Sahih al-Bukhari، حدیث 2289
روایتشده توسط Salama ibn al-Akwa. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَآن را به البخاري روایت کرد
- 2يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ
- 3سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ
- 4رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ، فَقَالُوا صَلِّ عَلَيْهَا. فَقَالَ " هَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ ". قَالُوا لاَ. قَالَ " فَهَلْ تَرَكَ شَيْئًا ". قَالُوا لاَ. فَصَلَّى عَلَيْهِ ثُمَّ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ أُخْرَى، فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، صَلِّ عَلَيْهَا. قَالَ " هَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ ". قِيلَ نَعَمْ. قَالَ " فَهَلْ تَرَكَ شَيْئًا ". قَالُوا ثَلاَثَةَ دَنَانِيرَ. فَصَلَّى عَلَيْهَا، ثُمَّ أُتِيَ بِالثَّالِثَةِ، فَقَالُوا صَلِّ عَلَيْهَا. قَالَ " هَلْ تَرَكَ شَيْئًا ". قَالُوا لاَ. قَالَ " فَهَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ ". قَالُوا ثَلاَثَةُ دَنَانِيرَ. قَالَ " صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ". قَالَ أَبُو قَتَادَةَ صَلِّ عَلَيْهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَعَلَىَّ دَيْنُهُ. فَصَلَّى عَلَيْهِ.
مکی بن ابراهیم به ما حدیث کرد، یزید بن ابی عبید به ما حدیث کرد، از سلمه بن اکوع رضی الله عنه که گفت: نزد پیامبر ﷺ نشسته بودیم که جنازهای را آوردند و گفتند:
«بر او نماز بخوانید.» ایشان پرسیدند: «آیا بدهی دارد؟» گفتند: «خیر.» فرمودند: «آیا مالی بر جای گذاشته است؟» گفتند: «خیر.» پس بر او نماز خواندند. سپس جنازه دیگری آوردند و گفتند: «ای رسول خدا! بر او نماز بخوانید.» ایشان پرسیدند: «آیا بدهی دارد؟» گفتند: «بله.» فرمودند: «آیا مالی بر جای گذاشته است؟» گفتند: «سه دینار.» پس بر او نیز نماز خواندند. آنگاه جنازه سومی را آوردند و گفتند: «بر او نماز بخوانید.» ایشان پرسیدند: «آیا مالی بر جای گذاشته است؟» گفتند: «خیر.» فرمودند: «آیا بدهی دارد؟» گفتند: «سه دینار.» ایشان فرمودند: «بر همراهتان نماز بخوانید.» ابوقتاده عرض کرد: «ای رسول خدا! شما بر او نماز بخوانید و بدهیاش بر عهده من.» پس ایشان بر او نماز خواندند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ پس از آنکه ابوقتاده پرداخت بدهی را بر عهده گرفت، برای بدهکاری نماز خواند.
مراسم تشییع یا پیکر مسلمان درگذشته؛ در اینجا منظور نماز خواندن برای متوفی است.
سکهای طلا که در آن زمان بهعنوان پول به کار میرفت.
تعهد کردن به پرداخت بدهیِ باقیماندهٔ شخصی دیگر.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که بدهی باید جدی گرفته شود و طلبکاران حق دارند بدهی را از ترکهٔ متوفی دریافت کنند. پیامبر ﷺ با رفتار خود نشان داد که بدهی پرداختنشده اهمیت زیادی دارد؛ اما در این مورد، تعهد ابوقتاده مانع را برطرف کرد. چهار مذهب فقهی اهل سنت شرایط بر عهده گرفتن بدهی را بررسی میکنند؛ در فقه، هنگامی که طلب با رعایت شرایط مربوط به بدهکار دیگری منتقل شود، به آن حواله میگویند. این حدیث مجوزی برای سرزنش بدهکاران یا خانوادههایشان نیست.
- بدهیها و توافقهای بازپرداخت را در زمان حیات روشن کنید و آنها را مکتوب نگه دارید.
- در رسیدگی به ترکه، بدهیهای باقیمانده را بررسی کنید و پیش از تقسیم داراییها، آنها را از ترکه بپردازید.
- تنها زمانی برای پرداخت بدهی کسی کمک پیشنهاد دهید که تعهد را درک میکنید و واقعاً توان انجام آن را دارید.
این روایت نیز به مسئولیتهای مربوط به بدهی و نماز خواندن برای متوفی میپردازد.
Sahih al-Bukhari · #2288 (Sahih)این حدیث ابوهریره نیز دربارهٔ برخورد پیامبر ﷺ با بدهیهای درگذشتگان است.
Sahih al-Bukhari · #2127 (Sahih)این روایت شرح میدهد که پیامبر ﷺ به تعهدات مالیِ بهجامانده از متوفی توجه میکرد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.