تقسیم آب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2368

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تقسیم آب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ ـ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الآخَرِ ـ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ، لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ ـ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنَ الْمَاءِ ـ لَكَانَتْ عَيْنًا مَعِينًا، وَأَقْبَلَ جُرْهُمُ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ قَالَتْ نَعَمْ وَلاَ حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ‏.‏ قَالُوا نَعَمْ ‏"‏‏.‏

ترجمه

عبدالله بن محمد برای ما حدیث کرد، عبدالرزاق به ما خبر داد، معمر به ما خبر داد، از ایوب و کثیر بن کثیر — که یکی از آن دو بر دیگری افزوده است — از سعید بن جبیر، او گفت: ابن عباس رضی الله عنهما گفت: پیامبر ﷺ فرمودند:

«خداوند مادر اسماعیل را رحمت کند! اگر آب زمزم را به حال خود رها می‌کرد — یا فرمودند: اگر از آب برنمی‌داشت — چشمه‌ای جاری می‌شد. سپس قبیله جُرهُم آمدند و گفتند: ‘آیا اجازه می‌دهی نزد تو ساکن شویم؟’ او گفت: ‘بله، اما حقی در آب ندارید.’ گفتند: ‘باشد.’»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هاجر از زمزم محافظت کرد و به جُرهُم اجازه داد در کنار او ساکن شوند، بی‌آنکه حقی بر آب داشته باشند.

پیشینه و سبب بیان

این روایت شرح می‌دهد که هاجر، مادر اسماعیل، به جُرهُم اجازه داد نزد او ساکن شوند، به این شرط که ادعایی نسبت به آب زمزم نداشته باشند.

توضیح واژه‌های دشوار
زمزم

چشمه‌ای در کنار کعبه که خداوند برای هاجر و پسرش اسماعیل جاری ساخت.

جُرهُم

قبیله‌ای عرب که برای سکونت در کنار هاجر و اسماعیل اجازه خواست.

چشمهٔ جاری

آبی که پیوسته از خود می‌جوشد؛ پیامبر ﷺ این تصویر را با برنداشتن آب پیوند می‌دهد.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این روایت برداشت کرده‌اند که هاجر با دقت از زمزم مراقبت می‌کرد و هنگام مهمان‌نوازی از جُرهُم، اختیار خود بر آب را به‌روشنی مشخص ساخت. روایت تأکید می‌کند که اجازهٔ سکونت در جایی، خودبه‌خود حق مالکیت بر چشمه یا امکانات دیگر ایجاد نمی‌کند. همچنین از پیشینه و ارزش ویژهٔ زمزم سخن می‌گوید.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام تقسیم یک منبع، حقوق و محدودیت‌ها را از پیش روشن کنید.
  2. با آب و دیگر منابع مشترک، حتی اگر اختیارشان با شماست، مسئولانه رفتار کنید.
  3. مهمان‌نوازی کنید، بی‌آنکه مالکیت یا حقوق استفاده مبهم بماند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.