‌کنندگان را در نظر بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.