Sahih al-Bukhari، حدیث 2318
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Anas ibn Malik
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَكْثَرَ الأَنْصَارِ بِالْمَدِينَةِ مَالاً، وَكَانَ أَحَبَّ أَمْوَالِهِ إِلَيْهِ بِيْرُ حَاءَ وَكَانَتْ مُسْتَقْبِلَةَ الْمَسْجِدَ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَاءٍ فِيهَا طَيِّبٍ فَلَمَّا نَزَلَتْ {لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} قَامَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ فِي كِتَابِهِ {لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ} وَإِنَّ أَحَبَّ أَمْوَالِي إِلَىَّ بِيْرُ حَاءَ، وَإِنَّهَا صَدَقَةٌ لِلَّهِ أَرْجُو بِرَّهَا وَذُخْرَهَا عِنْدَ اللَّهِ فَضَعْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ شِئْتَ، فَقَالَ " بَخٍ، ذَلِكَ مَالٌ رَائِحٌ، ذَلِكَ مَالٌ رَائِحٌ. قَدْ سَمِعْتُ مَا قُلْتَ فِيهَا، وَأَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الأَقْرَبِينَ ". قَالَ أَفْعَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ. فَقَسَمَهَا أَبُو طَلْحَةَ فِي أَقَارِبِهِ وَبَنِي عَمِّهِ. تَابَعَهُ إِسْمَاعِيلُ عَنْ مَالِكٍ. وَقَالَ رَوْحٌ عَنْ مَالِكٍ رَابِحٌ.
یحیی بن یحیی برایم حدیث کرد و گفت: بر مالک از اسحاق بن عبدالله خواندم که او انس بن مالک رضی الله عنه را شنیده بود که میگفت: ابوطَلحه ثروتمندترین مرد انصار در مدینه بود و محبوبترین داراییاش باغ بِیرُحاء بود که روبروی مسجد قرار داشت. رسول الله ﷺ به آنجا وارد میشدند و از آب گوارای آن مینوشیدند. چون این آیه نازل شد:
«هرگز به نیکی نخواهید رسید مگر آنکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید»، ابوطَلحه برخاست و نزد رسول الله ﷺ آمد و عرض کرد: «ای رسول خدا! همانا خدای تعالی در کتابش فرموده است: "هرگز به نیکی نخواهید رسید مگر آنکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید" و همانا محبوبترین دارایی من بِیرُحاء است؛ پس آن را برای خدا صدقه دادم و امید پاداش و ذخیرهاش را نزد الله دارم. ای رسول خدا! آن را هر جا که صلاح میدانید قرار دهید.» ایشان فرمودند: «بَه بَه! این مالی سودمند است، این مالی سودمند است. آنچه دربارهاش گفتی شنیدم و نظرم این است که آن را میان خویشاوندانت تقسیم کنی.» ابوطَلحه عرض کرد: «ای رسول خدا! چنین خواهم کرد.» سپس ابوطَلحه آن را میان خویشاوندان و پسرعموهایش تقسیم کرد. اسماعیل نیز مانند او از مالک روایت کرده است. و رَوْح از مالک، رابح را ذکر کرده است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابوطلحه باغ محبوب خود را بخشید و به توصیهٔ پیامبر ﷺ آن را به خویشاوندانش اختصاص داد.
ابوطلحه باغ خود را پس از نزول این آیه بخشید: «هرگز به نیکی نمیرسید تا از آنچه دوست دارید انفاق کنید» (قرآن، ۳:۹۲).
نام باغ محبوب ابوطلحه در مدینه، روبهروی مسجد.
بخشی از مال که برای جلب خشنودی و پاداش الله بخشیده میشود.
اعضای خانوادهای که از راه پیوند خونی با شخص نسبت دارند.
عالمان از این روایت برداشت میکنند که بخشیدن مالی که برای انسان عزیز است، نشانهٔ اخلاص است و در کمکهای داوطلبانه، اگر خویشاوندان نیازمند باشند، سزاوار است در اولویت قرار گیرند. پیامبر ﷺ سخاوت ابوطلحه را ارج نهاد و دربارهٔ محل مصرف بخشش او راهنماییاش کرد. فقیهان این روایت را تشویقی به صدقه و حفظ پیوندهای خویشاوندی میدانند؛ احکام دقیق بخشش نیز تا حدی به عبارتِ بهکاررفته و شرایط بستگی دارد.
- در حد توان و با در نظر گرفتن مسئولیتهایت، برای صدقهٔ داوطلبانه چیزی را هم انتخاب کن که برایت عزیز است.
- خویشاوندان را در برنامههای صدقهٔ خود در نظر بگیر و هرگاه بجا بود، نیازهای آنان را در اولویت قرار بده.
- برای بخشش مهم مشورت بگیر و دقیقاً روشن کن که قصد داری چه چیزی را واگذار کنی.
این روایت صحیح دربارهٔ امانتداری است که مطابق دستور دادهشده اموال را مصرف میکند و با ضرورتِ درسترفتاری با مال امانتسپردهشده ارتباط دارد.
40 Hadith van an-Nawawi · #25 (Sahih)این روایت صحیح دربارهٔ بخشیدن برای خشنودی الله است و بر تشویق به صدقهٔ خالصانه میافزاید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.