Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 2661

متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)
صحيح البخاري

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ وَأَفْهَمَنِي بَعْضَهُ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيِّ، وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِنْهُ، قَالَ الزُّهْرِيُّ، وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا وَبَعْضُهُمْ أَوْعَى مِنْ بَعْضٍ، وَأَثْبَتُ لَهُ اقْتِصَاصًا، وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمُ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْ عَائِشَةَ، وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا‏.‏ زَعَمُوا أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ، فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا مَعَهُ، فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزَاةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ سَهْمِي، فَخَرَجْتُ مَعَهُ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ، فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجٍ وَأُنْزَلُ فِيهِ، فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ، وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ، آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ، فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ، فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ، فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى الرَّحْلِ، فَلَمَسْتُ صَدْرِي، فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ أَظْفَارٍ قَدِ انْقَطَعَ، فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي، فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ، فَأَقْبَلَ الَّذِينَ يَرْحَلُونَ لِي، فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ، وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ، وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يَثْقُلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ، وَإِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ، فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ حِينَ رَفَعُوهُ ثِقَلَ الْهَوْدَجِ فَاحْتَمَلُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ، فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا، فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ، فَجِئْتُ مَنْزِلَهُمْ وَلَيْسَ فِيهِ أَحَدٌ، فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ، فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ غَلَبَتْنِي عَيْنَاىَ فَنِمْتُ، وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ، فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي، وَكَانَ يَرَانِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ، فَوَطِئَ يَدَهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ، حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُعَرِّسِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ، فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الإِفْكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ بِهَا شَهْرًا، يُفِيضُونَ مِنْ قَوْلِ أَصْحَابِ الإِفْكِ، وَيَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَرَى مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَمْرَضُ، إِنَّمَا يَدْخُلُ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏‏.‏ لاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ حَتَّى نَقَهْتُ، فَخَرَجْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ مُتَبَرَّزُنَا، لاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا، وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي الْبَرِّيَّةِ أَوْ فِي التَّنَزُّهِ، فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ بِنْتُ أَبِي رُهْمٍ نَمْشِي، فَعَثُرَتْ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ، فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ، أَتَسُبِّينَ رَجُلاً شَهِدَ بَدْرًا فَقَالَتْ يَا هَنْتَاهْ أَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالُوا فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ، فَازْدَدْتُ مَرَضًا إِلَى مَرَضِي، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ فَقَالَ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ ائْذَنْ لِي إِلَى أَبَوَىَّ‏.‏ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا، فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيْتُ أَبَوَىَّ فَقُلْتُ لأُمِّي مَا يَتَحَدَّثُ بِهِ النَّاسُ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَى نَفْسِكِ الشَّأْنَ، فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ أَكْثَرْنَ عَلَيْهَا‏.‏ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَلَقَدْ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبِتُّ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، ثُمَّ أَصْبَحْتُ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ، يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ، فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ عَلَيْهِ بِالَّذِي يَعْلَمُ فِي نَفْسِهِ مِنَ الْوُدِّ لَهُمْ، فَقَالَ أُسَامَةُ أَهْلُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلاَ نَعْلَمُ وَاللَّهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَسَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ‏.‏ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ ‏"‏ يَا بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ فِيهَا شَيْئًا يَرِيبُكِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ بَرِيرَةُ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، إِنْ رَأَيْتُ مِنْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنِ الْعَجِينَ فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ‏.‏ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ يَوْمِهِ، فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ ابْنِ سَلُولَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِي، فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا، وَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي ‏"‏‏.‏ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا وَاللَّهِ أَعْذِرُكَ مِنْهُ، إِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ ضَرَبْنَا عُنُقَهُ، وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنَ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا فِيهِ أَمْرَكَ‏.‏ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ، وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلاً صَالِحًا وَلَكِنِ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ، لاَ تَقْتُلُهُ وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى ذَلِكَ، فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ فَقَالَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ، وَاللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ، فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ‏.‏ فَثَارَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ فَنَزَلَ فَخَفَّضَهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ، وَبَكَيْتُ يَوْمِي لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، فَأَصْبَحَ عِنْدِي أَبَوَاىَ، قَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا حَتَّى أَظُنُّ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي ـ قَالَتْ ـ فَبَيْنَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي إِذِ اسْتَأْذَنَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا، فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي، فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَلَسَ، وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مِنْ يَوْمِ قِيلَ فِيَّ مَا قِيلَ قَبْلَهَا، وَقَدْ مَكُثَ شَهْرًا لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي شَىْءٌ ـ قَالَتْ ـ فَتَشَهَّدَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا، فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ، وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً وَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ لأُمِّي أَجِيبِي عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ‏.‏ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَتْ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنَ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمْ سَمِعْتُمْ مَا يَتَحَدَّثُ بِهِ النَّاسُ، وَوَقَرَ فِي أَنْفُسِكُمْ وَصَدَّقْتُمْ بِهِ، وَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ‏.‏ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَبَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ، وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ إِذْ قَالَ ‏{‏فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ‏}‏ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ عَلَى فِرَاشِي، وَأَنَا أَرْجُو أَنْ يُبَرِّئَنِي اللَّهُ، وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا ظَنَنْتُ أَنْ يُنْزِلَ فِي شَأْنِي وَحْيًا، وَلأَنَا أَحْقَرُ فِي نَفْسِي مِنْ أَنْ يُتَكَلَّمَ بِالْقُرْآنِ فِي أَمْرِي، وَلَكِنِّي كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ، فَوَاللَّهِ مَا رَامَ مَجْلِسَهُ وَلاَ خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ حَتَّى أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ، حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِثْلُ الْجُمَانِ مِنَ الْعَرَقِ فِي يَوْمٍ شَاتٍ، فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَضْحَكُ، فَكَانَ أَوَّلَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا أَنْ قَالَ لِي ‏"‏ يَا عَائِشَةُ، احْمَدِي اللَّهَ فَقَدْ بَرَّأَكِ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ لِي أُمِّي قُومِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ لاَ وَاللَّهِ، لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ‏}‏ الآيَاتِ، فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا فِي بَرَاءَتِي قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحِ بْنِ أُثَاثَةَ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ مَا قَالَ لِعَائِشَةَ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏غَفُورٌ رَحِيمٌ‏}‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى، وَاللَّهِ إِنِّي لأُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي، فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ الَّذِي كَانَ يُجْرِي عَلَيْهِ‏.‏ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ عَنْ أَمْرِي، فَقَالَ ‏"‏ يَا زَيْنَبُ، مَا عَلِمْتِ مَا رَأَيْتِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا إِلاَّ خَيْرًا، قَالَتْ وَهْىَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي، فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، مِثْلَهُ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَيَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، مِثْلَهُ‏.‏

ترجمه

روایت شده از عایشه (همسر پیامبر)

«هرگاه رسول خدا (ﷺ) قصد سفر داشت، بین همسرانش قرعه می‌انداخت و با کسی که قرعه به نام او می‌افتاد، همراه می‌شد. در یکی از غزوه‌هایش، بین ما قرعه انداخت و قرعه به نام من افتاد، و من پس از آنکه خداوند حجاب زنان را مقرر کرد، با او حرکت کردم. در یک حُقّه (روی شتر) حمل شدم و در حالی که هنوز در آن بودم، پیاده شدم. وقتی رسول خدا (ﷺ) از غزوه‌اش برگشت و به مدینه نزدیک شدیم، او دستور داد شب حرکت کنیم. وقتی دستور حرکت صادر شد، من تا آنجا که از سپاه عبور کردم، برای پاسخ به نیاز طبیعی رفتم. پس از اتمام، به اردوگاه بازگشتم تا با دیگران حرکت کنم و ناگهان متوجه شدم که گردنبندم بر سینه‌ام گم شده است. پس برگشتم تا آن را پیدا کنم و به خاطر آن تأخیر کردم. کسانی که من را بر شتر می‌نشاندند، به حُقّه‌ام آمدند و آن را بر پشت شتر گذاشتند، فکر می‌کردند من در آن هستم، چون در آن زمان زنان سبک‌وزن، لاغر و نحیف بودند و زیاد نمی‌خوردند. بنابراین، آن‌ها تفاوت وزن حُقّه را در بلند کردن احساس نکردند و آن را بر شتر گذاشتند. در آن زمان من دختر جوانی بودم. شتر را راه انداختند و حرکت کردند. من گردنبندم را پس از رفتن سپاه پیدا کردم و به اردوگاهشان رفتم، اما کسی را نیافتم. پس به جایی رفتم که معمولاً در آن می‌ماندم، فکر می‌کردم که آن‌ها غیاب مرا کشف می‌کنند و در جستجوی من برمی‌گردند. در حالی که در آن حالت بودم، خوابم برد و خوابیدم. سُفوان بن مُعاذل اسلمی‌الذکوانی پشت سر سپاه بود و صبح به خانه‌ام رسید. وقتی کسی خوابیده را دید، نزد من آمد، و او قبلاً مرا قبل از حجاب می‌دید. پس من برخاستم وقتی که او گفت: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ» (ما برای خدا هستیم و به سوی او بازمی‌گردیم). او شترش را زانو زد. از شترش پایین آمد و پایش را بر پاهای جلویی شتر گذاشت و من سوار شدم و بر آن نشستم. سُفوان راه افتاد و شتر را با ریسمان کشید تا به سپاهی رسیدیم که در ظهر استراحت می‌کردند. سپس هر که برای هلاکت مقدر شده بود، هلاک شد، (برخی افراد من را دروغین متهم کردند) و سرزنش‌کننده دروغین، عبد الله بن اُبی بن سلول بود. پس از آن به مدینه بازگشتیم و من به مدت یک ماه بیمار شدم در حالی که مردم دروغ‌های ساخته شده را درباره من پخش می‌کردند. در هنگام بیماری‌ام، احساس می‌کردم که دیگر محبت معمول پیامبر (ﷺ) را دریافت نمی‌کنم، همان‌طور که در هنگام بیماری‌ام از او محبت می‌دیدم. اما او می‌آمد، سلام می‌داد و می‌گفت: «کَیْفَ الْفَتَاةُ؟» (آن دختر چه حال دارد؟) من از آنچه در جریان بود، چیزی نمی‌دانستم تا اینکه از بیماری‌ام بهبود یافتم و با ام مسطح به مناصع رفتیم، جایی که معمولاً برای پاسخ به نیاز طبیعی می‌رفتیم، و ما هر شب برای پاسخ به نیاز طبیعی می‌رفتیم، قبل از آنکه توالت‌هایی در نزدیکی خانه‌هایمان باشد. و این عادت ما شبیه عادت عرب‌های قدیم در صحرا (یا دور از خانه‌ها) بود. پس من و ام مسطح بنت رهم بیرون رفتیم و راه رفتیم. ام مسطح بر اثر بلند بودن لباسش لغزید و گفت: «مُسْتَحِرْ» (مستحیل باد). من گفتم: «تو چه گفتی؟» او گفت: «بدبخت باشد مسطح.» من گفتم: «تو سخن بدی گفتی. چرا مردی را که در (نبرد) بدر شرکت داشت، مورد اهانت قرار می‌دهی؟» او گفت: «ای حنطه (تو آنجا)! نشنیدی چه گفتند؟» سپس او خبرهای دروغین را درباره متهمان دروغین برایم نقل کرد. بیماری‌ام شدت گرفت، و وقتی به خانه برگشتم، پیامبر (ﷺ) نزد من آمد و پس از سلام، گفت: «کَیْفَ الْفَتَاةُ؟» من از او خواستم اجازه دهد به والدینم بروم. می‌خواستم از طریق آن‌ها از خبر مطمئن شوم. پیامبر (ﷺ) اجازه داد و من به والدینم رفتم و از مادرم پرسیدم: «مردم درباره من چه می‌گویند؟» او گفت: «ای دخترم! زیاد نگران این موضوع نباش. به خدا قسم، هرگز زنی جذاب که شوهرش او را دوست دارد و همسران دیگری دارد، خبر دروغ درباره‌اش ساخته نمی‌شود.» من گفتم: «مُعَظَّمٌ الله! آیا مردم واقعاً درباره این موضوع صحبت می‌کنند؟» آن شب من مدام گریه کردم و تا صبح نخوابیدم. صبح، پیامبر (ﷺ) عُلی بن ابی‌طالب و اسامه بن زید را فراخواند، چون دید که وحی الهی تأخیر دارد، تا درباره طلاق همسرش (یعنی عایشه) مشورت کنند. اسامه بن زید گفت که او درباره شهرت خوب همسرانش می‌داند و افزود: «ای پیامبر خدا! همسرت را نگه دار، به خدا قسم، ما درباره او جز خوبی نمی‌دانیم.» علی بن ابی‌طالب گفت: «ای پیامبر خدا! خدا بر تو محدودیتی قرار نداده است، و زنان زیادی جز او هست، ولی می‌توانی از خدمتکار زن بپرسی که حقیقت را بگوید.» در آن زمان، پیامبر (ﷺ) بر منبر رفت و خواست کسی او را در مجازات عبد الله بن اُبی بن سلول یاری کند. پیامبر (ﷺ) گفت: «چه کسی مرا در مجازات آن کسی (عبد الله بن اُبی بن سلول) که با تهمت زدن به خانواده‌ام، آزرده است، یاری می‌کند؟ به خدا قسم، من درباره خانواده‌ام جز خوبی نمی‌دانم، و آن‌ها کسی را متهم کرده‌اند که من درباره‌اش جز خوبی نمی‌دانم و او هرگز وارد خانه‌ام نشده است مگر در حضور من.» سعد بن معاذ برخاست و گفت: «ای پیامبر خدا! به خدا قسم، من تو را از او رهایی می‌دهم. اگر او از قبیله اوس باشد، سرش را می‌برم، و اگر از برادران ما، خزرج باشد، فرمان بده، ما آن را اجرا می‌کنیم.» در آن زمان، سعد بن عباده، رئیس خزرج، که قبل از این حادثه، مردی پارسا بود، برانگیخته از تعصب قبیله‌اش، برخاست و گفت: «به خدا قسم، دروغ می‌گویی؛ نمی‌توانی او را بکشی، و هرگز نمی‌توانی او را بکشی.» در این هنگام، عُیَید بن حُدَیر برخاست و به سعد بن عباده گفت: «به خدا قسم، دروغ می‌گویی. به خدا قسم، او را می‌کشیم؛ و تو منافقی، در دفاع از منافقان.» در این میان، قبایل اوس و خزرج برانگیخته شدند و قصد جنگ با هم را داشتند، در حالی که پیامبر (ﷺ) بر منبر ایستاده بود. او پایین آمد و آن‌ها را ساکت کرد تا خاموش شدند و خودش سکوت اختیار کرد. در آن روز، من بسیار گریه کردم، به حدی که اشک‌هایم بند نیامد و خوابم نبرد. صبح، والدینم با من بودند و من دو شب و یک روز گریه کردم، تا جایی که گمان می‌کردم کبدم از گریه پاره شود. در حالی که آن‌ها با من نشسته بودند و من گریه می‌کردم، زنی انصاری اجازه خواست وارد شود، و من او را اجازه دادم. او نشست و با من گریه کرد. در حالی که در این حالت بودیم، پیامبر (ﷺ) آمد و نشست، و او از روزی که آن‌ها تهمت را ساخته بودند، هرگز با من ننشسته بود. هیچ وحی درباره موضوع من نازل نشد، تا یک ماه. او تاشحید (یعنی شهادت به توحید و رسالت محمد ﷺ) خواند و سپس گفت: «ای عایشه! به تو خبر داده شده است، اگر تو بی‌گناهی، به زودی خداوند برائت تو را آشکار می‌کند، و اگر گناهی مرتکب شده‌ای، توبه کن و از خدا طلب آمرزش کن، زیرا هر کس گناه خود را اعتراف کند و از خدا طلب آمرزش نماید، خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد.» وقتی پیامبر (ﷺ) سخنرانی‌اش را تمام کرد، اشک‌هایم کاملاً بند آمد و حتی یک قطره باقی نماند. از پدرم خواستم که به پیامبر (ﷺ) پاسخ دهد در حق من. پدرم گفت: «به خدا قسم، نمی‌دانم چه بگویم به پیامبر (ﷺ).» من به مادرم گفتم: «با پیامبر (ﷺ) صحبت کن در حق من.» او گفت: «به خدا قسم، نمی‌دانم چه بگویم به پیامبر (ﷺ). من دختر جوانی بودم و دانش زیادی از قرآن نداشتم. گفتم: «به خدا قسم، می‌دانم که تو آنچه مردم می‌گویند، شنیده‌ای و در ذهنت نقش بسته است و آن را به عنوان حقیقت پذیرفته‌ای. حال، اگر بگویم من بی‌گناهم و خداوند برائت من را آشکار می‌کند، مرا باور نمی‌کنی، و اگر دروغ بگویم و گناهکار باشم و خداوند برائت من را نشان دهد، مرا باور می‌کنی. به خدا قسم، وضعیت خود را با وضعیت یوسف (علیه السلام) مقایسه نمی‌کنم، که گفت: «صبر بر آنچه می‌گویید، بهترین است، و تنها کمک از جانب خدا است.» سپس به طرف دیگر تخت خود برگشتم، امیدوارم که خداوند برائت مرا اثبات کند. به خدا قسم، هرگز فکر نمی‌کردم که خداوند وحی الهی درباره من نازل کند، چون خود را خیلی پست می‌پنداشتم که در قرآن درباره‌ام صحبت شود. امیدوار بودم که پیامبر (ﷺ) خوابی ببیند که در آن خداوند برائت من را اثبات کند. به خدا قسم، پیامبر (ﷺ) برنخاست و کسی خانه را ترک نکرد، تا اینکه وحی نازل شد. پس، همان حالت بر او غلبه کرد که در هنگام وحی الهی بر او غلبه می‌کرد. او آنقدر عرق ریخت که قطره‌های عرق مانند مروارید می‌ریخت، هرچند روز سرد زمستان بود. وقتی حالت پیامبر (ﷺ) تمام شد، لبخند زد و اولین کلامش این بود: «عایشه! الحمد لله، خداوند برائت تو را اعلام کرد.» مادرم گفت: «به پیامبر (ﷺ) برو.» من گفتم: «به خدا قسم، نمی‌روم و جز خدا سپاس نمی‌گویم.» پس خداوند نازل کرد: «إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا فَقَدْ أَشْرَكُوا» (24:11) وقتی خداوند برائت من را اعلام کرد، ابوبکر، که برای مسطح بن عُثْعَثَ کمک مالی می‌داد چون خویشاوند او بود، گفت: «به خدا قسم، هرگز به مسطح چیزی نخواهم داد، به خاطر آنچه درباره عایشه گفت.» اما بعد، خداوند نازل کرد: «وَلَا يَحْلِ لِلْأَغْنِيَاءِ أَنْ يُعْتَدُوا» (24:22) پس ابوبکر گفت: «آری! به خدا قسم، دوست دارم خداوند مرا ببخشد.» و کمک به مسطح را از سر گرفت، همان‌طور که قبل از آن می‌داد. پیامبر (ﷺ) همچنین از زینب بنت جحش (همسر پیامبر) درباره من پرسید و گفت: «ماذا تعرفين وماذا رأيتِ؟» او پاسخ داد: «ای پیامبر خدا! من از شنیدن یا دیدن چیزی که نشنیده‌ام یا ندیده‌ام، خودداری می‌کنم. به خدا قسم، درباره عایشه جز خوبی نمی‌دانم.» عایشه افزود: «زینب در زیبایی و محبت پیامبر (ﷺ) با من رقابت می‌کرد، اما خدا او را از شرّ حفظ کرد، چون او پرهیزکار بود.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

الله عایشه را از تهمت تبرئه کرد و آبروی او را حفظ نمود.

پیشینه و سبب بیان

این حدیث ماجرای تهمت به عایشه پس از سفری همراه پیامبر ﷺ را شرح می‌دهد. آیات ۱۱ تا ۲۰ سورهٔ نور بی‌گناهی او را اعلام کردند؛ آیهٔ ۲۲ نیز ابوبکر را فراخواند تا بار دیگر از مِسطَح حمایت کند و او را ببخشد.

توضیح واژه‌های دشوار
اِفک

تهمت یا افترا‌یی جدی و ساختگی.

قرعه‌کشی

روشی عادلانه برای تعیین اینکه کدام همسر پیامبر ﷺ در سفر همراه او باشد.

توبه

پشیمانی صادقانه، طلب آمرزش از الله و بازگشت از گناه.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک تأکید می‌کنند که نباید با شایعات اثبات‌نشده به آبرو و پاکدامنی کسی آسیب زد. برخورد قرآن با ماجرای تهمت، بر ضرورت بررسی دقیق اتهام‌ها و بازگو نکردن افترا تأکید دارد. آنان همچنین بخشش ابوبکر و ازسرگیری کمک به مِسطَح را نمونه‌ای از بزرگواری می‌دانند. قرعه‌کشی میان همسران راهی عادلانه برای انتخاب همراه سفر به شمار می‌آید.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از بررسی دقیق واقعیت‌ها، اتهامی را بازگو نکنید.
  2. اگر کسی به آبروی شما آسیب زد، از افراد قابل‌اعتماد کمک بگیرید و بی‌آنکه ماجرا را تشدید کنید واکنش نشان دهید.
  3. اگر کسی توبه کرد و به امید آمرزش الله هستید، بخشش و ازسرگیری کمک را در نظر بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.