Sahih al-Bukhari، حدیث 2307
روایتشده توسط Miswar ibn Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Miswar ibn Makhrama
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَزَعَمَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ. فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ، وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ بِذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعُوا إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا.
سعید بن عفیر به ما حدیث کرد و گفت: لیث به من حدیث کرد و گفت: عقیل از ابن شهاب برایم حدیث کرد که عروه ادعا کرده است که مروان بن حکم و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که چون وفد قبیلهٔ هوازین پس از اسلام آوردن نزد رسول الله ﷺ آمدند، ایشان برخاستند. آنان از ایشان درخواست کردند که اموال و اسیرانشان را به آنان بازگرداند. رسول الله ﷺ به ایشان فرمودند:
«محبوبترین سخن نزد من راستگوترین آن است. پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا اسیران و یا اموال؛ و من در کار آنان تأمل کرده بودم.» رسول الله ﷺ پس از بازگشت از طائف بیش از ده شب منتظر آنان مانده بودند. چون برای آنان روشن شد که رسول الله ﷺ جز یکی از دو دسته را به آنان بازنمیگردانند، گفتند: «ما اسیرانمان را برمیگزینیم.» آنگاه رسول الله ﷺ در میان مسلمانان برخاستند و خداوند را چنانکه شایستهٔ اوست ستودند و سپس فرمودند: «اما بعد، این برادرانتان توبهکنان نزد ما آمدهاند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به آنان بازگردانم. پس هر کس از شما دوست دارد که از حق خود بگذرد و این کار را با رضایت انجام دهد، چنین کند؛ و هر کس از شما میخواهد بر سهم خود باقی بماند تا اینکه از نخستین غنیمتی که خداوند به ما عطا فرماید به او بپردازیم، چنین کند.» مردم گفتند: «ما با رضایت خاطر این امر را برای رسول الله ﷺ واگذار کردیم.» رسول الله ﷺ فرمودند: «ما نمیدانیم چه کسی از شما بدین امر راضی شده و چه کسی راضی نشده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان نظر شما را به ما برسانند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با آنان سخن گفتند، سپس نزد رسول الله ﷺ بازگشتند و به ایشان خبر دادند که همگی با رضایت و خشنودی اجازه دادهاند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ به هوازن حق انتخاب آزادانه داد و سهم هر فرد را محترم شمرد.
پس از بازگشت از طائف، هیئتی از هوازن در حالی که مسلمان شده و پشیمان بودند نزد پیامبر ﷺ آمدند. آنان خواستار بازگرداندن اموال و اسیرانشان شدند. پیامبر ﷺ به آنان حق انتخاب میان این دو گروه را داد و از مسلمانان خواست جداگانه با بازگرداندن اسیران موافقت کنند.
قبیلهای عرب که هیئتی از آن پس از مسلمانشدن، درخواست بازگرداندن اموال و اسیرانشان را مطرح کرد.
بخشی از غنیمت که به یک مسلمان تعلق گرفته بود.
نمایندگانی که از افراد قبیلهٔ خود میپرسیدند چه کسی با واگذاری سهمش موافق است.
دانشمندان از این روایت چنین برداشت میکنند که رهبر باید عادلانه و آشکارا رفتار کند، با افراد ذیربط مشورت کند و بدون رضایت آنان به حقوق مالکیتشان دستدرازی نکند. پیامبر ﷺ موافقت کلی را دلیلی بر رضایت آزادانهٔ تکتک افراد ندانست؛ بلکه از نمایندگان خواست این موضوع را بررسی کنند. همچنین روشن میشود که گذشت داوطلبانه از یک حق پسندیده است، اما نباید آن را تحمیل کرد.
- در تصمیمهای جمعی جداگانه بررسی کنید که آیا هر فرد با رضایت خود موافق است.
- گزینههای روشن در اختیار مردم بگذارید و حقوق و پیامدهای مربوط را صادقانه توضیح دهید.
- اگر از حقی میگذرید، این کار را با ارادهٔ آزاد انجام دهید، نه تحت فشار رهبر یا گروه.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.