خصومات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2421

روایت‌شده توسط Aisha bint Abi Bakr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خصومات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2سُفْيَانُ
  3. 3الزُّهْرِيِّ
  4. 4عُرْوَةَ
  5. 5عَائِشَةَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ عَبْدَ بْنَ زَمْعَةَ، وَسَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ، اخْتَصَمَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصَانِي أَخِي إِذَا قَدِمْتُ أَنْ أَنْظُرَ ابْنَ أَمَةِ زَمْعَةَ فَأَقْبِضَهُ، فَإِنَّهُ ابْنِي‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ أَمَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي‏.‏ فَرَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَبَهًا بَيِّنًا فَقَالَ ‏ "‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ، الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ، وَاحْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ ‏"‏‏.‏

ترجمه

عبدالله بن محمد به ما حدیث کرد، سفیان به ما حدیث کرد، از زهری، از عروه، از عایشه رضی الله عنها که عبد بن زمعه و سعد بن ابی وقاص در مورد پسر کنیزِ زمعه نزد پیامبر ﷺ با یکدیگر اختلاف کردند. سعد گفت:

«ای رسول خدا ﷺ! برادرم پیش از مرگش به من وصیت کرد که چون بازگردم، پسر کنیزِ زمعه را بجویم و او را تحویل بگیرم، زیرا او فرزند من است.» و عبد بن زمعه گفت: «او برادر من و پسر کنیزِ پدرم است که بر بستر پدرم زاده شده است.» پیامبر ﷺ شباهت آشکاری در چهرهٔ آن پسر دیدند، اما فرمودند: «او از آنِ توست ای عبد بن زمعه! فرزند متعلق به صاحب بستر است، و ای سوده! از او حجاب کن.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نسب بر پایهٔ فراشِ ازدواج تعیین می‌شود، حتی اگر شباهت ظاهری به چیز دیگری اشاره کند.

پیشینه و سبب بیان

عبد بن زمعه و سعد بن ابی‌وقاص دربارهٔ نسب و سرپرستی پسرِ کنیزِ زمعه، اختلاف خود را نزد پیامبر ﷺ بردند. سعد به گفتهٔ برادرِ درگذشته‌اش استناد می‌کرد؛ عبد یادآور شد که آن پسر در فراش پدرش به دنیا آمده است.

توضیح واژه‌های دشوار
فرزند از آنِ صاحب فراش است

از نظر شرعی، کودک به مردی منسوب می‌شود که در چارچوب ازدواج او به دنیا آمده است، مگر آنکه دلیل معتبر برای نفی این نسب وجود داشته باشد.

رعایت حجاب

سوده باید در برابر آن پسر احکام پوشش را رعایت می‌کرد، زیرا حکمِ نسب او را محرمِ سوده قرار نداده بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از حکم «فرزند از آنِ فراش است» چنین برداشت کرده‌اند که فراشِ معتبرِ ازدواج، نسب شرعی را تعیین می‌کند و شباهت ظاهری به‌تنهایی این قاعده را از میان نمی‌برد. هر چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این اصل را پذیرفته‌اند، هرچند دربارهٔ شرایطی از جمله اعتبار ازدواج و امکان رابطهٔ زناشویی جزئیات بیشتری دارند. پیامبر ﷺ بر پایهٔ این قاعده، پسر را به عبد بن زمعه ملحق کرد؛ اما هم‌زمان به سوده دستور داد از او فاصله بگیرد، زیرا شباهت آشکاری به عتبه داشت. عالمان این را احتیاط دانسته‌اند: نسب شرعی تغییر نکرد، اما برای رعایت احتیاط، حکم معاشرت اعمال شد.

درس‌هایی برای امروز
  1. دربارهٔ نسب، بر قواعد معتبر شرعی تکیه کنید، نه فقط بر شباهت ظاهری.
  2. اختلاف جدی خانوادگی را به قاضی یا کارشناس صلاحیت‌دار ارجاع دهید و خودتان دربارهٔ حقوق افراد تصمیم نگیرید.
  3. اگر ابهام دربارهٔ پیوندهای خانوادگی بر احکام معاشرت اثر می‌گذارد، تدابیر احتیاطی مناسب را رعایت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.