Sahih al-Bukhari، حدیث 2581
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1إِسْمَاعِيلُآن را به البخاري روایت کرد
- 2أَخِي
- 3سُلَيْمَانَ
- 4هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ
- 5أَبِيهِ
- 6عَائِشَةَ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ نِسَاءَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُنَّ حِزْبَيْنِ فَحِزْبٌ فِيهِ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ وَصَفِيَّةُ وَسَوْدَةُ، وَالْحِزْبُ الآخَرُ أُمُّ سَلَمَةَ وَسَائِرُ نِسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ قَدْ عَلِمُوا حُبَّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَائِشَةَ، فَإِذَا كَانَتْ عِنْدَ أَحَدِهِمْ هَدِيَّةٌ يُرِيدُ أَنْ يُهْدِيَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَّرَهَا، حَتَّى إِذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ عَائِشَةَ بَعَثَ صَاحِبُ الْهَدِيَّةِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ عَائِشَةَ، فَكَلَّمَ حِزْبُ أُمِّ سَلَمَةَ، فَقُلْنَ لَهَا كَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَلِّمُ النَّاسَ، فَيَقُولُ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُهْدِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَدِيَّةً فَلْيُهْدِهِ إِلَيْهِ حَيْثُ كَانَ مِنْ بُيُوتِ نِسَائِهِ، فَكَلَّمَتْهُ أُمُّ سَلَمَةَ بِمَا قُلْنَ، فَلَمْ يَقُلْ لَهَا شَيْئًا، فَسَأَلْنَهَا. فَقَالَتْ مَا قَالَ لِي شَيْئًا. فَقُلْنَ لَهَا فَكَلِّمِيهِ. قَالَتْ فَكَلَّمَتْهُ حِينَ دَارَ إِلَيْهَا أَيْضًا، فَلَمْ يَقُلْ لَهَا شَيْئًا، فَسَأَلْنَهَا. فَقَالَتْ مَا قَالَ لِي شَيْئًا. فَقُلْنَ لَهَا كَلِّمِيهِ حَتَّى يُكَلِّمَكِ. فَدَارَ إِلَيْهَا فَكَلَّمَتْهُ. فَقَالَ لَهَا " لاَ تُؤْذِينِي فِي عَائِشَةَ، فَإِنَّ الْوَحْىَ لَمْ يَأْتِنِي، وَأَنَا فِي ثَوْبِ امْرَأَةٍ إِلاَّ عَائِشَةَ ". قَالَتْ فَقَالَتْ أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مِنْ أَذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. ثُمَّ إِنَّهُنَّ دَعَوْنَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلْنَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ اللَّهَ الْعَدْلَ فِي بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ. فَكَلَّمَتْهُ. فَقَالَ " يَا بُنَيَّةُ، أَلاَ تُحِبِّينَ مَا أُحِبُّ ". قَالَتْ بَلَى. فَرَجَعَتْ إِلَيْهِنَّ، فَأَخْبَرَتْهُنَّ. فَقُلْنَ ارْجِعِي إِلَيْهِ. فَأَبَتْ أَنْ تَرْجِعَ، فَأَرْسَلْنَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ، فَأَتَتْهُ فَأَغْلَظَتْ، وَقَالَتْ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ اللَّهَ الْعَدْلَ فِي بِنْتِ ابْنِ أَبِي قُحَافَةَ. فَرَفَعَتْ صَوْتَهَا، حَتَّى تَنَاوَلَتْ عَائِشَةَ. وَهْىَ قَاعِدَةٌ، فَسَبَّتْهَا حَتَّى إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَنْظُرُ إِلَى عَائِشَةَ هَلْ تَكَلَّمُ قَالَ فَتَكَلَّمَتْ عَائِشَةُ تَرُدُّ عَلَى زَيْنَبَ، حَتَّى أَسْكَتَتْهَا. قَالَتْ فَنَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَائِشَةَ، وَقَالَ " إِنَّهَا بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ ". قَالَ الْبُخَارِيُّ الْكَلاَمُ الأَخِيرُ قِصَّةُ فَاطِمَةَ يُذْكَرُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ رَجُلٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ. وَقَالَ أَبُو مَرْوَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ عُرْوَةَ كَانَ النَّاسُ يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمْ يَوْمَ عَائِشَةَ. وَعَنْ هِشَامٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ، وَرَجُلٍ مِنَ الْمَوَالِي، عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ قَالَتْ عَائِشَةُ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَتْ فَاطِمَةُ.
اسماعیل به ما حدیث کرد و گفت: برادرم از سلیمان، از هشام بن عروه، از پدرش، از عایشه رضی الله عنها روایت کرد که همسران رسول الله ﷺ دو گروه بودند؛ یک گروه شامل عایشه، حفصه، صفیه و سوده بود و گروه دیگر ام سلمه و سایر همسران رسول الله ﷺ بودند. مسلمانان میدانستند که رسول الله ﷺ چقدر عایشه را دوست دارد، بنابراین هرگاه یکی از آنان هدیهای داشت که میخواست به رسول الله ﷺ تقدیم کند، آن را نگه میداشت تا زمانی که رسول الله ﷺ در خانه عایشه باشند، آنگاه صاحب هدیه آن را به خدمت رسول الله ﷺ در خانه عایشه میفرستاد. گروه ام سلمه با هم مشورت کردند و به او گفتند:
«با رسول الله ﷺ صحبت کن تا به مردم بفرماید هر کس میخواهد هدیهای به رسول الله ﷺ بدهد، در هر خانهای از همسرانش که هستند، هدیه را به ایشان تقدیم کند.» ام سلمه آنچه را گفته بودند با رسول الله ﷺ در میان گذاشت، اما ایشان چیزی به او نفرمودند. سپس از او پرسیدند و او گفت: «چیزی به من نفرمودند.» به او گفتند: «دوباره با ایشان صحبت کن.» گفت: «وقتی نوبتم رسید دوباره با ایشان صحبت کردم، اما چیزی به من نفرمودند.» از او پرسیدند و او گفت: «چیزی به من نفرمودند.» به او گفتند: «با ایشان صحبت کن تا پاسخ دهد.» وقتی نوبتش شد و نزد ایشان آمد، با او صحبت کرد. پیامبر ﷺ به او فرمودند: «در مورد عایشه مرا آزار مده، زیرا وحی جز در بستر عایشه بر من نازل نمیشود.» او گفت: «گفتم: ای رسول خدا! از آزار رساندن به شما به درگاه الله توبه میکنم.» سپس فاطمه دختر رسول الله ﷺ را فراخواندند و او را نزد رسول الله ﷺ فرستادند تا بگوید: «همسرانت تو را به الله قسم میدهند که میان آنان و دختر ابوبکر عدالت ورزی.» فاطمه با ایشان صحبت کرد. پیامبر ﷺ فرمودند: «ای دخترم! آیا کسی را که من دوست دارم، دوست نداری؟» گفت: «چرا.» سپس نزد آنان بازگشت و ماجرا را تعریف کرد. گفتند: «دوباره نزد ایشان برو.» اما او از بازگشت امتناع کرد. سپس زینب بنت جحش را فرستادند. او نزد پیامبر آمد و با لحنی تند گفت: «همسرانت تو را به الله قسم میدهند که میان آنان و دختر ابن ابی قحافه عدالت ورزی.» صدایش را بلند کرد و به عایشه که نشسته بود حملهور شد و به او دشنام داد تا جایی که رسول الله ﷺ به عایشه نگاه میکردند تا ببینند آیا پاسخ میدهد یا خیر. عایشه شروع به پاسخ دادن به زینب کرد تا اینکه او را ساکت نمود. پیامبر ﷺ به عایشه نگاه کردند و فرمودند: «او واقعاً دختر ابوبکر است.» بخاری گفت: سخن آخر درباره داستان فاطمه است که از هشام بن عروه، از مردی، از زهری، از محمد بن عبدالرحمن روایت شده است. ابومروان از هشام، از عروه گفت: مردم برای هدایای خود روز عایشه را انتخاب میکردند. و از هشام، از مردی از قریش و مردی از موالی، از زهری، از محمد بن عبدالرحمن بن حارث بن هشام: عایشه گفت: «نزد پیامبر ﷺ بودم که فاطمه اجازه ورود خواست.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ از پیوند ویژهٔ خود با عایشه و آبروی او دفاع کرد.
همسران پیامبر ﷺ گفتوگو کردند که مردم معمولاً هنگامی هدیههایشان را میفرستادند که پیامبر در خانهٔ عایشه بود. امسلمه از جانب آنان از او خواست که از مردم بخواهد هدیههایشان را به محل اقامتش بفرستند، فارغ از اینکه در کدام خانه باشد.
پیامی که الله بر پیامبرش ﷺ نازل کرد.
درخواستی بود که او را در موضوعی که محبتش به عایشه و وحی در آن مطرح بود، تحت فشار نگذارند.
عایشه؛ این عنوان به پدرش، ابوبکر، اشاره دارد.
دانشمندان از این روایت نتیجه میگیرند که لازم نیست محبت و ترجیح قلبی کاملاً بهطور برابر تقسیم شود، اما در حقوق و رفتار روزمره باید عدالت رعایت شود. این حدیث همچنین نشان میدهد که هدیهدادن جایز است و مردم ترجیح پیامبر ﷺ را در نظر میگرفتند. چهار مکتب فقهی اهلسنت میان مهر درونی و حقوق همسران تفاوت میگذارند: عدالت در حقوقی که میتوان مطالبه کرد همچنان الزامی است. سخن دربارهٔ وحی همچنین بر فضیلت ویژهٔ عایشه تأکید دارد، بیآنکه این امر معافیت کلی از عدالت باشد.
- هدیه را با صداقت بدهید و ارزش آن را به کسی که آن را دریافت میکند وابسته نکنید.
- احساس نابرابری را آرام و محترمانه مطرح کنید، بیآنکه به آبروی کسی آسیب بزنید.
- در عدالت میان احساساتی که کاملاً در اختیار انسان نیستند و حقوقی که باید با دقت ادا شوند، تفاوت بگذارید.
این روایت از همان باب نیز بیان میکند که مردم زمان حضور پیامبر ﷺ نزد عایشه را برای فرستادن هدیههایشان در نظر میگرفتند.
Sahih al-Bukhari · #2566 (Sahih)این حدیث سفارش میکند هدیهٔ همسایه را ناچیز نشماریم و موضوع بخشندگی را تکمیل میکند.
Sahih al-Bukhari · #2567 (Sahih)این روایت از عایشه دربارهٔ رفتار با هدایا در خانهٔ پیامبر ﷺ زمینهٔ بیشتری فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.