Sahih al-Bukhari، حدیث 2215
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَآن را به البخاري روایت کرد
- 2أَبُو عَاصِمٍ
- 3ابْنُ جُرَيْجٍ
- 4مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ
- 5نَافِعٍ
- 6ابْنِ عُمَرَ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَرَجَ ثَلاَثَةٌ يَمْشُونَ فَأَصَابَهُمُ الْمَطَرُ، فَدَخَلُوا فِي غَارٍ فِي جَبَلٍ، فَانْحَطَّتْ عَلَيْهِمْ صَخْرَةٌ. قَالَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ادْعُوا اللَّهَ بِأَفْضَلِ عَمَلٍ عَمِلْتُمُوهُ. فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ، إِنِّي كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَرْعَى، ثُمَّ أَجِيءُ فَأَحْلُبُ، فَأَجِيءُ بِالْحِلاَبِ فَآتِي بِهِ أَبَوَىَّ فَيَشْرَبَانِ، ثُمَّ أَسْقِي الصِّبْيَةَ وَأَهْلِي وَامْرَأَتِي، فَاحْتَبَسْتُ لَيْلَةً. فَجِئْتُ فَإِذَا هُمَا نَائِمَانِ ـ قَالَ ـ فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَالصِّبِيْةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ رِجْلَىَّ، فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمَا، حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ. قَالَ فَفُرِجَ عَنْهُمْ. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ أُحِبُّ امْرَأَةً مِنْ بَنَاتِ عَمِّي كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرَّجُلُ النِّسَاءَ، فَقَالَتْ لاَ تَنَالُ ذَلِكَ مِنْهَا حَتَّى تُعْطِيَهَا مِائَةَ دِينَارٍ. فَسَعَيْتُ فِيهَا حَتَّى جَمَعْتُهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ. فَقُمْتُ وَتَرَكْتُهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فُرْجَةً، قَالَ فَفَرَجَ عَنْهُمُ الثُّلُثَيْنِ. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقٍ مِنْ ذُرَةٍ فَأَعْطَيْتُهُ، وَأَبَى ذَاكَ أَنْ يَأْخُذَ، فَعَمَدْتُ إِلَى ذَلِكَ الْفَرَقِ، فَزَرَعْتُهُ حَتَّى اشْتَرَيْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَعْطِنِي حَقِّي. فَقُلْتُ انْطَلِقْ إِلَى تِلْكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا، فَإِنَّهَا لَكَ. فَقَالَ أَتَسْتَهْزِئُ بِي. قَالَ فَقُلْتُ مَا أَسْتَهْزِئُ بِكَ وَلَكِنَّهَا لَكَ. اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا. فَكُشِفَ عَنْهُمْ ".
یعقوب بن ابراهیم به ما حدیث نقل کرد، ابوعاصم به ما نقل کرد، ابن جریج ما را خبر داد و گفت: موسی بن عقبه مرا خبر داد، از نافع، از ابن عمر رضی الله عنهما، از پیامبر ﷺ که فرمودند:
«سه نفر در حال راه رفتن بودند که باران بر آنان باریدن گرفت، پس وارد غاری در کوه شدند، آنگاه سنگی بزرگ بر دهانه غار فرو افتاد. راوی گفت: برخی از آنان به یکدیگر گفتند: خداوند را با بهترین عملی که انجام دادهاید بخوانید. یکی از آنان گفت: خدایا! من پدر و مادری پیر داشتم، معمولاً برای چراندن دام بیرون میرفتم، سپس باز میگشتم و شیر میدوشیدم و ظرف شیر را نزد پدر و مادرم میآوردم تا مینوشیدند، آنگاه به کودکان، خانواده و همسرم مینوشاندم. یک شب معطل شدم، وقتی آمدم دیدم هر دو خوابیدهاند. راوی گفت: خوش نداشتم آنان را بیدار کنم، در حالی که کودکان از گرسنگی در پای من ناله میکردند. این رویه من و آنان ادامه داشت تا سپیده دمید. خدایا! اگر میدانی که من این کار را تنها برای طلب رضای تو انجام دادم، پس این سنگ را کمی از ما دور کن تا آسمان را ببینیم. راوی گفت: پس سنگ کمی از آنان دور شد. دومی گفت: خدایا! اگر میدانی که من عاشق دختر عمویم بودم، آنچنان که مردی زنی را دوست دارد، و او گفت: به مرادت نمیرسی مگر اینکه صد دینار به او بدهی. پس من تلاش کردم تا آن مبلغ را جمع نمودم، و چون میان پاهایش نشستم، گفت: از خدا بترس و این مهر را جز به حقش نگشای. پس برخاستم و او را رها کردم. اگر میدانی که من این کار را برای طلب رضای تو انجام دادم، پس این سنگ را از ما دور کن. راوی گفت: پس دو سوم سنگ از آنان دور شد. سومی گفت: خدایا! اگر میدانی که من کارگری را با یک فَرَق ارزن اجیر کردم و آن را به او دادم، اما او از گرفتنش امتناع ورزید، پس من آن ارزن را کاشتم تا اینکه از محصول آن گاوها و چوپانشان را خریدم. سپس او آمد و گفت: ای بنده خدا! حقم را بده. گفتم: برو پیش آن گاوها و چوپانشان، زیرا همه آنها مال توست. گفت: آیا مرا مسخره میکنی؟ راوی گفت: گفتم: تو را مسخره نمیکنم، بلکه همه آنها مال توست. خدایا! اگر میدانی که من این کار را برای طلب رضای تو انجام دادم، پس این سنگ را از ما بردار. پس سنگ کاملاً از دهانه غار کنار رفت.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
Oprechte goede daden kunnen een middel zijn waardoor Allah nood verlicht.
Een uitdrukking voor handelen met oprechte intentie, op zoek naar Allahs welbehagen.
Een beeldende verwijzing naar het hebben van seksuele gemeenschap; de vrouw wees erop dat dit alleen op wettige wijze mocht.
Een oude maat voor graan; de arbeider had recht op de afgesproken hoeveelheid.
Klassieke geleerden leiden hieruit af dat men oprechte goede daden als middel mag noemen in smeekbeden, terwijl de hulp en uitkomst van Allah komen. De drie voorbeelden benadrukken eerbied voor ouders, het nalaten van verboden seks uit godsvrees en het zorgvuldig nakomen van andermans rechten. Geleerden wijzen ook op de plicht om loon eerlijk te betalen en op de verdienste van iemand die het loon van een werknemer vrijwillig laat groeien en die volledige groei aan hem overdraagt. Het verhaal leert niet dat een goede daad Allah verplicht tot een bepaalde uitkomst: de mannen vragen Hem nederig om hulp.
- Behandel je ouders met zorg en aandacht, ook als dat ongemak met zich meebrengt.
- Laat een verboden handeling uit godsvrees achterwege, zelfs wanneer je er sterk naar verlangt.
- Betaal het afgesproken loon volledig en ga uiterst zorgvuldig om met andermans bezit.
Deze overlevering benadrukt dat daden omwille van Allah worden verricht; de hadith over intenties verduidelijkt het belang van de bedoeling achter een daad.
Sahih al-Bukhari · #2213 (Sahih)Deze sahih-overlevering uit hetzelfde boek biedt aanvullende context over eerlijke handel en het respecteren van rechten.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.