Sahih al-Bukhari، حدیث 2308
روایتشده توسط Al-Miswar bin Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Al-Miswar bin Makhrama
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَزَعَمَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ. فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ، وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ". وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا. فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ بِذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ". فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعُوا إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ". فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا.
سعید بن عفیر به ما حدیث کرد و گفت: لیث به من حدیث کرد و گفت: عقیل از ابن شهاب برایم حدیث کرد که عروه ادعا کرده است که مروان بن حکم و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که چون وفد قبیلهٔ هوازین پس از اسلام آوردن نزد رسول الله ﷺ آمدند، ایشان برخاستند. آنان از رسول الله ﷺ درخواست کردند که اموال و اسیرانشان را به ایشان بازگرداند. رسول الله ﷺ به آنان فرمودند:
«محبوبترین سخن نزد من راستترین آن است. پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا اسیران و یا اموال؛ و من در تقسیم آنها تأمل کرده بودم.» رسول الله ﷺ پس از بازگشت از طائف بیش از ده شب منتظر آنان مانده بودند. چون برای آنان روشن شد که رسول الله ﷺ جز یکی از این دو دسته را به ایشان بازنمیگردانند، گفتند: «ما اسیرانمان را برمیگزینیم.» آنگاه رسول الله ﷺ در میان مسلمانان برخاستند و الله را چنانکه سزاوار اوست ستایش کردند، سپس فرمودند: «اما بعد! این برادرانتان توبهکنان نزد ما آمدهاند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به ایشان بازگردانم. پس هر کس از شما دوست دارد که از روی رضایت خاطر از حق خود بگذرد، چنین کند؛ و هر کس از شما میخواهد بر سهم خویش باقی بماند تا اینکه ما از نخستین غنایمی که الله به ما عطا فرماید، عوض آن را به او بپردازیم، چنین کند.» مردم پاسخ دادند: «ما با رضایت خاطر این امر را برای رسول الله ﷺ بخشیدیم.» رسول الله ﷺ فرمودند: «ما نمیدانیم چه کسی از شما بدین امر راضی شده و چه کسی راضی نشده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان نظر شما را به ما اعلام کنند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با ایشان سخن گفتند، سپس نزد رسول الله ﷺ بازگشتند و به ایشان خبر دادند که همگی با رضایت و خشنودی اجازه داده و موافقت نمودهاند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
بازگرداندن اسیران نیازمند رضایت آزادانه و روشن صاحبان حق بود.
پس از اسلامآوردن هیئت هوازن، آنان خواهان بازگرداندن اموال و اسیران خود شدند. پیامبر ﷺ به آنان حق انتخاب داد و سپس از مسلمانان خواست که داوطلبانه با بازگرداندن اسیران موافقت کنند.
کسانی که در جریان درگیری به اسارت گرفته شده بودند.
نمایندگانی که تصمیم افراد قبیلهٔ خود را ابلاغ میکردند.
اموالی که پس از درگیری بهعنوان غنیمت جنگی تقسیم میشد.
دانشمندان از این روایت چنین برداشت میکنند که نمیتوان بدون رضایت کسی از سهم او صرفنظر کرد. موافقت کلی در یک مجلس کافی نیست اگر روشن نباشد چه کسانی واقعاً رضایت دادهاند؛ ازاینرو پیامبر ﷺ از نمایندگان خواست تصمیمها را جداگانه جویا شوند. همچنین روشن میشود که نماینده، اگر اختیار داشته باشد، میتواند تصمیمی را از جانب دیگران ابلاغ کند. احکام جزئی نمایندگی و تقسیم اموال در مذاهب فقهی متفاوت است.
- پیش از آنکه از طرف دیگران از مال یا حقشان صرفنظر کنید، رضایت صریح آنان را بپرسید.
- بررسی کنید که همه واقعاً رضایت دادهاند؛ از نمایندهٔ دارای اختیار بخواهید این موضوع را با دقت روشن کند.
- برای حل اختلاف، عدالت و مهربانی را برگزینید، بیآنکه حقوق کسی را نادیده بگیرید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.