Sahih al-Bukhari، حدیث 2291
روایتشده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Huraira
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَّهُ ذَكَرَ رَجُلاً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ سَأَلَ بَعْضَ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنْ يُسْلِفَهُ أَلْفَ دِينَارٍ، فَقَالَ ائْتِنِي بِالشُّهَدَاءِ أُشْهِدُهُمْ. فَقَالَ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا. قَالَ فَأْتِنِي بِالْكَفِيلِ. قَالَ كَفَى بِاللَّهِ كَفِيلاً. قَالَ صَدَقْتَ. فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى، فَخَرَجَ فِي الْبَحْرِ، فَقَضَى حَاجَتَهُ، ثُمَّ الْتَمَسَ مَرْكَبًا يَرْكَبُهَا، يَقْدَمُ عَلَيْهِ لِلأَجَلِ الَّذِي أَجَّلَهُ، فَلَمْ يَجِدْ مَرْكَبًا، فَأَخَذَ خَشَبَةً، فَنَقَرَهَا فَأَدْخَلَ فِيهَا أَلْفَ دِينَارٍ، وَصَحِيفَةً مِنْهُ إِلَى صَاحِبِهِ، ثُمَّ زَجَّجَ مَوْضِعَهَا، ثُمَّ أَتَى بِهَا إِلَى الْبَحْرِ، فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ تَسَلَّفْتُ فُلاَنًا أَلْفَ دِينَارٍ، فَسَأَلَنِي كَفِيلاً، فَقُلْتُ كَفَى بِاللَّهِ كَفِيلاً، فَرَضِيَ بِكَ، وَسَأَلَنِي شَهِيدًا، فَقُلْتُ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا، فَرَضِيَ بِكَ، وَأَنِّي جَهَدْتُ أَنْ أَجِدَ مَرْكَبًا، أَبْعَثُ إِلَيْهِ الَّذِي لَهُ فَلَمْ أَقْدِرْ، وَإِنِّي أَسْتَوْدِعُكَهَا. فَرَمَى بِهَا فِي الْبَحْرِ حَتَّى وَلَجَتْ فِيهِ، ثُمَّ انْصَرَفَ، وَهْوَ فِي ذَلِكَ يَلْتَمِسُ مَرْكَبًا، يَخْرُجُ إِلَى بَلَدِهِ، فَخَرَجَ الرَّجُلُ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، يَنْظُرُ لَعَلَّ مَرْكَبًا قَدْ جَاءَ بِمَالِهِ، فَإِذَا بِالْخَشَبَةِ الَّتِي فِيهَا الْمَالُ، فَأَخَذَهَا لأَهْلِهِ حَطَبًا، فَلَمَّا نَشَرَهَا وَجَدَ الْمَالَ وَالصَّحِيفَةَ، ثُمَّ قَدِمَ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، فَأَتَى بِالأَلْفِ دِينَارٍ، فَقَالَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ جَاهِدًا فِي طَلَبِ مَرْكَبٍ لآتِيَكَ بِمَالِكَ، فَمَا وَجَدْتُ مَرْكَبًا قَبْلَ الَّذِي أَتَيْتُ فِيهِ. قَالَ هَلْ كُنْتَ بَعَثْتَ إِلَىَّ بِشَىْءٍ قَالَ أُخْبِرُكَ أَنِّي لَمْ أَجِدْ مَرْكَبًا قَبْلَ الَّذِي جِئْتُ فِيهِ. قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ أَدَّى عَنْكَ الَّذِي بَعَثْتَ فِي الْخَشَبَةِ فَانْصَرِفْ بِالأَلْفِ الدِّينَارِ رَاشِدًا ".
ابوعبدالله گفت و لیث گفت: جعفر بن ربیعه برایم حدیث کرد، از عبدالرحمن بن هرمز، از ابوهُریره رضی الله عنه، از رسول الله ﷺ که فرمودند:
«مردی از بنیاسرائیل را یاد کرد که از مردی دیگر از بنیاسرائیل درخواست وام هزار دینار کرد. او گفت: "گواهانی بیاور تا آنان را گواه گیرم." گفت: "خداوند به عنوان گواه کافی است." گفت: "پس ضامنی بیاور." گفت: "خداوند به عنوان ضامن کافی است." گفت: "راست گفتی،" و آن مبلغ را تا سررسید معینی به او داد. سپس او از راه دریا سفر کرد و کارش را انجام داد. آنگاه جستجوی مرکبی کرد تا پیش از موعد مقرر برسد، اما مرکبی نیافت. پس چوبی برداشت و آن را تراشید و هزار دینار و نامهای به صاحب مال در آن نهاد و دهانهاش را مسدود کرد. سپس آن را به کنار دریا آورد و گفت: "بار خدایا! تو میدانی که من از فلانی هزار دینار وام گرفتم. او از من ضامن خواست، گفتم خداوند به عنوان ضامن کافی است و او به تو راضی شد. و از من گواه خواست، گفتم خداوند به عنوان گواه کافی است و او به تو راضی شد. و من بسیار کوشیدم تا مرکبی بیابم و حقش را بفرستم، ولی نتوانستم؛ و اینک آن را به تو میسپارم." سپس آن را در دریا انداخت تا در آن فرو رفت، آنگاه بازگشت و همچنان در پی یافتن مرکبی بود تا به شهر خود برسد. مردی که وام داده بود بیرون آمد تا شاید کشتیای با مال او رسیده باشد، ناگاه آن چوب را دید که مال در آن بود. آن را برای هیزم خانوادهاش برداشت، چون آن را ارّه کرد، مال و نامه را درون آن یافت. سپس وامگیرنده رسید و هزار دینار آورد و گفت: "به خدا سوگند! همواره در جستجوی مرکبی بودم تا مالت را بیاورم، ولی پیش از این مرکبی که با آن آمدم، نیافتم." گفت: "آیا چیزی برایم فرستاده بودی؟" گفت: "به تو خبر میدهم که پیش از این مرکبی که با آن آمدم، مرکبی نیافتم." گفت: "خداوند آنچه را در چوب فرستاده بودی، از جانب تو ادا کرده است؛ پس با همین هزار دینار به سلامت بازگرد."
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
بدهکار با بازپرداخت بهموقع و در حد توان خود، صداقت نشان میدهد.
سکهای طلا که در زمان این ماجرا بهعنوان پول استفاده میشد.
کسی که انجام یک تعهد را بر عهده میگیرد.
تاریخ توافقشده برای بازپرداخت بدهی.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که وام با سررسید مشخص جایز است و باید توافقها و حقوق را با دقت رعایت کرد. بدهکار باید صادقانه برای بازپرداخت تلاش کند؛ این داستان اعتماد او به خدا را میستاید، اما انداختن پول در دریا را به روشی عمومی برای پرداخت بدهی تبدیل نمیکند. چهار مذهب فقهی اهلسنت نیز بر اهمیت پرداخت بدهیها و پایبندی به توافقهای معتبر تأکید دارند.
- هنگام گرفتن وام، دربارهٔ شرایط روشن و موعد بازپرداختی واقعبینانه توافق کنید.
- بدهی خود را بهموقع بپردازید؛ اگر مانعی پیش آمد، فوراً با طلبکار تماس بگیرید.
- به خدا توکل کنید و همزمان هر کاری را که در توان دارید برای انجام تعهداتتان انجام دهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.